Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Συνολικά 56.223 άνθρωποι. Τόσους έχασε η Ελλάδα μέσα σε έναν μόλις χρόνο, το 2025, από τη φυσική κίνηση του πληθυσμού της. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, καταγράφηκαν 65.618 γεννήσεις και 121.841 θάνατοι.
Και τι κάνουμε γι' αυτό;
Επιδόματα, φοροελαφρύνσεις, εξαγγελίες και κατά καιρούς βαρύγδουπες διακηρύξεις. Όλα χρήσιμα, ενδεχομένως. Αλλά αρκούν για να αναστρέψουν την πορεία;
Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίνει την απάντηση για το μέγεθος της πρόκλησης. Έως το 2080, η Ελλάδα προβλέπεται να χάσει περίπου 2,7 εκατ. κατοίκους και 1,6 εκατ. ανθρώπους από το εργατικό δυναμικό της. Περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού θα είναι άνω των 65 ετών, ενώ η μέση ετήσια δυνητική ανάπτυξη προβλέπεται μόλις στο 0,8% για την περίοδο 2026-2080.
Προβολές, ασφαλώς. Όχι προφητείες. Αλλά αποτυπώνουν το μέγεθος της απειλής, εάν δεν αλλάξουν ουσιαστικά οι συνθήκες.
Ποιος θα παράγει τον πλούτο; Ποιος θα πληρώνει τις συντάξεις, θα χρηματοδοτεί το ΕΣΥ και θα εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος; Ποιος θα στελεχώνει τις Ένοπλες Δυνάμεις;
Ερωτήματα στοιχειώδη για μια χώρα που εξακολουθεί να συζητά την ανάπτυξη σχεδόν αποκλειστικά με όρους επενδύσεων, επιδοτήσεων και δημοσιονομικών επιδόσεων.
Μόνον που οι επενδύσεις χρειάζονται εργαζομένους. Το ασφαλιστικό εισφορές. Και η εθνική άμυνα δεν εξασφαλίζεται μόνο με εξοπλιστικά προγράμματα.
Χωρίς ανθρώπους, η ανάπτυξη δεν είναι σχέδιο. Είναι ευχή.
Η κυβέρνηση δεν έμεινε αδρανής. Θεσμοθέτησε επίδομα γέννησης, φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα στήριξης της οικογένειας. Άλλο, όμως, η άθροιση μέτρων και άλλο η ύπαρξη στρατηγικής.
Ποιος είναι ο στόχος για τις γεννήσεις την επόμενη δεκαετία; Πόσο απέδωσαν οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις; Ποιες αναθεωρούνται επειδή δεν απέδωσαν; Και πώς συνδέονται όλα αυτά με τη στέγαση, την απασχόληση των νέων, την επιστροφή όσων μετανάστευσαν και την ερήμωση της περιφέρειας;
Διότι όταν ένα νέο ζευγάρι δυσκολεύεται να πληρώσει το ενοίκιο, όταν η απόκτηση παιδιού συγκρούεται με την εργασιακή ανασφάλεια και όταν η πρόσβαση σε βρεφονηπιακό σταθμό δεν είναι εξασφαλισμένη, το πρόβλημα δεν λύνεται με μια επιταγή μετά τη γέννηση.
Ο επικεφαλής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, επισήμανε πρόσφατα ότι οι πολιτικές για το δημογραφικό πρέπει να εφαρμοστούν σήμερα για να αποδώσουν σε είκοσι ή τριάντα χρόνια.
Το δημογραφικό απαιτεί σχεδιασμό δεκαετιών. Η πολιτική μας ζωή λειτουργεί με ορίζοντα τετραετίας. Ακριβώς για αυτό η ευθύνη δεν είναι μόνον της κυβέρνησης.
Η αντιπολίτευση, που θα όφειλε να απαιτεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις και να καταθέτει τις δικές της προτάσεις, δεν έχει αναδείξει το ζήτημα σε κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Ενδεικτικό της προτεραιότητας που του αποδίδεται είναι ότι ακόμη και η νέα έκθεση της Κομισιόν δεν βρέθηκε στο επίκεντρο της χθεσινής πολιτικής συζήτησης.
Ασφαλώς, η δημογραφική συρρίκνωση δεν αποτελεί ευθύνη μιας κυβέρνησης. Έχει βαθιές ρίζες και διατρέχει πολλές κυβερνητικές θητείες. Ακριβώς γι' αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υπόθεση μιας ακόμη κυβερνητικής θητείας.
Χρειάζεται εθνική στρατηγική, με συγκεκριμένους στόχους, σταθερή χρηματοδότηση, αξιολόγηση αποτελεσμάτων και συνέχεια, ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά. Όχι άλλη μια επιτροπή που θα διαπιστώσει τα ήδη γνωστά. Ούτε ένα ακόμη σχέδιο που θα εξαγγελθεί και θα ξεχαστεί.
Διότι υπάρχει μια διαφορά που θα έπρεπε να προβληματίζει τους πάντες: μια χώρα μπορεί να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της. Να αναπληρώσει επενδύσεις που χάθηκαν. Να ξαναχτίσει υποδομές που εγκαταλείφθηκαν.
Μια γενιά που δεν γεννήθηκε, όμως, δεν αναπληρώνεται με αναδρομικό επίδομα.