Η βασική προκατάληψη είναι η μετατροπή της απέχθειας των επενδυτών προς τις ζημιές σε φόβο ότι θα μείνουν στην απέξω (FOMO).Όταν βλέπουν τους άλλους να κερδίζουν στις αγορές και να γίνονται πλούσιοι, αυτό αρχίζει να καταγράφεται ως απώλεια για τους ίδιους.
Ακόμη κι ο Ισαάκ Νεύτων, ο μεγαλύτερος φυσικός όλων των εποχών μαζί με τον Α. Αϊνστάιν, ήταν ανάμεσα σ’ αυτούς που την πάτησαν. Ο Νεύτων πούλησε τις μετοχές της εταιρείας South Sea, διπλασιάζοντας τα λεφτά του στις αρχές του 1720, αλλά συνέχισε να βλέπει τη μετοχή να διπλασιάζεται. Δεν άντεξε και την αγόρασε πίσω όταν η μετοχή ήταν στα ψηλά της, με αποτέλεσμα να χάσει κάπου 3 εκατ. στερλίνες σε σημερινά λεφτά.
Ο διάσημος οικονομολόγος Irvin Fischer δήλωσε στις 16 Οκτωβρίου του 1929 ότι «οι τιμές των μετοχών έχουν φτάσει σ’ αυτό που μοιάζει ως μόνιμο υψηλό plateau». Αυτό συνέβη 9 εργάσιμες μέρες πριν από τη Μαύρη Τρίτη. Όταν ο πιο σεβαστός οικονομολόγος εκείνης της εποχής δεν προβληματίστηκε και είπε εμμέσως ότι οι αποτιμήσεις ήταν διατηρήσιμες, το ράλι βρισκόταν στο τελευταίο στάδιό του.
Τα παραδείγματα μεγάλης φούσκας τους τελευταίους 4 αιώνες δεν είναι λίγα. Θα ξεχωρίζαμε όμως τη μανία της τουλίπας από το 1634 μέχρι το 1637, όταν ένας σπάνιος βολβός έφτασε την αξία ενός σπιτιού.
Η φούσκα της Μισισίπι 1719-1720 με κέρδη 1.900% και της εταιρείας South Sea με κέρδος 700% την περίοδο 1719-1727. Ο δείκτης Dow Jones, ο οποίος κέρδισε 1.200% την περίοδο 1903-1929. Ο χρυσός με κέρδη 2.400% την περίοδο 1970-1980 και 420% από το 2015 μέχρι σήμερα, ο δείκτης Nikkei με κέρδη 2.000% την περίοδο 1979-1989 και ο Nasdaq με κέρδη 1.918% από το 2009 μέχρι σήμερα.
Αξίζει μια πιο αναλυτική αναφορά στη φούσκα των dot.com, η οποία ήταν παγκόσμια και η χρηματιστηριακή άνοδος κατακόρυφη.
Ο Nasdaq πήγε από τις 751 μονάδες τον Ιανουάριο του 1995 στις 5.048,62 μονάδες στις 10 Μαρτίου 2000, πριν καταρρεύσει στις 1.114 μονάδες τον Οκτώβριο του 2002. Η κορύφωση του dot.com δεν ήταν απλά αμερικανικό φαινόμενο.
Στη Φρανκφούρτη, το Neuer Markt πήγε πάνω από τις 8.500 μονάδες τον Μάρτιο του 2000 από 500 μονάδες το 1997, καταγράφοντας άνοδο 1.600%. Έκλεισε το 2003 με τον δείκτη στις 350 μονάδες.
Στη Ν. Κορέα, ο KOSDAQ κέρδισε 290% μόνο το 1999 και έπιασε κορυφή τον Μάρτιο του 2000, για να χάσει σχεδόν 80% τα επόμενα δύο χρόνια.
Στη Φινλανδία, η Nokia έφτασε σε κάποιο σημείο να αντιπροσωπεύει το 72% του χρηματιστηριακού δείκτη HEX το 2000. Η μετοχή έφθασε στο υψηλότερο επίπεδο των 65 ευρώ στις 20 Ιουνίου του 2000, δηλ. τρεις μήνες μετά το Nasdaq, αλλά πήρε την κατηφόρα από εκεί και πέρα, για να πέσει στο 1,33 ευρώ τον Ιούλιο του 2012. Αυτό μεταφράζεται σε πτώση 98%.
Τέλος, το μεγάλο ερώτημα. Αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικά;