Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Ο Αντώνης Σαμαράς ζήτησε χθες, μέσω της «Εστίας», την αποπομπή του Γιώργου Γεραπετρίτη, εξαπολύοντας συνολική επίθεση κατά της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης. Χαρακτήρισε τις εξελίξεις στη Λιβύη «ορισμό της αποτυχίας» και υποστήριξε ότι οι χειρισμοί στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου οδηγούν σε απομείωση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Βαριές κουβέντες. Και ασφαλώς επιδέχονται συζήτησης. Μόνον που λίγες ώρες αργότερα ήρθε να προστεθεί και η παρέμβαση ενός ακόμη πρώην πρωθυπουργού της ΝΔ, του Κώστα Καραμανλή.
Μιλώντας στο Πολεμικό Μουσείο, ο κ. Καραμανλής υποστήριξε ότι όταν η Τουρκία αντιτίθεται στην ηλεκτρική διασύνδεση Κάσου–Κύπρου «εννοεί ότι και στα αυτονόητα θέματα στην περιοχή πρέπει να έχει τον τελευταίο λόγο». Και ήταν ακόμη σαφέστερος ως προς το επίμαχο ζήτημα: οποιοδήποτε αίτημα για άδεια από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, «είτε αυτό ονομαστεί ενημέρωση είτε ανακοίνωση είτε όπως αλλιώς».
Δύο πρώην πρωθυπουργοί της ΝΔ θέτουν, λοιπόν, με διαφορετικό τρόπο και ένταση, το ίδιο ζήτημα.
Υπάρχει, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα που δεν χρειάζεται να συμμερίζεται κανείς την κριτική τους για να το θέσει. Διότι προκύπτει από τις δηλώσεις του ίδιου του υπουργού Εξωτερικών.
Την 1η Σεπτεμβρίου ο Γ. Γεραπετρίτης ερωτήθηκε εάν θα ενημερωθεί η Τουρκία για τις έρευνες του Great Sea Interconnector.
Η απάντησή του ήταν σαφής: «Οι NAVTEX, οι οποίες εκδίδονται, είναι ακριβώς ενημέρωση για όλους τους παραπλέοντες και τα παρακείμενα κράτη για λόγους ασφαλείας της ναυσιπλοΐας». Πρόσθεσε δε ότι «άδεια δεν πρόκειται να ζητηθεί ούτε από την Ελλάδα, ούτε από τη Γαλλία».
Στις 29 Σεπτεμβρίου επανήλθε. Η Τουρκία, είπε, «μπορεί να ενημερωθεί» μέσω των προβλεπόμενων κανόνων και «η έκδοση της NAVTEX γίνεται ακριβώς με σκοπό την ενημέρωση όλων των παρακείμενων κρατών και των ναυτιλομένων». Και κατέληξε: «Άρα υπάρχουν οι τρόποι επικοινωνίας. Άδεια όμως θα δοθεί μόνον από την Ελλάδα».
Μέχρι εδώ, όλα καθαρά. Έλα, όμως, που στην πορεία… προέκυψε και ο Χακάν Φιντάν.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών κατέστησε σαφές ότι η Άγκυρα ζητά γραπτή ενημέρωση, με συγκεκριμένες εργασίες και συντεταγμένες. Και συνέδεσε την απαίτηση αυτή με δύο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες έννοιες: να μη διαταραχθεί το «status quo» και να μη δημιουργηθεί «precedent» (προηγούμενο).
Στις 21 Οκτωβρίου ο κ. Γεραπετρίτης ερωτήθηκε ευθέως γι' αυτήν την απαίτηση. Η Ελλάδα, απάντησε, είναι η μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί άδεια. Πρόσθεσε, όμως, ότι μετά την ελληνική αδειοδότηση «η ενημέρωση σχετικά με την έρευνα και την πόντιση είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να είναι δυνατόν», διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία.
Εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα.
Κανείς δεν ρωτά πλέον εάν η Ελλάδα θα ζητήσει άδεια από την Τουρκία. Ούτε αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να απαντήσει η κυβέρνηση. Αφού η NAVTEX, κατά τον ίδιο τον υπουργό Εξωτερικών, ενημερώνει τα παρακείμενα κράτη, γιατί χρειάζεται και δεύτερη, ειδική ενημέρωση της Τουρκίας;
Ο Παύλος Μαρινάκης επανέλαβε χθες ότι «δεν υπάρχει κανένα ζήτημα λήψης άδειας από την Τουρκία» και διευκρίνισε ότι άλλο πράγμα είναι η αδειοδότηση και άλλο οι ειδοποιήσεις που προβλέπονται από το διεθνές πλαίσιο για την εκτέλεση των εργασιών.
Σύμφωνοι. Μόνον που έτσι το γαϊτανάκι επιστρέφει στην αφετηρία. Ποια ακριβώς ειδοποίηση προβλέπεται επιπλέον της NAVTEX; Τι θα προσθέτει σε όσα θα γνωστοποιούνται ήδη μέσω αυτής; Ποιος θα την αποστείλει; Η Αθήνα; Το Παρίσι; Και, κυρίως, με ποια διατύπωση;
Η διαφορά δεν είναι λεκτική. Είναι επί της ουσίας. Εάν η Ελλάδα αδειοδοτήσει τις έρευνες, εκδώσει τη NAVTEX και το πλοίο προχωρήσει ανεξαρτήτως της τουρκικής αντίδρασης, τότε η χώρα ασκεί στην πράξη τη δικαιοδοσία που υποστηρίζει ότι διαθέτει.
Εάν, όμως, για να διατηρηθούν τα «ήρεμα νερά» η Αθήνα αποδέχεται μια διαδικασία ειδικής ενημέρωσης, ενώ μέχρι πρότινος η ίδια παρέπεμπε στη NAVTEX ως τον προβλεπόμενο τρόπο ενημέρωσης, οφείλει να το πει. Και κυρίως να εξηγήσει τι ακριβώς αποδέχεται.
Διότι ο Φιντάν δεν μίλησε τυχαία για «προηγούμενο».
Η αποφυγή μιας ελληνοτουρκικής κρίσης είναι απολύτως θεμιτός στόχος. Όπως θεμιτές και συχνά αναγκαίες είναι οι παρασκηνιακές διπλωματικές συνεννοήσεις. Το παρασκήνιο, όμως, δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από την υποχρέωση να εξηγήσει το αποτέλεσμα.
Τι θα συμβεί εάν η Τουρκία, αφού παραλάβει το «ραβασάκι», απαντήσει ότι δεν συναινεί; Θα προχωρήσει το πλοίο;
Διότι εάν προχωρήσει, μιλάμε πράγματι για ενημέρωση. Εάν όχι, τότε θα μιλάμε για κάτι εντελώς διαφορετικό.