Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ήδη με ποιον θα μπορούσε να κυβερνήσει εάν δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία. Γνωρίζει, επίσης, ότι αυτός δεν θέλει να κυβερνήσει μαζί του. Και κάπως έτσι, το πρόβλημα λύθηκε. Ή, ακριβέστερα, μεταφέρθηκε αλλού.
Μιλώντας χθες στο συνέδριο «Greece Talks», ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Νέα Δημοκρατία διεκδικεί την αυτοδυναμία. Όχι, όμως, απλώς επειδή τη θεωρεί προτιμότερη για την αποτελεσματική διακυβέρνηση της χώρας. Αλλά κι επειδή, κατά την εκτίμησή του, δεν υπάρχει άλλος ρεαλιστικός δρόμος για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο ίδιος αποκλείει συνεργασία με τα κόμματα στα δεξιά της ΝΔ και με τον Αλέξη Τσίπρα. Απομένει το ΠΑΣΟΚ, το οποίο έχει αποφασίσει συνεδριακά ότι δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει με τη Νέα Δημοκρατία.
Άρα, κατά τον πρωθυπουργό, η αυτοδυναμία καθίσταται μονόδρομος. Μόνον που εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Πρώτον, ο κ. Μητσοτάκης δεν αναζητά απλώς κυβερνητικό εταίρο. Προσδιορίζει εκ των προτέρων ποιος θα ευθύνεται εάν δεν βρεθεί. Εφόσον η ΝΔ αναδειχθεί πρώτο κόμμα χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο κ. Μητσοτάκης αφήνει να εννοηθεί ότι θα αναζητήσει συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Εάν εκείνο αρνηθεί, όπως σήμερα διακηρύσσει, ο πρωθυπουργός θα μπορεί να υποστηρίξει ότι έκανε το καθήκον του και ότι η ευθύνη για το αδιέξοδο ανήκει στην αντιπολίτευση.
Πρόκειται για μια πολιτικά ευφυή τακτική. Η αδυναμία εξασφάλισης αυτοδυναμίας μετατρέπεται σε αδυναμία των άλλων να επιδείξουν υπευθυνότητα.
Δεύτερον, ο πρωθυπουργός προετοιμάζει το έδαφος για το ενδεχόμενο νέας εκλογικής αναμέτρησης. Τη λεγόμενη δεύτερη κάλπη. Δεν την προαναγγέλλει. Αντιθέτως, επιμένει ότι οι εκλογές είναι μία διαδικασία και ότι το πρώτο κόμμα οφείλει να διερευνήσει τη δυνατότητα συνεργασιών. Ωστόσο, εάν αυτές αποτύχουν, ποιος θα χρεωθεί την προσφυγή σε νέα κάλπη;
Η απάντηση έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται: δεν θα φταίει εκείνος που δεν συγκέντρωσε τις αναγκαίες ψήφους για να κυβερνήσει, αλλά εκείνος που αρνήθηκε να του τις προσφέρει.
Τρίτον, η στρατηγική αυτή απευθύνεται πρωτίστως στους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας.
Το μήνυμα προς όσους σκέφτονται να στραφούν σε μικρότερα κόμματα στα δεξιά της είναι σαφές: η ψήφος σας δεν θα συμβάλει στον σχηματισμό μιας ευρύτερης κεντροδεξιάς κυβέρνησης, διότι εγώ αποκλείω αυτή τη συνεργασία. Εάν θέλετε κυβέρνηση ΝΔ, ψηφίστε ΝΔ.
Έτσι, η αυτοδυναμία δεν παρουσιάζεται μόνο ως πολιτική επιδίωξη. Παρουσιάζεται ως ασφαλιστήριο συμβόλαιο έναντι της ακυβερνησίας.
Υπάρχει, βεβαίως, και η άλλη πλευρά.
Το ΠΑΣΟΚ έχει κάθε δικαίωμα να αρνείται τη συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. Δεν υποχρεούται να στηρίξει μια κυβέρνηση επειδή το επιθυμεί ο αρχηγός του πρώτου κόμματος.
Οφείλει, όμως, να απαντήσει σε ένα εξίσου ουσιαστικό ερώτημα: εάν οι εκλογές δεν αναδείξουν αυτοδύναμη κυβέρνηση, ποια κυβερνητική λύση προτείνει; Η άρνηση συνεργασίας αποτελεί πολιτική θέση. Δεν αποτελεί από μόνη της πρόταση διακυβέρνησης.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η παγίδα για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Εάν επιμείνει μόνο στο «όχι», κινδυνεύει να εμφανιστεί ως παράγοντας αδιεξόδου. Εάν αφήσει περιθώριο συνεννόησης, κινδυνεύει να αποδυναμώσει το βασικό αντιπολιτευτικό του αφήγημα.
Υπάρχει, τέλος, ακόμη μία αντίφαση.
Ο κ. Μητσοτάκης επικαλείται τις δυσκολίες των κυβερνήσεων συνεργασίας στην Ευρώπη για να υπερασπιστεί την αποτελεσματικότητα των αυτοδύναμων κυβερνήσεων. Ταυτόχρονα, όμως, αναγνωρίζει ότι θα διερευνήσει τη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ, εάν το εκλογικό αποτέλεσμα το επιβάλει. Λογικό. Η πολιτική απαιτεί προσαρμογή στους συσχετισμούς.
Αλλά τότε οι κυβερνήσεις συνεργασίας δεν αποτελούν εξ ορισμού συνταγή παράλυσης. Αποτελούν μια θεμιτή δημοκρατική επιλογή, η επιτυχία ή η αποτυχία της οποίας εξαρτάται από τους συμμετέχοντες, τις συμφωνίες τους και την ικανότητά τους να κυβερνήσουν.
Όσο περισσότερο ο πρωθυπουργός εξηγεί γιατί δεν υπάρχει εναλλακτική στην αυτοδυναμία, τόσο περισσότερο αναδεικνύει την πιθανότητα να μην την εξασφαλίσει. Διότι, εάν ήταν περίπου δεδομένη, δεν θα χρειαζόταν να προετοιμάζει τόσο επίμονα την επόμενη ημέρα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν επιχειρεί, λοιπόν, μόνο να κερδίσει τις εκλογές. Επιχειρεί να κερδίσει εκ των προτέρων και τη συζήτηση για το αποτέλεσμά τους.
Εάν εξασφαλίσει αυτοδυναμία, θα έχει δικαιωθεί. Εάν όχι, θα μπορεί να υποστηρίξει ότι οι άλλοι αρνήθηκαν να κυβερνήσουν μαζί του.
Μόνον που η αυτοδυναμία δεν είναι δικαίωμα του πρώτου κόμματος. Είναι εντολή των ψηφοφόρων. Και εάν οι ψηφοφόροι δεν τη δώσουν, η ευθύνη για την επόμενη ημέρα δεν μπορεί να μεταφερθεί προκαταβολικά σε έναν και μόνο πολιτικό αντίπαλο.
Η κάλπη δίνει εντολές. Δεν μοιράζει άλλοθι. Και η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης δεν μπορεί να χρεώνεται προκαταβολικά σε εκείνους που αρνούνται να τη στηρίξουν.