Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Υψηλότερο εισόδημα κατά 3,7% αλλά περισσότερη κατανάλωση κατά 5,2% και αποταμίευση στο μείον 3,9%. Κάπου ανάμεσα σε αυτούς τους τρεις αριθμούς της ΕΛΣΤΑΤ βρίσκεται η πραγματικότητα που βιώνει σήμερα ο Έλληνας καταναλωτής.
Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε πέρυσι από 159,4 σε 165,4 δισ. ευρώ. Κατά 6 δισ. ευρώ δηλαδή. Μόνον που η καταναλωτική τους δαπάνη αυξήθηκε κατά 8,5 δισ., από 163,3 σε 171,8 δισ. ευρώ.
Με απλά λόγια, η τσέπη γέμισε κάπως αλλά άδειασε ακόμη περισσότερο.
Δεν πρόκειται, όμως, για ξαφνική καταναλωτική ευωχία. Σε πραγματικούς όρους η αύξηση της κατανάλωσης ήταν πολύ μικρότερη από την ονομαστική. Σημαντικό τμήμα των πρόσθετων ευρώ που έφυγαν από τις τσέπες των νοικοκυριών δεν αγόρασε περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες. Κάλυψε υψηλότερες τιμές, ελέω πληθωρισμού.
Και κάπου εδώ, λοιπόν, αρχίζει το μαρτύριο της σταγόνας.
Διότι το πρόβλημα δεν γεννήθηκε το 2025. Αντιθέτως, σήμερα υπάρχουν σημάδια βελτίωσης. Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι ο μέσος ονομαστικός μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 3,4% το 2025 και ο πραγματικός μισθός προ φόρων κατά 0,5%. Μικρή αύξηση, αλλά αύξηση. Το πρόβλημα είναι η αφετηρία.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το πραγματικό διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2010. Ήδη το 2024 ήταν 25,8% χαμηλότερο από τότε, όταν στην ΕΕ ήταν 20,4% υψηλότερο.
Και το 2025 το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα, ακόμη και αφού ληφθούν υπόψη οι διαφορές στο κόστος ζωής μεταξύ των χωρών, ήταν μόλις 13.612 μονάδες αγοραστικής δύναμης ανά κάτοικο στην Ελλάδα, έναντι 22.630 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτή είναι η άλλη όψη της ανάπτυξης.
Η ελληνική οικονομία μεγαλώνει, η ανεργία έχει υποχωρήσει και τα εισοδήματα αυξάνονται. Όλα αυτά είναι πραγματικά. Όπως πραγματικό είναι, όμως, και το γεγονός ότι ο καταναλωτής προσπαθεί ακόμη να ανακτήσει αγοραστική δύναμη που έχασε στη διάρκεια μιας δεκαπενταετίας.
Και όσο αυτή η ανάκτηση γίνεται σταγόνα-σταγόνα, οι τιμές δεν περιμένουν.
Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται ίσως καλύτερα στην αποταμίευση. Το 2024 ήταν ήδη αρνητική, στο -2,4%. Το 2025 υποχώρησε ακόμη περισσότερο, στο -3,9%.
Τα νοικοκυριά, συνολικά, καταναλώνουν περισσότερα από το διαθέσιμο εισόδημά τους. Κάπως, λοιπόν, πρέπει να καλυφθεί η διαφορά: από το “κομπόδεμα”, από δανεισμό ή από περιουσιακά στοιχεία. Εδώ ακριβώς, όμως, βρίσκεται και η πολιτική δυσκολία των αριθμών.
Δεν αρκεί να αυξάνεται το εισόδημα. Πρέπει να αυξάνεται αρκετά ώστε ο πολίτης να αισθάνεται ότι μπορεί να αγοράσει περισσότερα χωρίς να βάζει βαθύτερα το χέρι στο κομπόδεμά του.
Διότι όταν η βελτίωση φτάνει στην τσέπη σταγόνα-σταγόνα, αλλά ο λογαριασμός τρέχει ταχύτερα, ακόμη και η ανάκαμψη μπορεί να μοιάζει με μαρτύριο.