Αφήνοντας ανέγγιχτη τη βασική του φιλοσοφία και τους γενικευμένους περιορισμούς για τα αιολικά, αλλά προβαίνοντας ενδεχομένως σε επιμέρους αλλαγές, προχωρά η επεξεργασία από το ΥΠΕΝ του νέου Χωροταξικού των ΑΠΕ, με στόχο να εγκριθεί μέσα στον Ιούλιο.
Αμετάβλητος παραμένει ο βασικός του κορμός, ο “κόφτης” στα 1.200 μέτρα για νέες επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες, όπως και το stop στα αιολικά για τη συντριπτική πλειοψηφία των νησιών, καθώς και για την Αττική, όπως και τη Μητροπολιτική Περιοχή της Θεσσαλονίκης, και ενώ έχει ολοκληρωθεί η σταχυολόγηση των πάνω από 1.000 σχολίων που υποβλήθηκαν στη δημοσια διαβούλευση.
Σε συντριπτικά ποσοστά κινούνται όλα στη λογική “όχι άλλες ΑΠΕ”, γεγονός που επικαλούνται και αρμόδιες πηγές στη κριτική που τους ασκεί η αγορά ότι το νέο πλαίσιο κινείται στα όρια της υπερβολής και ότι είναι σκόπιμα τόσο αυστηρό, ακριβώς επειδή διανύουμε προεκλογική χρονιά.
Καμία υπαναχώρηση επομένως δεν προβλέπεται στο θέμα του πλαφόν πάνω από το οποίο απαγορεύονται οι επενδύσεις σε νέα αιολικά, καθώς και σε ό,τι αφορά τη γενικότερη φιλοσοφία των οριζόντιων περιορισμών, παρά τις ενστάσεις της Ελληνικής Επιστημονικής Ενωσης Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) ότι αποκλείεται το 61% της επικράτειας και με το υπουργείο να απορρίπτει τη πρόταση να εξαιρεθούν περιοχές με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό της χώρας.
Στον αντίποδα, οι ίδιες πηγές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστούν στοχευμένες βελτιώσεις σε επιμέρους διατάξεις, εφόσον κριθεί ότι δεν αλλοιώνουν τη συνολική φιλοσοφία των απαγορεύσεων του νέου Χωροταξικού, που όπως και τα υπόλοιπα (για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία) αποτελούν κεντρικές κυβερνητικές επιλογές.
Κοινός παρονομαστής είναι ότι η κυβέρνηση ικανοποιεί την απαίτηση των τοπικών κοινωνιών και βάζει φρένο στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
Επειδή ωστόσο η λογική λέει ότι προκειμένου να “γλυκάνει” το χάπι στην αγορά και να ισορροπήσει κι άλλο το Χωροταξικό, η κυβέρνηση θα προβεί πιθανότατα σε κάποιες μικροαλλαγές, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι υπό εξέταση από το ΥΠΕΝ βρίσκονται μεταξύ άλλων τέσσερα σημεία, χωρίς να έχουν ληφθεί ακόμη αποφάσεις, και χωρίς φυσικά να είναι σίγουρο ότι οι όποιες εισηγήσεις θα εγκριθούν και σε κεντρικό επίπεδο.
Τα νησιά
Σύμφωνα με το αρχικό κείμενο απαγορεύονται νέα αιολικά πάρκα σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Επιλέξιμα παραμένουν μόλις 13 νησιά (μαζί με Κρήτη, Εύβοια), ενώ αν συνυπολογιστούν και οι περιορισμοί του νέου Χωροταξικού για τον Τουρισμό, ο αριθμός περιορίζεται στα 11. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το ΥΠΕΝ “ξανακοιτάζει” το μέτρο. Η αγορά έχει ζητήσει να μειωθεί το όριο στα 100 τ. χλμ.
Ζώνες Ειδικής Προστασίας
Στο κείμενο που βγήκε σε διαβούλευση, επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για την ορνιθοπανίδα, μόνο εφόσον πληρούνται ταυτόχρονα δύο προϋποθέσεις: να προβλέπεται σχετική δυνατότητα από την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής και το αιολικό δυναμικό να υπερβαίνει τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Η αγορά υποστηρίζει ότι το πρώτο κριτήριο δεν ισχύει σχεδόν ποτέ και εισηγείται να εφαρμοστούν δοκιμασμένα μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων. Πιθανώς η διάταξη να τροποποιηθεί.
Το κριτήριο του ανέμου
Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στην αγορά η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία, όταν η μέση ταχύτητα ανέμου σε μια δημοτική ενότητα είναι χαμηλότερη από 4 μέτρα / δευτερόλεπτο, αποκλείεται αυτομάτως ολόκληρη η περιοχή από νέες επενδύσεις. Εκπρόσωποι του κλάδου επισημαίνουν ότι με αυτόν τον τρόπο αποκλείονται ακόμη και τοποθεσίες που διαθέτουν εξαιρετικό αιολικό δυναμικό και πληρούν όλα τα υπόλοιπα χωροταξικά κριτήρια (δηλαδή είναι κάτω των 1.200 μ), μόνο και μόνο επειδή βρίσκονται εντός της ίδιας διοικητικής ενότητας.
Μεταβατικές διατάξεις
Το σχέδιο εξαιρεί από το νέο καθεστώς μόνο τα αιολικά που είχαν εξασφαλίσει περιβαλλοντικούς όρους έως τις 20 Μαΐου 2026. Η αγορά ζητά ως ημερομηνία αναφοράς να είναι η έναρξη ισχύος του νέου Χωροταξικού, ώστε να προστατευθεί μεγαλύτερος αριθμός ώριμων επενδύσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Κυβερνητικές πάντως πηγές επιμένουν ότι ανάμεσα στα πάνω από τα 1.000 σχόλια της διαβούλευσης, δεν υπάρχει ούτε ένα - πέραν των θέσεων του κλάδου- που να ζητά μεγαλύτερη ανάπτυξη των ΑΠΕ, γεγονός που, όπως λένε, αποτυπώνει και το κλίμα που επικρατεί στις τοπικές κοινωνίες. Υποστηρίζουν ότι το νέο Χωροταξικό επιτυγχάνει ισορροπία μεταξύ επενδύσεων και προστασίας του περιβάλλοντος, υπενθυμίζοντας ότι στη χώρα έχουν ήδη αδειοδοτηθεί έργα αιολικής ισχύος που υπερβαίνουν κατά πολύ τις πραγματικές ανάγκες του ενεργειακού συστήματος.
Τα fake news, το Ωραιόκαστρο και οι πυρκαγιές
Στον αντίποδα η αγορά αντιτάσσει ότι η κυβέρνηση, εν μέσω του προεκλογικού κλίματος και υπό τις πιέσεις, ακόμη και όταν δεν είναι δικαιολογημένες, των τοπικών κοινωνιών απέναντι στα αιολικά, επέλεξε μια άκρως αυστηρή προσέγγιση, που αντί να εκτονώνει τις αντιδράσεις, ενδέχεται να τις ενισχύσει.
Με κίνδυνο, όπως λένε άνθρωποι του χώρου, να νομιμοποιεί ακόμη και τα fake news, τα οποία σημειωτέον γνωρίζουν ξανά έξαρση, όπως αυτά που προσπαθούν να συνδέσουν τις πυρκαγιές με τις ανεμογεννήτριες και διακινούνται εσχάτως με αφορμή τη προ ημερών φωτιά στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης.
Σημειωτέον ότι η εγκατάσταση ανεμογεννητριών επιτρέπεται, υπό όρους, εντός δασών και δασικών εκτάσεων σύμφωνα με το Σύνταγμα, το νόμο και το Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεν υπάρχει δηλαδή κανένας λόγος ή κίνητρο από κάποιον να καταστραφεί το δάσος για να γίνει κάτι που ήδη επιτρέπεται. Αντίθετα, η καταστροφή μιας δασικής έκτασης από πυρκαγιά δυσκολεύει, αδειοδοτικά και κατασκευαστικά την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών και των συνοδών τους έργων.
Το σύνολο των αιολικών και των υποδομών τους, που είναι εγκατεστημένα σε αναδασωτέες περιοχές – είτε εγκαταστάθηκαν πριν την πυρκαγιά είτε κάποια στιγμή μετά από αυτή - καταλαμβάνουν, όπως λένε άνθρωποι του χώρου, πρακτικά μηδαμινό ποσοστό των εκτάσεων αυτών.