Ο κύριος σεισμός των αγορών είναι μπροστά μας

«Ο κύριος σεισμός των αγορών είναι μπροστά μας», επιμένει ο γνωστός Ελληνοκύπριος επιχειρηματίας-επενδυτής Μάνος Ξιώνης, που είχε προβλέψει την κρίση της Lehman Brothers και το ξέσπασμα της νέας παγκόσμιας κρίσης. Μόλις στις 9 Απριλίου 2025, με άρθρο του στο Euro2day.gr, όταν προειδοποιούσε:

«Δεν πιστεύω ότι οι αγορές κινδυνεύουν από θεωρητικού τύπου εμπορικούς πολέμους, αλλά από πραγματικές πολεμικές συρράξεις. Ας δούμε με προσοχή την κατάσταση στη Μέση Ανατολή σε συνδυασμό με την απότομη πτώση της τιμής του πετρελαίου. Διόλου απίθανο αυτή η κάθοδος να αντιστραφεί απότομα με μια στρατιωτική εξέλιξη εκεί. Οψόμεθα».

Το παλιό κυνικό ρητό των αγορών ότι «οι πόλεμοι εκτονώνουν τις οικονομικές κρίσεις» (π.χ. Ιράκ 2003) δεν δουλεύει στην παρούσα παγκόσμια κρίση που διανύουμε. Η πρόσκαιρη ανάκαμψη που ακολουθεί πάντα τη λήξη κάθε στρατιωτικής σύγκρουσης δεν θα είναι παρά ακόμα ένα σύντομο διάλειμμα (relief rally, ράλι ανακούφισης) πριν τον κύριο σεισμό.

Το τεκτονικό ρήγμα μεταξύ Δύσης και Ανατολής διευρύνεται και οι γεωπολιτικές δονήσεις ξεκινούν από την Ουκρανία, συνεχίζονται τώρα στη Μέση Ανατολή και δεν θα σταματήσουν ωσότου χτυπήσουν την Άπω Ανατολή. Ο ακήρυχτος πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας δεν σταματά με την κρίση στην Μέση Ανατολή, ανεξάρτητα από την έκβασή της.

Ο Μάνος Ξιώνης, στο άρθρο του στο Euro2day.gr (9/4/2025) κατά τη διάρκεια του μίνι κραχ των αγορών λόγω των δασμών, είχε αγνοήσει την τότε καταστροφολογία επιμένοντας ότι «οι αγορές δεν κινδυνεύουν από θεωρητικού τύπου εμπορικούς πολέμους αλλά από πραγματικές πολεμικές συρράξεις» και συνέβησαν διαδοχικά και τα δύο, αφού και το σοκ των δασμών ξεπεράστηκε σε λίγες μέρες, ενώ δύο μήνες αργότερα ξέσπασε ο πρώτος πόλεμος στο Ιράν, με την πρώτη ανοδική εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου.

Επίσης επέμεινε στο άρθρο του στις 20 Ιουνίου του 2025 ότι κάθε ανάκαμψη/ανοδικό ράλι των αγορών μετά το τέλος κάθε πολεμικής σύγκρουσης δεν είναι παρά ένα διάλειμμα πριν τον κύριο σεισμό και πράγματι η κρίση στη Μέση Ανατολή επανήλθε εξανεμίζοντας πολλά από τα κέρδη των αγορών.

Ποιες όμως οι τρέχουσες εκτιμήσεις του;

Οι ίδιες με τις προηγούμενες. Η διεθνής γεωπολιτική σκηνή και η μακροπρόθεσμη στρατηγική των υπερδυνάμεων δεν μεταβάλλονται εύκολα. Ωστόσο και η παρούσα κρίση στη Μέση Ανατολή που κλόνισε τις αγορές δεν είναι παρά ένα επεισόδιο του ακήρυχτου πολέμου ΗΠΑ-Κίνας, που παρά τις όποιες πρόσκαιρες ή φαινομενικές εκεχειρίες δεν μπορεί παρά να συνεχιστεί επί μακρόν και μετά το πέρας της ελεγχόμενης μέχρι στιγμής κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Παρά τον «θόρυβο του πολέμου» και τις πρόσκαιρες κερδοσκοπικές μεταβολές τιμών, δεν θα ανησυχήσω ακόμα, αν δεν δούμε μεταβολές σε fundamentals και συγκεκριμένα: α) Αναθεωρήσεις επί τα χείρω των αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας από τους τρεις μεγάλους οίκους αξιολόγησης, β) Αιφνιδιαστικές κινήσεις εκ μέρους των μεγάλων κεντρικών τραπεζών.

Κίνδυνος που δεν έχει ενσωματωθεί στις αγορές είναι ο ανερχόμενος όσο και ανεξέλεγκτος κλάδος του Private Credit (άνω των τριών τρισ. δολαρίων ΗΠΑ), όπου ήδη παρατηρούνται τα πρώτα early warning signals κρίσης και υπάρχει το ενδεχόμενο της επανάληψης του pattern της ρωσικής κρίσης του Αυγούστου-Οκτωβρίου 1998, όταν στα απόνερα του default της Ρωσίας η κρίση κορυφώθηκε με την απρόσμενη τότε κατάρρευση του LTCM του Fund των Νομπελιστών Οικονομολόγων.

Φυσικά απρόβλεπτη είναι και η «πυριτιδαποθήκη» των cryptos.

Στο μεταξύ, το ελληνικό χρηματιστήριο παραμένει συγκριτικά ελκυστικό και πλην εξαιρετικού απροόπτου αναμένουμε δυνατό ράλι ανακούφισης (relief rally) μέχρι νεωτέρας.

 * Ο Μάνος Ξιώνης είναι επιχειρηματίας-επενδυτής.