Προϋπολογισμός: Το κόκκινο στα έσοδα και τα σενάρια για νέες παροχές

Σύνοψη

Το αρνητικό πρόσημο που καταγράφηκε στα φορολογικά έσοδα του προϋπολογισμού τον περασμένο Ιανουάριο, μετά από πολλά χρόνια θετικής πορείας, αποτελεί ένα πρώτο «καμπανάκι» για τη μελλοντική «εικόνα» των εισπράξεων, η οποία έτσι κι αλλιώς είναι ευάλωτη σε ενδογενείς (κυρίως) και δευτερευόντως εξωγενείς παράγοντες.

Τον τρέχοντα και τους επόμενους μήνες θα διαφανεί ξεκάθαρα αν η «βύθιση» των φορολογικών εσόδων τον πρώτο μήνα του έτους οφείλεται σε καθαρά συγκυριακούς λόγους (αγροτικές κινητοποιήσεις, υποχώρηση του τζίρου των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων κ.ά.) ή στην εξάντληση των περιθωρίων άντλησης εσόδων από το μέτωπο της φοροδιαφυγής (μείωση στο κενό ΦΠΑ, ψηφιακά εργαλεία, επέκταση ηλεκτρονικών συναλλαγών κ.ά.).

Τι αλλάζει τώρα

Σε κάθε περίπτωση είναι νωρίς για συμπεράσματα, δεν παύει όμως να αποτελεί σημαντική εξέλιξη η υστέρηση των φορολογικών εσόδων κατά 324 εκατ. ευρώ (-5,3%) τον Ιανουάριο, εν μέσω μάλιστα κορύφωσης των προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τη στιγμή που πέρυσι τον αντίστοιχο μήνα τα φορολογικά έσοδα εμφάνισαν υπέρβαση περίπου 400 εκατ. ευρώ.

Η υστέρηση εσόδων τον περασμένο μήνα οφείλεται κυρίως στους φόρους από ΦΠΑ και Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) Τελωνείων. Η εξέλιξη αυτή δείχνει να συνδέεται με τις αγροτικές κινητοποιήσεις και τα «μπλόκα» σε τελωνεία, λιμάνια και εθνικές οδούς, τα οποία «φρέναραν» την οικονομική δραστηριότητα των εορτών και σήμαναν απώλειες εσόδων τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για το κράτος.

Η μείωση των φορολογικών εισπράξεων θα ήταν ακόμα μεγαλύτερη αν δεν βοηθούσε ο τουρισμός. Η τουριστική δραστηριότητα επεκτάθηκε σημαντικά στους χειμερινούς μήνες, με χαρακτηριστικό το άλμα 49% στις αφίξεις και 33% στις εισπράξεις τον Δεκέμβριο, αποτέλεσμα το οποίο -σε ένα βαθμό- αποτυπώθηκε τον Ιανουάριο με την απόδοση ΦΠΑ από το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεων.

Τα οριστικά στοιχεία Ιανουαρίου

Όπως προκύπτει από τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού τον Ιανουάριο, τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 6,118 δισ. ευρώ και περιλαμβάνουν ποσό 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.

Αν εξαιρεθεί το ποσό αυτό, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 5,812 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 324 εκατ. ευρώ ή 5,3% έναντι του στόχου, κυρίως λόγω μειωμένης είσπραξης φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ) που σχετίζονται με ενεργειακά προϊόντα.

Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 2,830 δισ. ευρώ (μετά την αφαίρεση των 306 εκατ. ευρώ της Εγνατίας) και υπολείπονται του στόχου κατά 49 εκατ. ευρώ, ενώ οι ΕΦΚ, που ανήλθαν σε 393 εκατ. ευρώ, παρουσιάζουν υστέρηση 154 εκατ. ευρώ. Συνολικά, οι δύο αυτοί φόροι άφησαν «τρύπα» 203 εκατ. ευρώ σε σχέση με τις προβλέψεις. Τα έσοδα από φόρους ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 90 εκατ. ευρώ, μειωμένα έναντι του στόχου κατά 8 εκατ. ευρώ.

Το «πακέτο» και οι διαβουλεύσεις με Βρυξέλλες

Η πορεία των φορολογικών εσόδων κατά το πρώτο δίμηνο του 2026, μέρος των οποίων εγγράφεται δημοσιονομικά στο 2025, θα καθορίσει εν μέρει και τα περιθώρια για την ανακοίνωση πρόσθετων μέτρων στήριξης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων εφέτος την άνοιξη, όπως συνέβη και την περασμένη χρονιά.

Πάντως, ακόμα και αν διατηρηθεί στο μέτωπο των φορολογικών εσόδων η ίδια εικόνα με τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, το πρωτογενές πλεόνασμα του περυσινού προϋπολογισμού θα κινηθεί άνω του 3,7% του ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν), επίδοση που αφήνει -περιορισμένα ωστόσο- περιθώρια για ένα έξτρα «πακέτο» ενισχύσεων.

Όλα θα εξαρτηθούν από την έκβαση των διαβουλεύσεων που θα διεξαχθούν εντός Μαρτίου μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των τεχνοκρατών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με αντικείμενο το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2025, εν όψει της ετήσιας έκθεσης αξιολόγησης υλοποίησης του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου.

Αν από τη διαβούλευση προκύψει, βάσει στοιχείων, ότι έστω μέρος των διαφαινόμενων φορολογικών υπερεισπράξεων οφείλεται στην απόδοση των ψηφιακών «εργαλείων» κατά της φοροδιαφυγής-εισφοροδιαφυγής, τότε αυτά θα χαρακτηριστούν μόνιμου χαρακτήρα, θα αφαιρεθούν από την ετήσια οροφή των προβλεπόμενων δημόσιων δαπανών και θα δημιουργήσουν «χώρο» για παρεμβάσεις.

Στην περίπτωση που οι ευρωπαίοι τεχνοκράτες ανάψουν «πράσινο φως» για νέα μέτρα στήριξης, το πιθανότερο είναι ότι θα ανακοινωθούν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) τον Σεπτέμβριο, με εφαρμογή από την 1-1-2027.

Watch Now