Συντάξεις: Ερχεται πρότυπη δίκη για την Εισφορά Αλληλεγγύης

Νέα δεδομένα αναφορικά με την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων δημιουργεί παρέμβαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς δημιουργεί έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας αλλά και προσμονής για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, την ώρα που εκκρεμεί ακόμη η καταβολή αναδρομικών από προηγούμενες δικαστικές κρίσεις.

Συγκεκριμένα, νέα πράξη της προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με ημερομηνία 27 Απριλίου 2026 επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα με δυνητικά σημαντικές δημοσιονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις, που αφορά τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ στο Δημόσιο. Επί της ουσίας, η πράξη αυτή ενεργοποιεί τη διαδικασία της πιλοτικής δίκης, παραπέμποντας το θέμα στην Ολομέλεια του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου της χώρας, η οποία καλείται να αποφανθεί οριστικά για το θέμα, στις 10 Ιουνίου 2026.

Η υπόθεση εκκινεί από αγωγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τη νομιμότητα του ισχύοντος τρόπου επιβολής της εισφοράς και διεκδικεί επιστροφή ποσών που παρακρατήθηκαν από τη σύνταξή του. Ο πυρήνας της διαφοράς δεν αφορά την ύπαρξη της εισφοράς καθαυτής, η οποία έχει κριθεί κατά βάση συνταγματική για τα μεταγενέστερα του 2019 έτη, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται.

Ειδικότερα, τίθεται το ερώτημα εάν είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας, η επιβολή ενιαίου συντελεστή επί του συνόλου της καταβαλλόμενης σύνταξης ή αν θα έπρεπε να εφαρμόζεται κλιμακωτά, με εξαίρεση ενός βασικού ποσού, που στην προκειμένη περίπτωση προσδιορίζεται στα 1.400 ευρώ.

Σήμερα, η διοικητική πρακτική προβλέπει ότι μόλις η σύνταξη υπερβεί το συγκεκριμένο όριο, η εισφορά υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού και όχι μόνο στο υπερβάλλον τμήμα, γεγονός που οδηγεί σε δυσανάλογη επιβάρυνση για μια μεγάλη κατηγορία συνταξιούχων. Σύμφωνα με έγκυρους νομικούς, η αμφισβήτηση αυτού του μηχανισμού ανοίγει τον δρόμο για μια πιθανή αναδιάταξη της μεταχείρισης των συντάξεων, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στο καθαρό εισόδημα των δικαιούχων όσο και στα δημόσια έσοδα.

Η σημασία της παραπομπής στην Ολομέλεια αναδεικνύεται και από το γεγονός ότι το ίδιο το δικαστήριο αναγνωρίζει τον γενικότερο χαρακτήρα του ζητήματος, καθώς αφορά ευρύτατη κατηγορία συνταξιούχων και συνδέεται με θεμελιώδεις συνταγματικές διατάξεις. Παράλληλα, με την έκδοση της Πράξης, αναστέλλεται η εκδίκαση όλων των εκκρεμών υποθέσεων που θέτουν το ίδιο νομικό ζήτημα, έως ότου υπάρξει ενιαία κρίση, γεγονός που αποτυπώνει την πρόθεση του δικαστηρίου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της νομολογίας.

Να σημειωθεί ότι η ΕΑΣ, μαζί με πόρους από άλλες πηγές, χρηματοδοτεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), δηλαδή τον «κουμπαρά» για την Αλληλεγγύη των Γενεών. Μέχρι το τέλος του 2026, στο ΑΚΑΓΕ εκτιμάται ότι θα έχουν σωρευθεί πάνω από 23 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν μελλοντικά, όταν θα κορυφωθούν οι συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού, ώστε να μπορούν να πληρώνονται απρόσκοπτα οι συντάξεις.

Μάλιστα, το 2024, κρίθηκε από το υπουργείο Εργασίας πως ο σχεδιασμός της ΕΑΣ ήταν προβληματικός καθώς αν ένας συνταξιούχος περνούσε το όριο ενός κλιμακίου έστω και κατά ένα ευρώ, ο υψηλότερος συντελεστής επιβαλλόταν σε όλη του τη σύνταξη.

Ως αποτέλεσμα, μετά την ετήσια αύξηση της σύνταξης υπήρχαν συνταξιούχοι που, λόγω ΕΑΣ, έβλεπαν μείωση αντί για αύξηση στη σύνταξή τους. Κάτι που άλλαξε με νομοθετική ρύθμιση, ώστε τα κλιμάκια της ΕΑΣ να αναπροσαρμόζονται με το ίδιο ποσοστό με το οποίο αναπροσαρμόζονται ετησίως και οι συντάξεις, ώστε οι συνταξιούχοι να λαμβάνουν κανονικά την αύξηση στη σύνταξή τους.

Σύμφωνα με τους νομικούς, το διακύβευμα της επικείμενης απόφασης είναι διττό. Σε περίπτωση που η Ολομέλεια κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να προκύψει υποχρέωση αναπροσαρμογής της εισφοράς σε πιο αναλογική βάση, περιορίζοντας τις μελλοντικές κρατήσεις και, ενδεχομένως, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για επιστροφές ποσών.

Αντιθέτως, μια απόφαση που θα επικυρώνει την ισχύουσα πρακτική θα παγιώσει το υφιστάμενο καθεστώς, κλείνοντας έναν ακόμη κύκλο αμφισβήτησης γύρω από την ΕΑΣ. Σε κάθε περίπτωση, οι νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση θα επεκταθεί και στον ιδιωτικό τομέα, καλύπτοντας στην πράξη περί τους 300.000 συνταξιούχους.

Παράλληλα, αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν αφορά μόνο μια τεχνική πτυχή υπολογισμού αλλά αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ επιβάρυνσης των συνταξιούχων και συνταγματικής προστασίας του εισοδήματος, σε μια περίοδο όπου η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης παραμένει ζητούμενο.

Νέα κλίμακα ΕΑΣ από 1η Ιανουαρίου 2026

Ποσό Σύνταξης (€)     | Κράτηση

• Από 1.468 έως 1.783 | 3%    
• Από 1.784 έως 2.097 | 6%    
• Από 2.098 έως 2.412 | 7%  
• Από 2.413 έως 2.726 | 9%   
• Από 2.727 έως 3.041 | 10% 
• Από 3.042 έως 3.356 | 12%  
• Από 3.357 έως 3.670 | 13%  
• Από 3.671 και άνω | 14%