Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
«Η κρίση στέγασης είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα», δήλωσε χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι πρέπει να υπάρξει πολιτική συμφωνία στην Ευρώπη για τα μέτρα που χρειάζεται να ληφθούν.
Ορθώς. Η στεγαστική κρίση έχει λάβει ευρωπαϊκές διαστάσεις και οι Βρυξέλλες αναζητούν πλέον τρόπους αντιμετώπισής της. Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια. Στην Ελλάδα το πρόβλημα δεν προέκυψε μόνον από τις διεθνείς εξελίξεις, ούτε μπορεί να αποδοθεί συλλήβδην στην Ευρώπη.
Επιδεινώθηκε, δε, και από συγκεκριμένες επιλογές της παρούσας κυβέρνησης.
Πάρτε τα προγράμματα «Σπίτι μου». Το πρώτο ξεκίνησε το 2023 και ακολούθησε το «Σπίτι μου ΙΙ», συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 1 δισ. προερχόταν από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Προγράμματα με προφανή κοινωνική στόχευση, αφού έδωσαν σε χιλιάδες πολίτες τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρώτη κατοικία με ευνοϊκούς όρους. Μόνο που όταν επιδοτείς τη ζήτηση σε μία αγορά στην οποία η προσφορά είναι περιορισμένη, το αποτέλεσμα είναι μάλλον προβλέψιμο.
Περισσότερο χρήμα αρχίζει να κυνηγά τα ίδια σπίτια.
Δεν πρόκειται για κάποια αντικυβερνητική θεωρία. Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημάνει ότι τα προγράμματα ενίσχυσαν περαιτέρω τη ζήτηση, ιδιαίτερα για παλαιότερες κατοικίες και διαμερίσματα.
Κι όμως, έχει ήδη ανακοινωθεί το «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους ακόμη 2 δισ. ευρώ, για περίπου 40.000 περιπτώσεις νέων ζευγαριών. Από αυτά, 500 εκατ. ευρώ προβλέπεται να προέλθουν και πάλι από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Με ευρωπαϊκό χρήμα, δηλαδή.
Την ίδια ώρα λειτουργούσε η Golden Visa. Το ελληνικό κράτος προσέφερε άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών έναντι επένδυσης σε ακίνητα, δημιουργώντας πρόσθετη επενδυτική ζήτηση σε μία αγορά όπου οι Έλληνες αναζητούσαν τα ίδια ακίνητα για να στεγάσουν τις οικογένειές τους.
Τα όρια αυξήθηκαν αργότερα, φθάνοντας τις 800.000 ευρώ στην Αττική και σε άλλες περιοχές υψηλής ζήτησης. Έως τότε, όμως, η αγορά είχε ήδη δεχθεί επί χρόνια αυτή την πρόσθετη πίεση.
Προσθέστε τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι οποίες απορρόφησαν κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά σε πολλές περιοχές, την αναιμική οικοδομική δραστηριότητα επί σειρά ετών και την ουσιαστική απουσία πολιτικής κοινωνικής κατοικίας και η εικόνα συμπληρώνεται.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει πλέον στην πράξη το πρόβλημα της προσφοράς.
Αυξάνει τα όρια της Golden Visa, περιορίζει τις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές της Αθήνας, προσφέρει φορολογικά κίνητρα για να επιστρέψουν κλειστά σπίτια στη μακροχρόνια μίσθωση και αναζητεί τρόπους δημιουργίας νέων κατοικιών.
Προσπαθεί, δηλαδή, σήμερα να αυξήσει την προσφορά, ενώ ταυτόχρονα ετοιμάζεται, με το «Σπίτι μου ΙΙΙ», να ρίξει ακόμη περισσότερο χρήμα στη ζήτηση.
Τα αποτελέσματα αποτυπώνονται στους αριθμούς.
Σύμφωνα με τη Eurostat, στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 7,7% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης υπερβαίνει το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό φθάνει το 26,4% — το υψηλότερο στην Ε.Ε.
Προφανώς, λοιπόν, υπάρχει ευρωπαϊκή στεγαστική κρίση. Υπάρχει όμως και μια πολύ βαρύτερη ελληνική εκδοχή της.
Η Αθήνα καλεί σήμερα την Ευρώπη να συμβάλει στην επίλυση ενός προβλήματος το οποίο ασφαλώς έχει ευρωπαϊκές διαστάσεις αλλά στην Ελλάδα επιδεινώθηκε και από επιλογές της παρούσας κυβέρνησης. Ορισμένες, μάλιστα, χρηματοδοτήθηκαν με ευρωπαϊκό χρήμα.
Η Ευρώπη μπορεί να διαθέσει περισσότερους πόρους, να χαλαρώσει κανόνες και να δημιουργήσει νέα εργαλεία. Και καλώς να το κάνει. Δεν μπορεί όμως να αναλάβει και την ευθύνη για τις επιλογές που έγιναν στην Αθήνα.
Μην ρωτάς, λοιπόν, μόνο τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη για εσένα, Κυριάκο.
Θυμήσου και τι έκανες εσύ με αυτά που σου έδωσε.