Κοινωνικός Τουρισμός: Νωρίτερη έναρξη ώστε να μην καίγονται» τα voucher

Με διευρυμένες παροχές αλλά και επίμονες δυσλειτουργίες ξεκινά το νέο πρόγραμμα κοινωνικού τουρισμού της ΔΥΠΑ, καθώς χιλιάδες δικαιούχοι συνεχίζουν να μην μπορούν να αξιοποιήσουν τις επιταγές τους.

Η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) σχεδιάζει την έναρξη του φετινού προγράμματος, ένα μήνα νωρίτερα, στις αρχές Μαΐου. Το πρόγραμμα 2026–2027, εκτός από την πρώιμη έναρξη, περιλαμβάνει επίσης, την αύξηση της επιδότησης κατά 20% στις περιόδους αιχμής, τις μέχρι και 12 δωρεάν διανυκτερεύσεις σε στοχευμένες περιοχές και την ενίσχυση των ευάλωτων ομάδων (ΑμεΑ, πολύτεκνοι, ανάδοχες μητέρες), στοιχεία που συνιστούν μια ποιοτική αναβάθμιση σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.

Αυτό όμως, σύμφωνα και με μελέτη των εργαζόμενων στην ΔΥΠΑ που προέρχονται από τον πρώην Οργανισμό Εργατικής Εστίας (ΟΕΕ) που καταργήθηκε την περίοδο των μνημονίων, δεν αίρει το βασικό δομικό περιορισμό του σχεδιασμού: ακόμη και με 300.000 vouchers ετησίως, το πρόγραμμα καλύπτει μόνο ένα μέρος του πληθυσμού που, σύμφωνα με Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ, αδυνατεί να χρηματοδοτήσει διακοπές. Και την ίδια στιγμή, χιλιάδες δικαιούχοι, παρότι λαμβάνουν voucher, αδυνατούν τελικά να τα αξιοποιήσουν, κυρίως λόγω έλλειψης διαθέσιμων και οικονομικά προσβάσιμων καταλυμάτων.

Το πρόβλημα εντοπίζεται πρωτίστως στην πλευρά της προσφοράς. Τα συμβεβλημένα καταλύματα, ιδιαίτερα σε δημοφιλείς προορισμούς και σε περιόδους αιχμής, είναι περιορισμένα σε σχέση με τη ζήτηση. Πολλοί πάροχοι είτε δεν συμμετέχουν στο πρόγραμμα είτε διαθέτουν πολύ μικρό αριθμό δωματίων για δικαιούχους κοινωνικού τουρισμού, προτιμώντας την ελεύθερη αγορά όπου οι τιμές είναι υψηλότερες.

Το αποτέλεσμα είναι οι δικαιούχοι να έρχονται αντιμέτωποι με αλλεπάλληλες απορρίψεις ή να καλούνται να καλύψουν σημαντική ιδιωτική συμμετοχή, που στην πράξη ακυρώνει το όφελος της επιδότησης.

Παράλληλα, το αυξημένο κόστος μεταφορών λειτουργεί αποτρεπτικά. Ακόμη και με επιδότηση, τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια –ιδίως για οικογένειες– παραμένουν σημαντική επιβάρυνση. Έτσι, πολλοί δικαιούχοι περιορίζονται σε κοντινούς προορισμούς ή εγκαταλείπουν πλήρως την προσπάθεια.

Όπως επισημαίνουν μάλιστα, οι εργαζόμενοι στον πρώην ΟΕΚ – ΟΕΕ (ΠΑΝΣΥΠΟ), ένα ακόμη πρόβλημα είναι πως η ψηφιακή επιταγή κοινωνικού τουρισμού, ακόμη κι όταν ενεργοποιείται, ενεργοποιείται μία φορά και «καίγεται»: αν ο δικαιούχος δεν μπορέσει να αξιοποιήσει όλες τις προβλεπόμενες διανυκτερεύσεις σε μία και μόνο κράτηση, χάνει οριστικά το υπόλοιπο της επιδότησης.

Δεν επιτρέπεται τμηματική χρήση, δεν επιτρέπεται σπάσιμο των ημερών μέσα στην περίοδο του προγράμματος – ούτε καν όταν ο δικαιούχος μπορεί να λείψει μόνο λίγες μέρες ή όταν η αγορά δεν προσφέρει διαθεσιμότητα για έξι συνεχόμενες διανυκτερεύσεις τον Αύγουστο.

Το αποτέλεσμα είναι παράλογο: οι δικαιούχοι αναγκάζονται είτε να μη χρησιμοποιήσουν καθόλου το voucher και να τιμωρηθούν με ποινές αποκλεισμού στους επόμενους κύκλους, είτε να το ενεργοποιήσουν για λιγότερες διανυκτερεύσεις και να χάσουν τις υπόλοιπες μέρες επιδότησης που, τυπικά, δικαιούνται.

Για την περίοδο 2026-2024, η σημαντικότερη θεσμική αλλαγή είναι η μεταφορά της έναρξης της ισχύος του προγράμματος από την 1η Ιουνίου στην 1η Μαΐου 2026, ώστε να επιμηκυνθεί περαιτέρω η τουριστική περίοδος, να αποσυμφορηθεί η ζήτηση στους μήνες Ιούλιο–Αύγουστο και να δοθεί η δυνατότητα στους δικαιούχους να αξιοποιήσουν και τις ανοιξιάτικες αργίες με χαμηλότερο κόστος.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος παραμένει στα 50 εκατ. ευρώ, με τη διάθεση 300.000 επιταγών (vouchers), κάθε μία εκ των οποίων αντιστοιχεί σε έναν μοναδικό αριθμό για τον δικαιούχο και τα προστατευόμενα μέλη του και δίνει τη δυνατότητα για έως 6 διανυκτερεύσεις σε κατάλυμα εγγεγραμμένο στο «Μητρώο Παρόχων» της ΔΥΠΑ, με χαμηλή ιδιωτική συμμετοχή.

Για συγκεκριμένους προορισμούς (πληγείσες περιοχές, ακριτικά νησιά, νησιά με χαμηλή τουριστική κίνηση) προβλέπονται έως 12 δωρεάν διανυκτερεύσεις.

Σε επίπεδο ενίσχυσης, το νέο πρόγραμμα ενσωματώνει αύξηση κατά 20% στα ποσοστά επιδότησης για τους μήνες αιχμής (Αύγουστος, περίοδος Χριστουγέννων και Πάσχα), ώστε να περιοριστεί η απόσταση ανάμεσα στις τιμές αγοράς και το εισόδημα των δικαιούχων και να καταστεί πιο εφικτή η πραγματοποίηση διακοπών σε περιόδους που παραδοσιακά είναι απαγορευτικές για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Παράλληλα, η αύξηση των επιδοτήσεων εφαρμόζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους σε ορισμένες ειδικές περιοχές, ενισχύοντας περαιτέρω το κίνητρο για επιλογή λιγότερο «τουριστικά κορεσμένων» προορισμών.

Ως προς τους δικαιούχους, διατηρούνται τα βασικά ασφαλιστικά και επιδοματικά κριτήρια ένταξης (εργαζόμενοι με τουλάχιστον 50 ημέρες ασφάλισης, εγγεγραμμένοι άνεργοι κ.λπ.), αλλά το νέο σχήμα προβλέπει ενισχυμένα δικαιώματα και προτεραιότητες για πολύτεκνες οικογένειες, ανάδοχες μητέρες και άτομα με αναπηρία, που λαμβάνουν περισσότερα μόρια, αυξημένη επιδότηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόσθετες δωρεάν διανυκτερεύσεις.

Ειδικά για τα ΑμεΑ, συνεχίζεται η δυνατότητα ετήσιας συμμετοχής χωρίς τον περιορισμό «ανά διετία», ενώ για τις πολύτεκνες και ανάδοχες οικογένειες προβλέπονται στοχευμένες βελτιώσεις στην μοριοδότηση και την ενίσχυση.