Τη δυνατότητα να αποκτήσουν Επαγγελματικό Ταμείο, δίνει σε χιλιάδες μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις το νομοσχέδιο για την επαγγελματική ασφάλιση, καθώς με την κατάθεση του στη Βουλή, και την ψήφισή του έως το τέλος Αυγούστου, αναμένεται να διευρυνθεί σημαντικά η βάση των επιχειρήσεων που θα μπορούν να προσφέρουν συμπληρωματική συνταξιοδοτική κάλυψη στους εργαζομένους τους.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την ψήφιση του νομοσχεδίου έως το τέλος Αυγούστου, ώστε οι πρώτες εφαρμογές του νέου πλαισίου να ξεκινήσουν από το φθινόπωρο.
Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης του υπουργείου Εργασίας βρίσκονται τα Ανοιχτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), ένας νέος θεσμός που φιλοδοξεί να άρει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για τη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, της ραχοκοκαλιάς της ελληνικής οικονομίας, στην επαγγελματική ασφάλιση: το υψηλό διοικητικό και οργανωτικό κόστος ίδρυσης και λειτουργίας ενός αυτόνομου Ταμείου.
Μέχρι σήμερα η δημιουργία ΤΕΑ αποτελούσε επιλογή κυρίως μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων ή κλαδικών οργανώσεων, καθώς απαιτούσε σημαντική οργανωτική υποδομή, εξειδικευμένη διαχείριση και αυξημένες υποχρεώσεις συμμόρφωσης. Το νέο μοντέλο επιτρέπει σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να προσχωρούν σε ήδη αδειοδοτημένα Ανοιχτά ΤΕΑ, αξιοποιώντας κοινές διοικητικές και επενδυτικές υπηρεσίες και περιορίζοντας αισθητά το σχετικό κόστος.
Στην πράξη, η επιχείρηση δεν ιδρύει δικό της Ταμείο. Υπογράφει συμφωνία με το Ανοιχτό ΤΕΑ και εντάσσει τους εργαζόμενους σε αυτήν, σε ξεχωριστό πρόγραμμα συνταξιοδοτικών παροχών, το οποίο διαμορφώνεται σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της. Το Ταμείο αναλαμβάνει τη διαχείριση των εισφορών, την επενδυτική πολιτική, την ενημέρωση των ασφαλισμένων και την τήρηση του εποπτικού πλαισίου, υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Όπως αναλυτικά περιγράφεται στο νομοσχέδιο, η διαδικασία προσχώρησης είναι συγκεκριμένη και τυποποιημένη. Προϋπόθεση αποτελεί απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ανοιχτού ΤΕΑ και η υπογραφή έγγραφης συμφωνίας με τη χρηματοδοτούσα επιχείρηση, στην οποία καθορίζονται οι όροι του νέου προγράμματος. Πριν από την ένταξη, το Ταμείο οφείλει να ενημερώσει την επιχείρηση για το δικαίωμά της να ζητήσει αξιολόγηση των αναγκών της και παροχή εξατομικευμένης συμβουλής. Εφόσον η επιχείρηση επιλέξει τη διαδικασία αυτή, το ΤΕΑ εκδίδει δήλωση αξιολόγησης καταλληλότητας, ενώ παρέχει και έντυπο βασικών πληροφοριών με αναλυτική παρουσίαση των παροχών, των επενδυτικών επιλογών, των κινδύνων και του κόστους συμμετοχής.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο καταργεί τον περιορισμό της ασφάλισης που υπήρχε για εταιρίες με λιγότερους από 100 εργαζόμενους, που απέκλειε στην πράξη πολλές μικρές επιχειρήσεις από πολυεργοδοτικά σχήματα. Η δυνατότητα συμμετοχής σε Ανοιχτό ΤΕΑ δεν θα εξαρτάται πλέον από τον αριθμό των εργαζομένων, επιτρέποντας ακόμη και σε πολύ μικρές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τον θεσμό ως εργαλείο πρόσθετης ασφαλιστικής κάλυψης.
Το οικονομικό κίνητρο ενισχύεται βέβαια και από τις αλλαγές στη φορολόγηση των παροχών. Οι συντελεστές διαμορφώνονται πλέον με βάση την ηλικία κατά την έναρξη λήψης της παροχής, επιβραβεύοντας την παραμονή του ασφαλισμένου έως τη συνταξιοδότηση και περιορίζοντας τα αντικίνητρα συμμετοχής.
Ταυτόχρονα αυξάνονται τα ανώτατα όρια εισφορών που μπορούν να καταβάλλονται, ενώ θεσμοθετείται πλήρης φορητότητα των ασφαλιστικών δικαιωμάτων, ώστε ο εργαζόμενος να διατηρεί τη συνταξιοδοτική του αποταμίευση ακόμη και όταν αλλάζει εργοδότη ή επαγγελματική ιδιότητα.
Όπως έχει επισημάνει η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, για τις επιχειρήσεις, η συμμετοχή σε ένα ΤΕΑ αποκτά πλέον χαρακτηριστικά εργαλείου διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, ιδιαίτερα σε μια αγορά εργασίας όπως η ελληνική, όπου η προσέλκυση και η διατήρηση εξειδικευμένων εργαζομένων εξελίσσεται σε διαρκή πρόκληση. Κι αυτό, γιατί στην πράξη, η δυνατότητα παροχής συμπληρωματικής σύνταξης ενισχύει το πακέτο αποδοχών χωρίς να απαιτείται η δημιουργία ενός αυτόνομου ασφαλιστικού φορέα.
Εν αναμονή της ψήφισης του νομοσχεδίου, ήδη εκδηλώνονται κλαδικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία νέων Ταμείων, με χαρακτηριστικότερη εκείνη του ξενοδοχειακού κλάδου. Ωστόσο, το πραγματικό μέγεθος της μεταρρύθμισης θα κριθεί από το κατά πόσο οι χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα αξιοποιήσουν για πρώτη φορά την επαγγελματική ασφάλιση ως μέρος της πολιτικής παροχών προς τους εργαζομένους τους.