Καμπανάκι κινδύνου από ΤτΕ για 10 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης

Σε ζώνη κινδύνου απώλειας τοποθετεί η Τράπεζα της Ελλάδος πόρους 10 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, υπογραμμίζοντας ότι, αν δεν τηρηθούν οι ασφυκτικές προθεσμίες του προγράμματος, τα έργα θα πρέπει να εκτελεσθούν με κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού, κάτι που θα προκαλέσει έκτακτη και σοβαρή δημοσιονομική επιβάρυνση.

Στη νέα Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, η ΤτE κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την έγκαιρη απορρόφηση των υπολειπόμενων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Όπως τονίζει, η απορρόφηση των υπολειπόμενων 10 δισ. ευρώ έως το τέλος του Δεκεμβρίου 2026 (που είναι η καταληκτική ημερομηνία του προγράμματος) αποτελεί ένα εγχείρημα που κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξο.

Η απορρόφηση αυτή προϋποθέτει την πλήρη ολοκλήρωση των σχετικών οροσήμων και στόχων αυστηρά έως τις 31 Αυγούστου 2026.

Ενδεχόμενη μη είσπραξη των σχετικών ευρωπαϊκών πόρων για την ολοκλήρωση των συμβασιοποιημένων έργων (στο σκέλος των επιχορηγήσεων) ενδέχεται να οδηγήσει στην ένταξή τους στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), όπως τονίζει η ΤτΕ.

Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε την ανάγκη χρηματοδότησής των έργων από εθνικούς πόρους, γεγονός που θα έχει αρνητική επίπτωση στα δημοσιονομικά μεγέθη, επηρεάζοντας ανοδικά τον ρυθμό αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών.

Η ΤτE σημειώνει ότι, για την επίσπευση των διαδικασιών, τον Μάιο του 2026 η Ελλάδα κατέθεσε το τέταρτο αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο, διατηρώντας μεν τον συνολικό προϋπολογισμό, αλλά αναμορφώνοντας στόχους και αντικαθιστώντας έργα με κριτήριο το στάδιο υλοποίησής τους.

H πρόοδος των απορροφήσεων

Παρότι η τήρηση των προθεσμιών οδηγεί σε ένα δύσκολο αγώνα ταχύτητας τους επόμενους μήνες, η έκθεση της ΤτΕ αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα καταγράφει μέχρι στιγμής ικανοποιητική πρόοδο σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.

Ειδικότερα, μετά την εκταμίευση της 7ης δόσης των επιχορηγήσεων και της 6ης δόσης των δανείων τον Απρίλιο του 2026,

• Η χώρα έχει λάβει 24,6 δισ. ευρώ (το 68% των διαθέσιμων πόρων έναντι 59% του ευρωπαϊκού μέσου όρου).
• • Από αυτά, τα 12,9 δισ. αφορούν επιχορηγήσεις (71% των εγκεκριμένων) και τα 11,7 δισ. ευρώ δάνεια (66% των εγκεκριμένων).
• • Επιπλέον, έχουν ολοκληρωθεί με επιτυχία 204 ορόσημα και στόχοι (το 53% των συμφωνημένων έναντι 47% στην ΕΕ).

Τον Μάιο του 2026 υποβλήθηκαν τα προτελευταία αιτήματα (8ο και 7ο αντίστοιχα), ύψους 1,63 δισ. ευρώ, που αφορούν 34 ορόσημα σε υγεία, απασχόληση, και ψηφιακό μετασχηματισμό, σημειώνει η ΤτΕ.

Η ροή του χρήματος στην πραγματική οικονομία

Τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης άρχισαν να ρέουν στην πραγματική οικονομία από το 2025 με όλο και μεγαλύτερες ταχύτητες, τονίζει η κεντρική τράπεζα. Οι εκταμιεύσεις προς τους τελικούς δικαιούχους επιταχύνθηκαν εντυπωσιακά το 2025, φθάνοντας τα 4 δισ. ευρώ (έναντι 2,4 δισ. το 2024).

Έως το τέλος του 2025 είχαν καταβληθεί συνολικά 8,9 δισ. ευρώ στους δικαιούχους. Επιπλέον, μέχρι τον Μάιο του 2026, 6,3 δισ. ευρώ (συμπ. ΦΠΑ) μεταβιβάστηκαν από τον Κρατικό Προϋπολογισμό προς τους αρμόδιους φορείς.

Στο δανειακό σκέλος, η προθεσμία για υπογραφές συμβάσεων έληξε στα τέλη Μαΐου 2026 με συμβασιοποιημένα έργα 13,2 δισ. ευρώ. Ωστόσο, οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις γίνονται τμηματικά (έχουν φτάσει τα 6 δισ. ευρώ έως τον Μάιο 2026) και αναμένεται να συνεχιστούν έως το 2029.

Από το συνολικό ποσό των 17,7 δισ. ευρώ του δανειακού σκέλους, γίνεται στρατηγική κατανομή πόρων για ειδικούς σκοπούς:

• 2 δισ. ευρώ μεταβιβάζονται στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα για τη στήριξη της αγοράς.
• 1,4 δισ. ευρώ προορίζονται για την παροχή εγγυήσεων και κεφαλαιακές ενισχύσεις.
• 1 δισ. ευρώ διατίθενται για το στεγαστικό πρόγραμμα κοινωνικής πολιτικής «Σπίτι μου II».

Δρακόντειοι κανόνες της Κομισιόν για το κλείσιμο του RRF

Η έκθεση της ΤτE παραπέμπει στους αυστηρούς κανόνες που έχει θέσει η Κομισιόν από τον Απρίλιο με σχετική ανακοίνωσή της, ξεκαθαρίζοντας στα κράτη μέλη ότι η τελική φάση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν επιδέχεται παρεκκλίσεις.

Ειδικότερα, όλα τα ορόσημα και οι στόχοι για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων πρέπει υποχρεωτικά να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Αυγούστου 2026. Οποιεσδήποτε ενέργειες γίνουν από τα κράτη-μέλη για την εκπλήρωση των στόχων μετά τις 31 Αυγούστου 2026, δεν θα λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση.

Όλα τα τελικά αιτήματα πληρωμής, μαζί με τις δηλώσεις διαχείρισης και τις συνόψεις των ελέγχων, πρέπει να κατατεθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Επιπλέον, όλες οι πληρωμές από την πλευρά των Βρυξελλών πρέπει να έχουν εκτελεσθεί το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Εάν ένα ορόσημο αξιολογηθεί ως μη ικανοποιητικά εκπληρωμένο μετά τις 31 Αυγούστου 2026, η Επιτροπή δεν θα εκκινήσει τη γνωστή διαδικασία «αναστολής» που έδινε περιθώριο συμμόρφωσης 6 μηνών.

Αντιθέτως, θα ενεργοποιείται άμεσα η διαδικασία περικοπής (reduction procedure), η οποία οδηγεί σε αναλογική μείωση της χρηματοδοτικής συνεισφοράς και των δανείων προς το κράτος-μέλος. Εξάλλου, η εκπλήρωση των στόχων προϋποθέτει ότι τα κράτη δεν έχουν «πάρει πίσω» (αναστρέψει) μέτρα και μεταρρυθμίσεις που είχαν προηγουμένως εκπληρωθεί.

Αν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι έχει υπάρξει αναστροφή μετά τις 31 Αυγούστου 2026, θα ξεκινήσει επίσης διαδικασία περικοπής πόρων. Το ποσό που επηρεάζεται από την αναστροφή θα αφαιρείται απευθείας από την τελική απόφαση πληρωμής.

Οποιοδήποτε αχρησιμοποίητο ποσό ευρωπαϊκής επιδότησης δεν θα έχει πληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, θα αποδεσμεύεται οριστικά από την Επιτροπή και θα χάνεται οριστικά για τη χώρα.