Το σχέδιο για να πάρουν μπροστά τα θαλάσσια αιολικά πάρκα

Κάτι κινείται ξανά στα θαλάσσια αιολικά έπειτα από 18 και πλέον μήνες στον πάγο, με πρώτο ενθαρρυντικό σημάδι ότι παίρνει μπροστά η εταιρεία που θα αναλάβει να κάνει τις ανεμολογικές και βυθομετρικές έρευνες στις περιοχές που θα φιλοξενήσουν τα πρώτα πάρκα.

Η διάταξη που αποτελεί ένα από τα επόμενα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης και συμπεριλαμβάνεται στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ που κατατέθηκε χθες το βράδυ στη Βουλή ανοίγει τον δρόμο για να γίνουν οι πρώτες μετρήσεις στις ελληνικές θάλασσες, οι οποίες και θα δείξουν ποιες είναι οι πιο ελκυστικές περιοχές της χώρας να φιλοξενήσουν offshore αιολικά.

Το μοντέλο του κεντρικού σχεδιασμού, δηλαδή της διενέργειας των απαραίτητων ερευνών στις ελληνικές θάλασσες από έναν κρατικό φορέα, στον οποίο θα μπορούσαν στη συνέχεια να εισέλθουν ιδιώτες μέτοχοι, είχε επιλέγει πριν από μια διετία, προκειμένου να μετριαστεί το «ρίσκο» και το κόστος για τους επενδυτές.

Η λογική είναι ότι θα πάρουν έτοιμα τα δεδομένα στα χέρια τους, αντί να κάνουν οι ίδιοι τις έρευνες, γεγονός που θα επιταχύνει τις σχετικές διαδικασίες.

Η κίνηση ερμηνεύεται ως ένα πρώτο βήμα σταδιακής εξόδου από το «βαθύ ψυγείο» του προγράμματος των θαλάσσιων αιολικών, το οποίο δυόμισι χρόνια από τότε που ανακοινώθηκε με ντόρο, παραμένει κολλημένο, χωρίς ακόμη ουδείς να γνωρίζει ποιες είναι οι περιοχές του Εθνικού Προγράμματος που θα φιλοξενήσουν offshore αιολικά.

Εσχάτως κάτι φαίνεται σταδιακά να αλλάζει στην κατεύθυνση του να αρχίσουν να τρέχουν οι πρώτες μετρήσεις ανέμου και βυθού στις ελληνικές θάλασσες, ανεξαρτήτως από την εκκρεμότητα με την έγκριση του Προγράμματος, που σύμφωνα με τον προ διετίας σχεδιασμό θα αφορούσαν έργα συνολικής ισχύος 1,9 GW.

Στην κατεύθυνση αυτή άλλωστε κινείται και η πρόβλεψη στο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ) 2026 για τη σύσταση μέσα στο 2ο τρίμηνο της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) από την ΕΔΕΥΕΠ, η οποία θα αναλάβει να τρέξει τις μελέτες. Κάτι που αποτελεί επίσης ορόσημο και στο RRF, με ορίζοντα ολοκλήρωσης μέχρι τον Ιούνιο.

Στο κρίσιμο ερώτημα σε ποιες θαλάσσιες περιοχές θα γίνουν οι ανεμολογικές και βυθομετρικές μετρήσεις, η απάντηση είναι ότι αυτές θα οριστούν από την ίδια την ΕΔΕΥΕΠ, με πράξη που θα εκδοθεί σε ΦΕΚ. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι οι θαλάσσιες ζώνες που θα «σαρώσει» η εταιρεία ειδικού σκοπού θα είναι προφανώς ανάμεσα στα υποψήφια μπλοκ που προορίζονται να φιλοξενήσουν το πρώτο κύμα επενδύσεων σε offshore πάρκα, όταν και εφόσον η κυβέρνηση ανάψει το πράσινο φως.

Στα τέλη του 2024 και μετά από ένα ακόμη εμπόδιο που είχε προκύψει από το υπ. Πολιτισμού, η λίστα των έξι πρώτων οικοπέδων είχε προσδιοριστεί στο «Κρήτη 1» (απέναντι από την Κάτω Ζάκρο), τη Γυάρο (μεταξύ Γυάρου και Κέας), την περιοχή ανοικτά των Αγ. Αποστόλων στην Εύβοια (Δ. Κύμης-Αλιβερίου), τον Β. Πατραϊκό (ανάμεσα στο Αντίρριο και τη λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού), τη Ρόδο (νότια από το Πρασονήσι), και τη Δονούσα.

Κινήσεις προεργασίας

Στην πράξη, οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ εντάσσονται στη λογική της προεργασίας, καθώς η διεθνής συγκυρία δεν είναι και η καλύτερη για τα πλωτά αιολικά. Τόσο μετά τα αλλεπάλληλα «χτυπήματα» του προέδρου Τραμπ στη συγκεκριμένη τεχνολογία όσο και λόγω της αύξησης του κόστους για τα πλωτά πάρκα που συνεπάγεται όλο και μεγαλύτερες κρατικές επιδοτήσεις από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να καταστούν ανταγωνιστικά.

Σε αυτή τη λογική, το ΥΠΕΝ υιοθέτησε πρόταση της ΕΔΕΥΕΠ να εκμεταλλευτεί η χώρα το «pause» που πατάει η παγκόσμια αγορά και να προετοιμάσει το έδαφος ενόψει των πρώτων διαγωνισμών, που με τόσα χαμένα χρονοδιαγράμματα, δεν θα πρέπει να αναμένονται πριν το 2029-2030.

Συγκεκριμένα το νομοσχέδιο:

• Ορίζει ότι η εταιρεία ειδικού σκοπού μπορεί να εκτελεί μετρήσεις και συλλογή δεδομένων στις περιοχές ενδιαφέροντος που θα καθοριστούν με πράξη της ΕΔΕΥΕΠ, μέχρι να εγκριθεί το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Θαλάσσιων Αιολικών.
• Διευκρινίζει ότι αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή ενός επενδυτή στους μελλοντικούς διαγωνισμούς να έχει πρώτα αγοράσει τα δεδομένα από τις ανεμολογικές και βυθομετρικές αυτές έρευνες, μοντέλο που παραπέμπει στο καθεστώς που είχε υιοθετηθεί παλαιότερα για τις έρευνες υδρογονανθράκων.
• Καθορίζει τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται για να χορηγηθεί άδεια έρευνας, ότι αυτή μπορεί να αφορά πέραν της μιας περιοχής, τα ζητήματα οικονομικής και τεχνικής επάρκειας, των δικαιολογητικών, κ.ο.κ. 

Η προετοιμασία για τους διαγωνισμούς

Στην ίδια λογική της προετοιμασίας εντάσσεται και ο καθορισμός των όρων των διαγωνισμών ανάθεσης των θαλάσσιων περιοχών σε επενδυτές, όταν θα έρθει η ώρα να προκηρυχθούν.

Το κείμενο δίνει το περίγραμμα των διαγωνισμών που θα προκηρύξει η ΡΑΕΕΥ, αλλά και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι ενδιαφερόμενοι, μεταξύ των οποίων αποδεδειγμένη εμπειρία άνω των 10 ετών με ανάπτυξη θαλάσσιων πάρκων κατ’ ελάχιστον 100 MW, αλλά και εμπειρία λειτουργίας και συντήρησης έργων μεγαλύτερων των 25 MW.

Σε επίπεδο οικονομικής επάρκειας, ο ετήσιος κύκλος εργασιών των μελών μιας κοινοπραξίας πρέπει να ξεπερνά αθροιστικά τα 2 δισ. ευρώ για τουλάχιστον μια χρονιά κατά την τελευταία 3ετία, ενώ η αναλογία ιδίων προς δανειακά κεφάλαια οφείλει να υπερβαίνει το 20%.

Το κείμενο αναφέρει επίσης ότι η ΕΔΕΥΕΠ μπορεί εντός 2 ετών από τη λήξη του πρώτου κύκλου υποβολής αιτήσεων για χορήγηση άδειας ερευνών για θαλάσσια αιολικά να θέσει σε δημόσια διαβούλευση τις περιοχές εγκατάστασης των πάρκων.

Από τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι απομένει πολλή δουλειά μέχρι να φτάσουμε να μιλάμε για τους πρώτους διαγωνισμούς για θαλάσσια αιολικά πάρκα, βασικά στοιχεία για τους οποίους θα καθοριστούν από αποφάσεις του ΥΠΕΝ.

Αυτές θα καθορίσουν τα χρονοδιαγράμματα των διαγωνισμών, το διάστημα υποβολής των προσφορών, η ανώτατη και κατώτατη επιτρεπόμενη τιμή προσφοράς, ο χρονικός ορίζοντας υλοποίησης των έργων, τα όρια ισχύος τους, η έκταση της κάθε περιοχής εγκατάστασης, η μέγιστη ισχύς τους, τα κριτήρια επιλογής κάθε επενδυτή, κ.λπ.

Στο νόμο περιλαμβάνεται ένα ακόμη ορόσημο για να πάρουν μπροστά τα θαλάσσια αιολικά πάρκα, αυτό που αφορά τη δέσμευση προκαταβολικά του ηλεκτρικού χώρου, προκειμένου αυτά, όταν και όποτε γίνουν, να συνδεθούν με το σύστημα.

Αναφέρεται συγκεκριμένα ότι δεσμεύεται ηλεκτρικός χώρος συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 2 GW στις θαλάσσιες περιοχές που θα περιγράφονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, όταν και όποτε αυτό ανακοινωθεί.