Στον «αέρα» κρίσιμο ψηφιακό σύστημα για τους αγρότες

«Ρωγμή» έχει ανοίξει σε ένα κρίσιμο πληροφοριακό σύστημα που πρέπει να «στηθεί» και για τη διαχείριση των πληρωμών κοινοτικών ενισχύσεων στους αγρότες, μετά την απόρριψη του εν λόγω συστήματος που παρέδωσε στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης η Neuropublic, η εταιρεία – τεχνικός σύμβουλος του τέως ΟΠΕΚΕΠΕ, η οποία βρέθηκε και στο επίκεντρο έντονης κριτικής κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης από τη Βουλή.

Η «συγκατοίκηση» της Neuropublic με την ΑΑΔΕ, που ανέλαβε τις αρμοδιότητες του ΟΠΕΚΕΠΕ για την πληρωμή κοινοτικών ενισχύσεων στους αγρότες, φαίνεται ότι κυλά ομαλά σε αυτή την αρχική φάση. Η ΑΑΔΕ έχει πάρει τον κεντρικό έλεγχο των διαδικασιών, αλλά προς το παρόν με δικούς της πόρους διεκπεραιώνει μόνο την υποδοχή αιτήσεων. Κατά τα άλλα στηρίζεται στις ψηφιακές υποδομές που είχε δημιουργήσει η Neuropublic.

Όπως τονίζει πηγή της ΑΑΔΕ στο Euro2day.gr «η νέα αίτηση αναπτύσσεται με ίδιες δυνάμεις. Ο ανάδοχος, στο πλαίσιο των συμβατικών του υποχρεώσεων, πρέπει να παράσχει τα στοιχεία και τις λειτουργικότητες που απαιτούνται. Έχει καταστεί σαφές ότι όλα τα συστήματα που λειτουργούν για λογαριασμό της ΑΑΔΕ πρέπει να λειτουργούν με βάση τους κανόνες που θέτει η ΑΑΔΕ. Η διαδικασία είναι σε εξέλιξη».

«Καραμπόλα» από το υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης

Ενώ, όμως, από την ΑΑΔΕ σκιαγραφείται μια εικόνα ομαλής μετάβασης του συστήματος πληρωμής ενισχύσεων στην κανονικότητα, μια ιδιότυπη «καραμπόλα» από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης θέτει εν αμφιβόλω την ομαλή ολοκλήρωση των συστημάτων που χρειάζονται για να καταστεί αδιάβλητη και σύμφωνη με τους κοινοτικούς κανόνες η διαδικασία πληρωμής των ενισχύσεων.

Ειδικότερα, στον «αέρα» βρίσκεται η σύμβαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ) με τη Neuropublic για την ανάπτυξη του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κεντρικής Γεωπληροφοριακής Υποδομής του ΥπΑΑΤ.

Πρόκειται για ένα σύστημα στρατηγικής σημασίας, το οποίο θα αποτυπώσει και θα διαχειρίζεται κρίσιμες βάσεις δεδομένων, όπως οι βοσκήσιμες γαίες, καθώς και το ελαιοκομικό και αμπελουργικό μητρώο.

Το σύστημα που παρέδωσε η Neuropublic, όμως, κρίθηκε από τις αρμόδιες επιτροπές του υπουργείου ότι παρουσίαζε σοβαρές ελλείψεις και προβλήματα και απορρίφθηκε. Η Neuropublic έχει μια τελευταία ευκαιρία να γίνει δεκτό το σύστημα, μετά τις ενστάσεις που κατέθεσε και αναμένεται να εξετασθούν από επιτροπή του υπουργείου, η οποία συγκροτήθηκε με απόφαση που εκδόθηκε στις 16 Μαΐου.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) είχε καταγγείλει από το περασμένο καλοκαίρι ότι η ανάθεση αυτού του έργου στην εν λόγω εταιρεία ήγειρε σοβαρά ηθικά ζητήματα. Η ΠΟΓΕΔΥ σημείωνε το παράδοξο της ανάθεσης ενός τόσο νευραλγικού συστήματος σε μια εταιρεία που φέρεται να εμπλέκεται στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Οι αλλεπάλληλες απορρίψεις

Τα επίσημα έγγραφα του ΥπΑΑΤ δικαιώνουν τον προβληματισμό των υπαλλήλων, καθώς το έργο φαίνεται να έχει βγει εκτός συμβατικού του πλαισίου. Η Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής (ΕΠΠΕ) του έργου προχώρησε σε αλλεπάλληλες απορρίψεις:

• Τον Ιούλιο του 2025, η επιτροπή προχώρησε στην οριστική απόρριψη παραδοτέων της Φάσης 1 (ΠΑ1 και ΠΑ2), ζητώντας την αντικατάστασή τους. Τον ίδιο μήνα αποφασίστηκε επίσης η οριστική απόρριψη των παραδοτέων της Φάσης 2 (ΠΒ1 και ΠΒ2).
• Το οριστικό αδιέξοδο διαπιστώθηκε στις 22 Απριλίου 2026, όταν η Επιτροπή εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των παραδοτέων της Φάσης 3 (ΠΓ1, ΠΓ2 και ΠΓ3) στο σύνολό τους. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η εξέλιξη του έργου δεν είναι σύμφωνη με το συμβατικό πλαίσιο. Επιπλέον, σημειώθηκε ότι δεν τηρείται η προβλεπόμενη αλληλουχία των φάσεων, γεγονός που επηρεάζει ουσιαστικά την ορθή υλοποίησή του.
• Κατόπιν αυτών, η Επιτροπή έκρινε ότι υπό τις παρούσες συνθήκες δεν είναι δυνατή η συνέχιση της διαδικασίας παρακολούθησης και παραλαβής.

Η ένσταση της Neuropublic

Απέναντι σε αυτό το ντόμινο απορρίψεων, η Neuropublic αντέδρασε καταθέτοντας διοικητική προσφυγή στις 29 Απριλίου 2026. Με την προσφυγή της, η εταιρεία ζητά την ακύρωση της παλαιότερης απόφασης του Υπουργείου (από τον Ιανουάριο του 2026) που επικύρωνε την οριστική απόρριψη των παραδοτέων των Φάσεων 1 και 2.

Tο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης συγκρότησε, με απόφαση της Υπηρεσιακής Γραμματέως στις 16 Μαΐου 2026 (η οποία αναρτήθηκε στις 18 Μαΐου), ειδική τριμελή επιτροπή αξιολόγησης. Η επιτροπή αυτή καλείται πλέον να εξετάσει την προσφυγή της εταιρείας και να κρίνει την τύχη της επίμαχης σύμβασης.

Πηγές με γνώση της διαδικασίας σημειώνουν ότι η επιτροπή θα βρεθεί εκ των πραγμάτων σε κλίμα έντονης πολιτικής πίεσης, καθώς αν οριστικοποιηθεί η απόρριψη του συστήματος της Neuropublic θα υπάρξουν μεγάλες καθυστερήσεις με παράπλευρες επιδράσεις στη διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων στους αγρότες.

Οι βασικές παράμετροι του έργου

Με βάση τη σύμβαση, οι βασικές παράμετροι του έργου ορίζονται ως εξής:

Προϋπολογισμός: Το συνολικό συμβατικό τίμημα ανέρχεται σε 651.111,60 € συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α. (525.090,00 € καθαρή αξία) .

Χρηματοδότηση: Το έργο χρηματοδοτείται από πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης - Ε.Τ.Π.Α.) στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ (Ε.Π. «Ψηφιακός Μετασχηματισμός»).

Διάρκεια: Η συνολική διάρκεια εκτέλεσης της σύμβασης ορίζεται σε 18 μήνες από την υπογραφή της.

Βασικά Υποσυστήματα: Το έργο περιλαμβάνει έναν κεντρικό κόμβο συγκέντρωσης όλης της γεωχωρικής πληροφορίας , σύστημα καταγραφής και διαχείρισης των βοσκήσιμων γαιών, σύστημα διαχείρισης ακίνητης περιουσίας , καθώς και την αναβάθμιση του συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών του ελαιοκομικού τομέα και του αμπελουργικού μητρώου.

Η σημασία του έργου για αγρότες και κτηνοτρόφους

Το έργο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για τον πρωτογενή τομέα, καθώς η σωστή λειτουργία του επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα, την εγκυρότητα των δηλώσεων και τις χρηματοδοτήσεις των παραγωγών, ενώ μεγάλη είναι και η ευρύτερη, πολιτική του σημασία, μετά όσα συνέβησαν με τη διαχείριση των βοσκοτόπων στην εποχή του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Σημειώνεται ότι για να πληρώσει ο ΟΠΕΚΕΠΕ τις ενισχύσεις στους δικαιούχους, οι αγρότες υποβάλλουν κάθε χρόνο την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης μέσω του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ). Το ΟΣΔΕ απαιτεί υπόβαθρα χαρτών και ψηφιακά μητρώα για να διασταυρώσει αν τα στρέμματα που δηλώνει ένας παραγωγός είναι πραγματικά και επιλέξιμα για επιδότηση.

Η υποχρέωση για ακριβή διαχείριση γεωχωρικών δεδομένων σε όλο το φάσμα της πρωτογενούς παραγωγής απορρέει απευθείας από τους Κοινοτικούς Κανονισμούς και το εθνικό θεσμικό πλαίσιο. Η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος διασφαλίζει ότι οι δηλώσεις των αγροτών θα είναι ακριβείς, μειώνοντας τα σφάλματα, τις καθυστερήσεις στις πληρωμές και τον κίνδυνο επιβολής προστίμων από την Ε.Ε.

Η δημιουργία συστήματος καταγραφής και διαχείρισης των βοσκήσιμων γαιών της Ελλάδας είναι θεμελιώδους σημασίας για τους κτηνοτρόφους. Η ορθολογική χαρτογράφηση και ο προσδιορισμός των βοσκοτόπων συνδέονται άμεσα με την επιλεξιμότητα των εκτάσεων και την εύρυθμη κατανομή των αντίστοιχων κτηνοτροφικών επιδοτήσεων.

Καθώς το υπουργείο εποπτεύει σχεδόν το σύνολο των μη αστικών εκτάσεων της επικράτειας (εξαιρουμένων των δασών), η ψηφιοποίηση μέσω της Εθνικής Γεωγραφικής Πληροφοριακής Βάσης Δεδομένων θα προσφέρει στους παραγωγούς ένα καθαρό πλαίσιο αναφορικά με την ακίνητη περιουσία. Αυτό θα διευκολύνει τον εντοπισμό, την ενοικίαση ή την παραχώρηση δημόσιων αγροτικών εκτάσεων για καλλιέργεια χωρίς γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και λαθροχειρίες.

Στο μεταξύ, όμως, όσο δεν λειτουργεί η νέα Εθνική Γεωγραφική Πληροφοριακή Βάση Δεδομένων, το ΟΣΔΕ θα συνεχίσει να «πατάει» στην προβληματική, όπως αποδείχθηκε, «παλιά» υποδομή που χρησιμοποιούσε ο ΟΠΕΚΕΠΕ…