Επαγγελματική-ομαδική ασφάλιση: Το όριο του 20% που ξεκλειδώνει φοροελαφρύνσεις

Σημαντικές διευκρινίσεις για τη φορολογική μεταχείριση των εισφορών σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και ομαδικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστήρια δίνει  εγκύκλιος της ΑΑΔΕ (Ε.2107/2025), η οποία εφαρμόζεται αναδρομικά από το φορολογικό έτος 2024. Οι αλλαγές αφορούν άμεσα δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους που συμμετέχουν σε ΤΕΑ ή σε ομαδικά ασφαλιστικά προγράμματα μέσω του εργοδότη τους και –σύμφωνα με φοροτεχνικούς– σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε μικρότερη φορολογική επιβάρυνση. 

Αναλυτικά, με την εγκύκλιο που υπογράφει ο διοικητής της ανεξάρτητης αρχής Γιώργος Πιτσιλής, διευκρινίζεται ότι για τις  εισφορές που καταβάλλονται σε:

• Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) προαιρετικής ασφάλισης
• Ομαδικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια

ισχύει πλέον ενιαίο ανώτατο όριο έως το 20% των ακαθάριστων αποδοχών του εργαζομένου, συν τις φορολογούμενες παροχές σε είδος (π.χ. εταιρικό αυτοκίνητο).

Στο όριο αυτό υπολογίζονται μαζί τόσο οι εισφορές του εργαζομένου όσο και οι εισφορές που καταβάλλει ο εργοδότης για λογαριασμό του. Εφόσον το όριο δεν ξεπεραστεί, οι εισφορές δεν προστίθενται στο φορολογητέο εισόδημα.

Να σημειωθεί ότι με βάση τον αρχικό νόμο, το όριο του 20% υπολογιζόταν στο φορολογητέο εισόδημα. Πλέον, η βάση είναι οι ακαθάριστες αποδοχές, κάτι που στην πράξη αυξάνει το επιτρεπόμενο όριο και αφήνει περισσότερο «χώρο» για αφορολόγητες εισφορές.

Μια από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου που διευκρινίζει η εγκύκλιος, αφορά τις εισφορές και τα ασφάλιστρα για ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή κάλυψη καθώς και για ασφάλιση ζωής ή ανικανότητας. Σύμφωνα με αυτές, από το 2024 και μετά στην απαλλαγή περιλαμβάνονται πλέον και ο/η σύζυγος και τα τέκνα του εργαζόμενου. Παράλληλα, το ανώτατο αφορολόγητο όριο είναι 1.500 ευρώ ετησίως ανά εργαζόμενο. Το ποσό αφορά συνολικά εισφορές και ασφάλιστρα (εργαζόμενου και εργοδότη). Πρόκειται στην πράξη για επέκταση της απαλλαγής, καθώς μέχρι σήμερα το φορολογικό όφελος αφορούσε μόνο τον ίδιο τον εργαζόμενο.

Ιδιαίτερη αναφορά υπάρχει για τα παλαιά ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα προκαθορισμένων παροχών (defined benefit) που ήταν σε ισχύ πριν τον ν. 5078/2023 (γνωστός ως νόμος Γεωργιάδη – Τσακλόγλου).

Για τα προγράμματα αυτά δεν εφαρμόζεται το όριο του 20%. Τα ασφάλιστρα εξαιρούνται στο σύνολό τους από τη φορολογία.  

Τέλος, ξεκαθαρίζεται ότι για όσους λάβουν για πρώτη φορά από 1.1.2024 και μετά σύνταξη ή εφάπαξ από ΤΕΑ ή ομαδικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα εφαρμόζεται ειδικό φορολογικό καθεστώς. Ο φόρος εξαρτάται από τον συνολικό χρόνο ασφάλισης ενώ χρόνος που έχει ήδη φορολογηθεί δεν φορολογείται ξανά στο μέλλον.

Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, το νέο πλαίσιο στοχεύει στη σταθερότητα και προβλεψιμότητα της φορολόγησης των επαγγελματικών συντάξεων. Όπως επισημαίνουν μάλιστα, οι εργαζόμενοι που συμμετέχουν σε ΤΕΑ ή ομαδικά προγράμματα καλό είναι να γνωρίζουν το ύψος των ακαθάριστων αποδοχών τους, να ελέγχουν αν οι συνολικές εισφορές πλησιάζουν το όριο του 20%, να λαμβάνουν υπόψη και τις παροχές σε είδος και να συνυπολογίζουν την οικογενειακή ασφάλιση στο όριο των 1.500 ευρώ.