Σύνοψη
Η ελληνική βιομηχανία μπαίνει στον χειμώνα χωρίς μηχανισμό άμεσης μείωσης του κόστους ρεύματος, την ώρα που Γερμανία, Πολωνία, Αυστρία, Βουλγαρία, Σλοβενία και Ιρλανδία αξιοποιούν το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων METSAF, που επιτρέπει επιδότηση έως 70% της μέσης τιμής χονδρικής. Η κυβέρνηση παραπέμπει στο πακέτο του Μαρτίου, που αφορά περίπου 80 μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ 16 βιομηχανικές ενώσεις με πάνω από 700 μέλη ζητούν την ενεργοποίηση του μέτρου, με κόστος που η αγορά εκτιμά στα 200 εκατ. ευρώ. O ΣΕΒ μένει σιωπηλός μέχρι τη Γενική Συνέλευση στις 6 Οκτωβρίου. |
Σε κινούμενη άμμο και εκτεθειμένη στην πολλαπλή ενεργειακή κρίση που χτυπά την Ευρώπη και στον κίνδυνο ακραίων αυξήσεων στις τιμές του ρεύματος ενόψει χειμώνα, βαδίζει η ελληνική βιομηχανία, χωρίς να διαθέτει πλαίσια προστασίας αντίστοιχα με αυτά άλλων χωρών.
Από τη Βουλγαρία και τη Σλοβενία μέχρι τη Γερμανία, την Ιρλανδία και την Πολωνία, ένα νέο τοπίο ενισχύσεων διαμορφώνεται για την ενεργοβόρο βιομηχανία στη σκιά της κρίσης της Μέσης Ανατολής και του ντόμινο που προοιωνίζονται τα σήματα για τους επόμενους μήνες, με πλειάδα κυβερνήσεων να στρέφονται στο ευρωπαϊκό εργαλείο κρατικών ενισχύσεων που τους επιτρέπει να επιδοτούν για μια τριετία το ρεύμα των επιχειρήσεων.
Αλλά η Ελλάδα επιμένει σε διαφορετικό μήκος κύματος. Στην περίπτωση της βιομηχανίας, η κυβέρνηση παραπέμπει στο ισχύον πακέτο που είχε ανακοινωθεί με μεγάλη καθυστέρηση τον περασμένο Μάρτιο, δηλαδή σε διαφορετικές συνθήκες από τις σημερινές, το οποίο εστιάζει στην ενίσχυση της αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους CO₂ (αποζημίωση για το κόστος ρύπων που ενσωματώνεται στην τιμή ρεύματος), αφήνοντας εκτός περιμέτρου γύρω στις 700 ενεργοβόρες επιχειρήσεις, καθώς αφορά μόνο 80 «μεγάλους».
Συμπληρώνεται από την επιδότηση για πράσινες επενδύσεις (200 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού), η οποία μεν είναι καλοδεχούμενη, ωστόσο δεν παράγει άμεσα αποτελέσματα, καθώς και από τη μείωση κατά 50%, από τον περασμένο Ιούλιο, των ρυθμιζόμενων χρεώσεων ΥΚΩ (Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας), μέτρο που μεταφράζεται σε περίπου 26 εκατ. ευρώ, αφορά περίπου 23.000 καταναλωτές και, σύμφωνα πάντα με τον χώρο, δεν αρκεί μπροστά στην έκταση της κρίσης.
Τι αλλάζει τώρα
| Βασικές αλλαγές |
|---|
| ► Διευρύνεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο: με το METSAF (προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την κρίση στη Μέση Ανατολή) η ενίσχυση ανεβαίνει από 50% έως 70% της μέσης ετήσιας τιμής χονδρικής, σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. |
| ► Κινούνται ήδη άλλες χώρες: Γερμανία με 3,8 δισ. ευρώ, Πολωνία με 1 δισ. ευρώ, Αυστρία με 750 εκατ. ευρώ. |
| ► Παραμένει η Ελλάδα στο πακέτο του Μαρτίου, με αντιστάθμιση έμμεσου κόστους CO₂ για περίπου 80 μεγάλες επιχειρήσεις. |
| ► Μένουν εκτός περιμέτρου γύρω στις 700 ενεργοβόρες επιχειρήσεις. |
| ► Ζητούν 16 βιομηχανικές ενώσεις την ενεργοποίηση του μέτρου, με κόστος που η αγορά εκτιμά στα 200 εκατ. ευρώ. |
| ► Δεσμεύεται η βιομηχανία να επανεπενδύσει το 50% των κεφαλαίων, κατά πλειοψηφία σε μπαταρίες. |
Το κοινό μέτωπο, ο ΣΕΒ και η επικείμενη παρέμβαση Θεοδωρόπουλου
Στην πραγματικότητα, η βιομηχανία βλέπει ότι, ενώ μια σειρά χωρών παίρνουν μέτρα απευθείας μείωσης των τιμών του ρεύματος, η συζήτηση στην Ελλάδα συνεχίζει να επικεντρώνεται σε παρεμβάσεις που δεν αντιμετωπίζουν άμεσα τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης και, κυρίως, εξαιρούν τους πολλούς. Αυτό εξηγεί και την κοινή χθεσινή παρέμβαση 16 βιομηχανικών ενώσεων της χώρας με πάνω από 700 μέλη.
«Αφενός η βιομηχανία συνασπίζεται μπροστά στον ενεργειακό Αρμαγεδώνα που έρχεται, αφετέρου δεν είναι ώρα να ψάχνουμε για νέες λύσεις, αφού τα ευρωπαϊκά εργαλεία υπάρχουν, αρκεί η κυβέρνηση να τα εφαρμόσει. Από πλευράς της βιομηχανίας, δεσμευόμαστε ότι το 50% από τα κεφάλαια θα επανεπενδυθούν κατά πλειοψηφία στις μπαταρίες», επισημαίνει για το κοινό μέτωπο στο Euro2day.gr ο Αντώνης Κοντολέων, πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ (Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας), που συνυπογράφει την επιστολή μαζί με 15 άλλους συνδέσμους.
Τα πάντα δείχνουν ότι η πίεση θα ενταθεί όταν, τις επόμενες ημέρες, εξειδικευτούν οι εξαγγελίες Μητσοτάκη για τη νέα δέσμη μέτρων, οι οποίες, με βάση την προ ημερών τοποθέτησή του, αφήνουν εκτός κάδρου τη βιομηχανία, όπως άλλωστε και ο πρόσφατος Οδικός Χάρτης του ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας) για τη μείωση κατά 30% του ενεργειακού λογαριασμού.
Τούτων δοθέντων, αναμένονται με ενδιαφέρον οι τοποθετήσεις του Πρωθυπουργού και του προέδρου του ΣΕΒ (Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών) Σπύρου Θεοδωρόπουλου στη Γενική Συνέλευση του συνδέσμου στις 6 Οκτωβρίου, μετά και την πρόσφατη αναφορά του τελευταίου ότι «η επόμενη φάση (σ.σ.: της ανάπτυξης) απαιτεί πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις για τις παραγωγικές επενδύσεις, τον τεχνολογικό μετασχηματισμό και την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους».
Στην αγορά πάντως προκάλεσε ερωτήματα η απουσία του ΣΕΒ από την επιστολή των «16». Πήγες που πρόσκεινται σε αυτόν υποστηρίζουν ότι επέλεξε να μην πάρει ακόμη θέση, παρά να τοποθετηθεί επίσημα στην Γενική Συνέλευση.
Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, το κείμενο δεν βρήκε σύμφωνο τον Σύνδεσμο, ο οποίος θεωρεί ικανοποιητικό τον πυρήνα των μέτρων που ανακοινώθηκαν τον Μάρτιο και δεν έχει ακόμη αποφασίσει πώς θα κινηθεί.
Το γεγονός πάντως ότι εκτός από περιφερειακούς συνδέσμους, την επιστολή συνυπογράφει και η Λουκία Σαράντη, Πρόεδρος του ισχυρού Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδας (ΣΒΕ), με έδρα την Θεσσαλονίκη, που μόλις προ ημερών είχε μιλήσει δημόσια για την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για τη στήριξη της βιομηχανίας με ορίζοντα 5 έως 10 ετών, δεν περνά απαρατήρητο.
Τι προβλέπει το METSAF
Στο ερώτημα τι ζητάει η ελληνική βιομηχανία, την απάντηση δίνει η παρέμβαση των «16», που καλούν την κυβέρνηση να κάνει ό,τι και σειρά άλλων χωρών (Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία, Σλοβενία, Αυστρία, Ιρλανδία): να αξιοποιήσει δηλαδή το ειδικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ για την ενεργοβόρο βιομηχανία, Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF). Από τον Απρίλιο, μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, το πλαίσιο έχει διευρυνθεί και ονομάζεται Middle East Crisis Temporary State Aid Framework (METSAF).
Αν και το αρχικό πλαίσιο προέβλεπε επιδότηση για έως 3 χρόνια του 50% της μέσης ετήσιας τιμής χονδρικής στο ρεύμα για όσες βιομηχανίες εκτίθενται στον διεθνή ανταγωνισμό, με κατώτατη τιμή τα 5 λεπτά/kWh, το καινούργιο και πιο αναβαθμισμένο, που θα βρίσκεται σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 (χωρίς να αποκλείεται να παραταθεί), ανεβάζει το ύψος της ενίσχυσης έως και στο 70%.
Η επιδότηση αφορά πάντα έως και το 50% της ετήσιας κατανάλωσης κάθε επιχείρησης, η οποία σε αντάλλαγμα δεσμεύεται να επανεπενδύσει το 50% της επιδότησης σε νέα έργα πράσινης μετάβασης. Η δε αύξηση του ποσοστού από 50% σε έως 70% δεν συνοδεύεται από ανάλογη αύξηση των υποχρεώσεων απανθρακοποίησης.
Αν το μέτρο εφαρμοζόταν στην Ελλάδα, η επιδότηση θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να φτάσει έως και το 70% των 126 €/MWh (12,6 λεπτά/kWh), όσο δηλαδή η τιμή που δίνουν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) για την ηλεκτρική ενέργεια το 2027.
Βέβαια, επειδή πρόκειται πάντα για πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, τα ποσά θα πρέπει να βρεθούν από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, που σημαίνει ότι άλλες αντοχές έχει η Γερμανία και άλλες η Ελλάδα. Στη δική μας περίπτωση, η αγορά εκτιμά ότι θα απαιτηθούν 200 εκατ. ευρώ για να ενεργοποιηθεί.
Το μοντέλο της Γερμανίας
Η Γερμανία είναι μια από τις πρώτες χώρες που έσπευσαν να αξιοποιήσουν το πλαίσιο του CISAF, με την Κομισιόν να εγκρίνει τον Απρίλιο πακέτο στήριξης ύψους 3,8 δισ. ευρώ για την επιδότηση της κατανάλωσης ρεύματος των επιλέξιμων γερμανικών επιχειρήσεων την περίοδο 2026-2028.
Βουλγαρία και Σλοβενία
Την ίδια περίπου περίοδο μπήκαν στο παιχνίδι του CISAF η Βουλγαρία και η Σλοβενία, με σχήματα 334 και 90 εκατ. ευρώ αντίστοιχα για την προσεχή τριετία. Στην περίπτωση της Βουλγαρίας, τα 124 εκατ. (37%) αντιστοιχούν στον πρώτο χρόνο εφαρμογής, ενώ για τη Σλοβενία η μέγιστη ενίσχυση έχει καθοριστεί στα 30 ευρώ/MWh και οι πρώτες επιχειρήσεις άρχισαν να αξιοποιούν το μέτρο από τον Ιούνιο.
Ιρλανδία, Πολωνία και Αυστρία
Το καλοκαίρι σειρά πήρε η Ιρλανδία με πακέτο 300 εκατ. ευρώ, ενώ πολλαπλάσιο ήταν αυτό της Πολωνίας, που έφτασε το 1 δισ. ευρώ, αξιοποιώντας αμφότερες τις δυνατότητες του CISAF.
Από τον Σεπτέμβριο μπήκε στο παιχνίδι και η Αυστρία, ανακοινώνοντας πρόγραμμα 750 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2027-2029, ήτοι 250 εκατ. τον χρόνο, εκ των οποίων 75 εκατ. προορίζονται για το βιομηχανικό ρεύμα. Επιπλέον 175 εκατ. ευρώ τον χρόνο θα κατευθύνονται στην αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους ETS (ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών), αυξάνοντας τον αριθμό των δικαιούχων από περίπου 60 σε πάνω από 500.
Το ιταλικό μοντέλο
Άλλο δρόμο ακολουθεί εδώ και καιρό η Ρώμη, με το Energy Release 2.0, που διασφαλίζει τιμή 65 ευρώ/MWh για τα πρώτα τρία χρόνια και στο πλαίσιο του οποίου έχουν υπογραφεί γύρω στις 470 συμβάσεις, που αντιστοιχούν σε 22,5 TWh ενέργειας ετησίως για ενεργοβόρους καταναλωτές και aggregators (φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης καταναλωτών).
Βέβαια, σε αντίθεση με όλα τα παραπάνω, οι δικαιούχοι δεσμεύονται να επιστρέψουν στο σύστημα μεγάλους όγκους ενέργειας από ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), μέσω αντίστοιχων επενδύσεων σημαντικού ύψους.
Το ελληνικό πακέτο
Στην περίπτωση της χώρας μας, το πακέτο που κλείδωσε την περασμένη άνοιξη, ενώ η Κομισιόν είχε νωρίτερα απορρίψει την ελληνική εκδοχή του ιταλικού μοντέλου, εστιάζει στην αύξηση κατά 75 εκατ. ευρώ τον χρόνο των αποζημιώσεων που ούτως ή άλλως εισέπραττε ένας περιορισμένος αριθμός βιομηχανιών μέσω του μηχανισμού αντιστάθμισης για το έμμεσο κόστος εκπομπών CO₂.
Έπειτα από πολύμηνη και καθόλου εύκολη διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες, συμφωνήθηκε τον Μάρτιο να αυξηθεί για την περίοδο 2026-2030 ο συντελεστής που χρησιμοποιείται για την αντιστάθμιση του κόστους CO₂ από τα αρχικά επίπεδα του 0,58 στα επίπεδα του 0,82.
Η αλλαγή συνεπάγεται ότι τα 260 εκατ. ευρώ που δικαιούνταν κάθε χρόνο οι επιλέξιμες ελληνικές επιχειρήσεις αυξάνονται στα 330 εκατ. ευρώ, με την καταβολή για την τρέχουσα χρονιά να γίνεται πάντα την επόμενη (φέτος θα καταβληθούν τα ποσά του 2025).
Προ μηνών, μετά και την ένταξη νέων κλάδων στις πρόνοιες του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιστάθμισης, οι Έλληνες δικαιούχοι αυξήθηκαν από έναν στενό πυρήνα 50-60 επιχειρήσεων σε 70.
Watch Now
| Τι να παρακολουθήσετε |
|---|
| ► Παρακολουθήστε την εξειδίκευση της νέας δέσμης μέτρων Μητσοτάκη τις επόμενες ημέρες και αν θα συμπεριλάβει τη βιομηχανία. |
| ► Σημειώστε τη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ στις 6 Οκτωβρίου, με τοποθετήσεις του Πρωθυπουργού και του Σπύρου Θεοδωρόπουλου. |