Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Η Ευρώπη απαιτεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία, δια στόματος και Κυριάκου Μητσοτάκη. Και πολύ καλά κάνει.
Μόνον που στο τραπέζι δεν αρκεί να έχεις δίκιο. Πρέπει να έχεις και χαρτιά και τα ισχυρότερα χαρτιά της ευρωπαϊκής ασφάλειας τα κρατούν άλλοι.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε χθες στο Δουβλίνο ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακρόχρονη ειρήνη στην Ουκρανία, ούτε νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας, χωρίς την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Σωστά. Αλλά με ποια δύναμη θα καθίσει η ΕΕ εκεί;
Με την άμυνα που εξακολουθεί να εξαρτάται από την αμερικανική ομπρέλα; Με την ενεργειακή ασφάλεια που στηρίζεται ολοένα περισσότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες; Ή με την κοινή εξωτερική πολιτική που συχνά σκοντάφτει στις διαφωνίες των 27;
Ας μη γελιόμαστε.
Η Ευρώπη θέλει να διαπραγματεύεται ως μεγάλη δύναμη, αλλά εξακολουθεί να οργανώνεται ως άθροισμα κρατών. Και το τίμημα αυτής της αντίφασης το πληρώνει τώρα.
Την ώρα που η Ουάσιγκτον αναλαμβάνει διπλωματικές πρωτοβουλίες με τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου, οι Βρυξέλλες ετοιμάζουν το 22ο πακέτο κυρώσεων. Το εικοστό δεύτερο!
Προφανώς οι κυρώσεις έχουν κόστος για τη Ρωσία. Αλλά ύστερα από 21 προηγούμενα πακέτα, ποιος μπορεί να εξηγήσει με ποιον τρόπο το επόμενο θα εξασφαλίσει στην Ευρώπη ισχυρότερο λόγο στη διαπραγμάτευση; Διότι οι κυρώσεις είναι μέσο πολιτικής. Δεν είναι υποκατάστατο στρατηγικής. Και η στρατηγική απαιτεί ισχύ.
Οι 27 δαπάνησαν το 2025 συνολικά 418 δισ. ευρώ για την άμυνά τους. Κι όμως, εξακολουθούν να εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για κρίσιμες στρατιωτικές δυνατότητες.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ευρώπη δεν πληρώνει. Είναι ότι πληρώνει χωρίς να έχει αποκτήσει την αυτονομία που επικαλείται.
Στην ενέργεια, τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Η Ένωση αποφάσισε να περιορίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ορθώς. Μόνον που το 2025 σχεδόν το 58% των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου προήλθε από τις ΗΠΑ.
Άλλαξε, λοιπόν, η γεωγραφία της εξάρτησης. Όχι η ανάγκη να εξαρτάσαι από άλλους.
Και τώρα η Ευρώπη διεκδικεί ανεξάρτητο λόγο απέναντι στην Ουάσιγκτον, από την οποία εξαρτάται τόσο για την ασφάλειά της όσο και για σημαντικό μέρος του ενεργειακού της εφοδιασμού. Πώς ακριβώς;
Ασφαλώς, η Ευρώπη δεν είναι φτωχός συγγενής. Διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες αγορές του κόσμου, τεχνολογική βάση, κεφάλαια και σημαντική οικονομική επιρροή.
Μόνον που με την οικονομική ισχύ αγοράζεις επιρροή. Δεν εξασφαλίζεις αυτομάτως γεωστρατηγικό εκτόπισμα. Αυτό απαιτεί κοινές αποφάσεις, κοινές δυνατότητες και την πολιτική βούληση να τις χρησιμοποιήσεις.
Αντί γι' αυτά, η Ευρώπη συζητά ακόμη ποιος θα την εκπροσωπήσει, πώς θα συντονίσει τις κυβερνήσεις της και πότε θα αποκτήσει την περιβόητη στρατηγική αυτονομία. Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή. Και ενώ άλλοι διαπραγματεύονται την ειρήνη.
Δεν είναι, λοιπόν, το πρόβλημα ότι ο κ. Μητσοτάκης ζητά θέση για την Ευρώπη στο τραπέζι. Ούτε ότι οι Βρυξέλλες προετοιμάζουν νέες κυρώσεις.
Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να συγχέει τη διεκδίκηση ρόλου με την κατοχή ισχύος. Και όσο αυτή η σύγχυση συνεχίζεται, τόσο θα μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στις διακηρύξεις και στην πραγματικότητα.
Διότι η Ευρώπη έχει κάθε δικαίωμα να ζητά θέση στο τραπέζι όπου κρίνεται το μέλλον της.
Αλλά ας απαντήσει πρώτα σε ένα ερώτημα: Όταν την ασφάλειά σου την εγγυάται άλλος, την ενέργειά σου την προμηθεύει σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος και την ειρήνη τη διαπραγματεύεται εκείνος, εσύ με τι ακριβώς προσέρχεσαι; Με το 22ο πακέτο κυρώσεων;