Εκτοξεύτηκαν οι εισαγωγές ρωσικού αερίου στην Ευρώπη

Σε έναν από τους βασικούς κερδισμένους του πολέμου στη Μ. Ανατολή αναδεικνύεται η Μόσχα, τόσο λόγω της άρσης των κυρώσεων των ΗΠΑ κατά των χωρών που αγοράζουν ρωσικό αργό, όσο και με την εκτόξευση εδώ και δύο εβδομάδες των εξαγωγών φυσικού αερίου, που διακινούνται, όπως λέγεται στις ευρωπαϊκές αγορές, καμουφλαρισμένες ως «τουρκικές» και «αζέρικες».

Το παιχνίδι που παίζεται στη περιοχή καταδεικνύουν τα ίδια τα νούμερα για τις μέχρι και δεκαπλάσιες ποσότητες που καταλήγουν από την έναρξη του πολέμου προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, μέσω Τουρκίας και του αγωγού TransBalkan, δηλαδή των υποδομών που χρησιμοποιεί ο ίδιος ο Κάθετος Διάδρομος, όπως αναγνωρίζουν στελέχη της εγχώριας αγοράς, αλλά και καταγράφεται σε εκθέσεις διεθνών αναλυτών.

Κατά τη πρώτη εβδομάδα έναρξης του πολέμου, όπως αποκαλύπτει το ICIS, οι εξαγωγές φυσικού αερίου στα σύνορα Τουρκίας - Βουλγαρίας (σημείο διασύνδεσης «Strandzha 1») αυξήθηκαν από περίπου 2,4 GWh/ ημέρα σε περίπου… 24 GWh /ημέρα. Τάση που φαίνεται ότι επαναλήφθηκε και τη δεύτερη εβδομάδα του πολέμου.

Το περίεργο, όπως παρατηρούν οι αναλυτές είναι ότι παρ’ ότι πρόκειται κυρίως για φορτία spot, παρά για τα προφανώς φθηνότερα μακροχρόνια συμβόλαια, εντούτοις φαίνεται ότι πουλήθηκαν με έκπτωση έναντι των τρεχουσών τιμών του φυσικού αερίου στο χρηματιστήριο του Αμστερνταμ, συγκρατώντας τα κόστη στη ΝΑ Ευρώπη.

Στο ερώτημα πώς εξηγείται η τεράστια αυτή αύξηση των εξαγωγών, αναλυτές απαντούν ότι πιθανότατα κάποιος αντισυμβαλλόμενος στην Τουρκία πουλάει φορτία spot σε τιμές χαμηλότερες κι από αυτές των μακροχρόνιων συμβολαίων.

«Η Gazprom της Ρωσίας είχε στο παρελθόν πουλήσει σε τιμές TTF μείον €20/MWh», δηλώνει trader που δραστηριοποιείται στην περιοχή, παρ’ ότι δεν μπορεί να αποδειχθεί μετά βεβαιότητας ότι πρόκειται για όγκους ρωσικής προέλευσης.

Τάσεις αυξητικών εξαγωγών καταγράφονται ωστόσο και μέσω του γειτονικού σημείου «Strandzha 2», το οποίο συνδέει το βουλγαρικό σύστημα - άρα το ευρωπαϊκό - με τον αγωγό «TurkStream 2» και αφορά όγκους προς την Ευρώπη από εταιρείες που διαθέτουν μακροχρόνια συμβόλαια με τη Ρωσία.

Τα παραπάνω είναι και η αιτία που οι τιμές στο Balkan Gas Hub διαμορφώθηκαν κάτω από τα 40 €/ MWh έναντι των 50-60 €/ MWh στο χρηματιστήριο του Αμστερνταμ, όπως δείχνει και το σχετικό γράφημα που παραθέτει η αναλύτρια του ICIS, Aura Sabadus.

Την ίδια στιγμή εξαιρετικά «επιθετικά» φαίνεται ότι κινείται το τελευταίο καιρό και το Αζερμπαιτζάν και επιχειρεί να κλείσει συμβάσεις με χώρες της περιοχής, όπως τα Δ. Βαλκάνια και η Ουγγαρία, με τα φορτία να ακολουθούν τη παλιά διασύνδεση μέσω του τουρκικού συστήματος αγωγών, και αναλυτές του χώρου να συνδέουν τους αυξητικούς τους όγκους σε πρόσμειξη με ρωσικό αέριο.

Το πρώτο ορόσημο της 18ης Μαρτίου

Τα παραπάνω ενισχύουν τις αμφιβολίες για τη προέλευση του φυσικού αερίου που κυκλοφορά σήμερα στο Κάθετο Διάδρομο, όπως λένε στελέχη της ελληνικής αγοράς.

Σήμα κινδύνου από τη πλευρά τους εκπέμπει ο CEO του Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου που σε συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής» κάνει λόγο για μια σειρά παραγόντων «εντός και εκτός ΕΕ» που επιχειρούν να υπονομεύσουν το στρατηγικής σημασίας έργο για τη μεταφορά αμερικανικού LNG στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη με αφετηρία την Ελλάδα.

Το τάιμινγκ αυτών των εξελίξεων δεν είναι άσχετο με την σταδιακή έναρξη εφαρμογής του Κανονισμού της ΕΕ για την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου, με πρώτο ορόσημο μεθαύριο Τέταρτη 18 Μαρτίου, οπότε και ενεργοποιείται το νομικό καθεστώς και αρχίζουν να ισχύουν οι βασικοί μηχανισμοί ελέγχου.

Το επόμενο διάστημα θα φανεί, όπως λένε παράγοντες της αγοράς κατά πόσο μπορεί να εφαρμοστεί στη πράξη η παράμετρος του Κανονισμού ότι οι εισαγωγείς πρέπει να αποδεικνύουν την ακριβή χώρα προέλευσης του προϊόντος.

Ο Κανονισμός προβλέπει το λεγόμενο «prior authorisation» για κάθε εισαγωγή στην ΕΕ, αλλά η ιχνηλάτηση είναι δύσκολη και μένει να φανεί κατά πόσο οι τελωνειακές αρχές θα έχουν πλήρη εργαλεία επαλήθευσης ή θα υπάρχουν περιθώρια στους traders να μην αποκαλύπτουν την προέλευση των φορτίων, όπως συμβαίνει σήμερα.

Την ευρύτερη πάντως εικόνα ότι παρά τις συμφωνίες της Ουάσιγκτον τα πράγματα με το Κάθετο Διάδρομο κινούνται εξαιρετικά αργά, ενισχύουν τα όσα σχολιάζουν παράγοντες της αγοράς, καθώς ούτε άμεση πρόθεση της Κομισιόν να άρει τα ρυθμιστικά εμπόδια διαφαίνεται, ούτε και κάποιες από τις εμπλεκόμενες χώρες δείχνουν να «τρέχουν» προκειμένου το project να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή.

Τα μακροχρόνια συμβόλαια αμερικανικού LNG παραμένουν το ζητούμενο και όσο αυτά λείπουν, τόσο θα παραμένουν «σχέδια επί χάρτου» οι συζητήσεις για δεύτερο FSRU στην Ελλάδα.

Ταυτόχρονα, όσο καθυστερεί να πάρει μπροστά το πλάνο, τόσο θα ενισχύονται σενάρια, όπως αυτό που φέρεται να εξετάζει η αμερικανική πλευρά για εναλλακτικές διαδρομές, κάποιες εκ των οποίων λέγεται ότι παρακάμπτουν το Κάθετο Διάδρομο - με τη σημερινή τουλάχιστον μορφή - και την όδευση μέσω χωρών που δεν εμφανίζονται ιδιαίτερα πρόθυμες στο συγκεκριμένο σχέδιο.

Το γεγονός ότι η αμερικανική πλευρά εξετάζει κι άλλα σενάρια στη λογική να ξεμπλοκάρει το εγχείρημα των εξαγωγών αμερικανικού LNG από το Νότο προς την Ουκρανία, αποτυπώνεται και στη φράση του επικεφαλής της Aktor στη συνέντευξη του στο «Βήμα».

«Δεν πρόκειται στο όνομα οποιουδήποτε οικονομικού οφέλους να υπηρετήσω γεωπολιτικές στρατηγικές άλλου κράτους, πέραν του ελληνικού – αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Θα εξακολουθήσω να λέω ότι πρέπει να στηρίξουμε την ελληνικότητα του εγχειρήματος.

Πρέπει να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες που ο Κάθετος Διάδρομος θα ταυτίζεται με τον ελληνικό του χαρακτήρα για να επιτευχθούν τα γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά οφέλη του εγχειρήματος. Εναλλακτικές που δεν στηρίζουν τον ελληνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος δεν θα με βρουν συμμέτοχο», ανέφερε χαρακτηριστικά.