Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Οι κυρώσεις που επέβαλαν Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρωπαϊκή Ένωση στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία είχαν μία σαφή νομική, πολιτική και ηθική βάση. Μία χώρα παραβίασε τα σύνορα μιας άλλης, καταπάτησε το διεθνές δίκαιο και επιχείρησε να επιβάλει το δίκαιο του ισχυροτέρου.
Στόχος ήταν να πληρώσει οικονομικό τίμημα γι' αυτήν την επιλογή και ειδικότερα στην περίπτωση της ενέργειας, να περιοριστούν τα έσοδα με τα οποία η Μόσχα χρηματοδοτεί την πολεμική της μηχανή. Γι' αυτό και η Δύση δεν αρκέστηκε στον περιορισμό των δικών της συναλλαγών. Επιχείρησε να περιορίσει και εκείνες τρίτων χωρών, μέσω του πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο, κυρώσεων σε εταιρείες και πλοία του «σκιώδους στόλου» και μέτρων εναντίον όσων διευκόλυναν την παράκαμψή τους.
Ο πόλεμος, όμως, συνεχίζεται, όπως συνεχίζεται και η παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Αυτό που άλλαξε είναι το κόστος, το οποίο ήταν ήδη υψηλό για την Ευρώπη μετά την εγκατάλειψη των ρωσικών πηγών ενέργειας και τη στροφή σε ακριβότερες εναλλακτικές.
Με τις τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ κοντά σε επίπεδα ρεκόρ και τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν, ο Ντόναλντ Τραμπ συμφώνησε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν την επιστροφή σημαντικών ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ στη διεθνή αγορά. Η Ουάσιγκτον εξέδωσε ήδη την απαιτούμενη άδεια, χαλαρώνοντας για έξι μήνες τις σχετικές κυρώσεις.
Για την Ευρώπη, το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο από μερικά εκατομμύρια τόνους καυσίμου. Εάν ακολουθήσει τις ΗΠΑ, τι ακριβώς θα εξηγήσει στους πολίτες της; Ότι η παραβίαση του διεθνούς δικαίου εξακολουθεί να είναι απαράδεκτη, αλλά όχι όταν ο λογαριασμός γίνεται πολύ υψηλός; Και συνάμα τι θα πει στις τρίτες χώρες τις οποίες πίεζε να περιορίσουν τις συναλλαγές τους με τη Μόσχα;
Χωρίς μεταβολή της ρωσικής στάσης και χωρίς κάποιο αντίστοιχο αντάλλαγμα, μια τέτοια υποχώρηση δεν αποτελεί απλώς αλλαγή πολιτικής. Συνιστά στρατηγική ήττα. Διότι καταδεικνύει ότι η οικονομική πίεση λειτούργησε και προς την αντίθετη κατεύθυνση: όχι μόνον απέναντι στη Ρωσία αλλά και απέναντι σε εκείνους που επέβαλαν τις κυρώσεις.
Εάν, πάλι, η Ευρώπη επιμείνει, όπως δηλώνουν ήδη οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο, ο λογαριασμός είναι διαφορετικός. Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει πληρώσει σημαντικό τίμημα για την ενεργειακή απεξάρτησή της από τη Ρωσία. Τώρα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ακόμη ανταγωνιστικό μειονέκτημα έναντι της αμερικανικής οικονομίας που διαθέτει ήδη φθηνότερη ενέργεια και αποκτά εκ νέου πρόσβαση σε ρωσικά καύσιμα που η Ευρώπη εξακολουθεί να αποκλείει.
Αυτή, όμως, είναι μόνο η μισή αλήθεια.
Διότι αυτό το ενδεχόμενο η Ευρώπη όφειλε να το έχει συνυπολογίσει όταν επέλεξε τις κυρώσεις. Εάν επρόκειτο πράγματι για υπεράσπιση αρχών και όχι για μία πολιτική περιορισμένης διάρκειας, έπρεπε να είναι προετοιμασμένη να αντέξει το κόστος για όσο θα διαρκούσε η αιτία που τις προκάλεσε. Ενεργειακά, οικονομικά και αμυντικά.
Κι όμως, ενώ η ΕΕ επέλεξε την αντιπαράθεση με τη Ρωσία στο πεδίο της οικονομίας και της ενέργειας, εξακολούθησε να στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο ΝΑΤΟ για την άμυνά της. Ακόμη και σήμερα, λιγότερο από το ήμισυ των αμυντικών προμηθειών των κρατών-μελών προέρχεται από την Ευρώπη. Εδώ, δε, βρίσκεται το τερατώδες στρατηγικό της έλλειμμα.
Δεν μπορείς να διεκδικείς αυτονομία στην εξωτερική πολιτική όταν εξαρτάσαι ενεργειακά από τρίτους και αμυντικά από έναν σύμμαχο του οποίου η πολιτική μπορεί να αλλάξει με μία εκλογή στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Τραμπ δεν δημιούργησε αυτό το πρόβλημα. Απλά, το έκανε ορατό.
Οι αρχές έχουν κόστος. Η Ευρώπη το γνώριζε όταν επέβαλλε τις κυρώσεις και όφειλε να έχει προετοιμαστεί για να το αντέξει. Διότι διαφορετικά δεν αποφασίζεις εσύ μέχρι πού μπορείς να υπερασπιστείς τις αρχές σου.
Το αποφασίζει εκείνος από τον οποίο εξαρτάσαι.