Πρόωρος «χειμώνας» λόγω κόστους στην ακτοπλοΐα

Σύνοψη

Έναν μήνα νωρίτερα μπήκε φέτος σε «χειμερινή λειτουργία» η ελληνική ακτοπλοΐα, καθώς η εκτόξευση του κόστους των καυσίμων ανάγκασε τις εταιρείες να περιορίσουν πρόωρα τα δρομολόγιά τους και τη διαθέσιμη χωρητικότητα, ενεργοποιώντας επί της ουσίας τα χειμερινά προγράμματά τους ήδη από τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Μέχρι στιγμής έξι πλοία έχουν βγει από τις γραμμές, με αποτέλεσμα η προσφερόμενη χωρητικότητα και οι συχνότητες να έχουν περιοριστεί κατά περίπου 20%, με αιχμή το δίκτυο των Κυκλάδων, χωρίς, πάντως, να έχει διαταραχθεί μέχρι στιγμής η σύνδεση των νησιών.

Υπό κανονικές συνθήκες, η μετάβαση στα χειμερινά προγράμματα θα γινόταν περί τα μέσα Οκτωβρίου. Φέτος, όμως, η προσαρμογή ξεκίνησε περίπου έναν μήνα νωρίτερα, καθώς οι εταιρείες επιχειρούν να προσαρμόσουν το δίκτυό τους στη νέα πραγματικότητα που έχει δημιουργήσει η απότομη αύξηση του λειτουργικού κόστους.

Ποια είναι η εικόνα

Και μπορεί προς το παρόν η συνδεσιμότητα των νησιών να διατηρείται, η πρόωρη μετάβαση στη χειμερινή περίοδο αποτελεί, ωστόσο, μια πρώτη απτή ένδειξη της πίεσης που ασκούν τα καύσιμα στην ακτοπλοΐα.

Αναμένουν feedback από την κυβέρνηση

Το ζήτημα του αυξημένου κόστους τέθηκε αναλυτικά σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε πριν από περίπου δέκα ημέρες μεταξύ εκπροσώπων της ακτοπλοΐας και της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Στο τραπέζι «έπεσαν» συγκεκριμένα στοιχεία για την επιβάρυνση που προκαλεί στις εταιρείες η εκτόξευση των καυσίμων.

Οι ακτοπλόοι αναμένουν πλέον το feedback της κυβέρνησης ως προς το εάν και με ποιον τρόπο μπορεί να υπάρξει παρέμβαση, εκτιμώντας ότι η μόνη λύση που μπορεί στην παρούσα συγκυρία να έχει ουσιαστικό αντίκρισμα είναι η επιδότηση του κόστους στην πηγή.

Η λογική της πρότασης είναι η στήριξη να εφαρμόζεται στο επίπεδο προμήθειας του καυσίμου, ήτοι στα διυλιστήρια, και όχι εκ των υστέρων στις εταιρείες, καθώς, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, οποιοσδήποτε άλλος μηχανισμός δύσκολα θα μπορούσε να καλύψει το μέγεθος της επιβάρυνσης.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο, άλλωστε, δίνει τη δυνατότητα για παρέμβαση στο αυξημένο ενεργειακό κόστος. Ειδικότερα, το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων (κανόνες της ΕΕ για επιτρεπόμενη κρατική στήριξη επιχειρήσεων) που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή προβλέπει τη δυνατότητα κάλυψης έως και του 70% του πρόσθετου κόστους καυσίμων, μεταξύ άλλων, για τις ενδοευρωπαϊκές θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων.

Η εξίσωση των καυσίμων

Το μέγεθος του προβλήματος αποτύπωσε πριν από λίγες ημέρες ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ, ο φορέας των ακτοπλοϊκών εταιρειών), Διονύσης Θεοδωράτος, στο πλαίσιο του 9ου Συνεδρίου Υποδομών και Μεταφορών, περιγράφοντας μια εξίσωση που έχει αλλάξει σημαντικά μέσα σε λίγους μήνες.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, στις αρχές του έτους το ναυτιλιακό καύσιμο κινούνταν περίπου στα 600 ευρώ ανά τόνο, ενώ πλέον η τιμή του έχει υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας στα 1.300 ευρώ. Ως αποτέλεσμα, τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν πλέον περισσότερο από το μισό του συνολικού λειτουργικού κόστους ενός πλοίου.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που έδωσε για τη γραμμή της Μυκόνου. Ένα πλοίο που τον Ιανουάριο χρειαζόταν περίπου 18.000-19.000 ευρώ για να εκτελέσει το δρομολόγιο Ραφήνα-Μύκονος και να επιστρέψει στη Ραφήνα, σήμερα χρειάζεται περίπου 40.000 ευρώ. Αντίστοιχα, το κόστος για το Πειραιάς-Ρόδος, μέσω Πάτμου, Λέρου και Κω, έχει αυξηθεί από περίπου 100.000 σε 200.000 ευρώ.

Είναι ενδεικτικό ότι, με τα δεδομένα των αρχών του έτους, ο ετήσιος λογαριασμός των καυσίμων για την ακτοπλοΐα υπολογιζόταν σε περίπου 400 εκατ. ευρώ, ενώ με βάση τις σημερινές τιμές και τις διεθνείς προβλέψεις μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 700 εκατ. ευρώ. Η εκτίναξη των τιμών έχει ανατρέψει πλήρως αυτή την εξίσωση, επιβαρύνοντας σημαντικά το κόστος λειτουργίας των πλοίων.

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο καθώς η επιβατική κίνηση δεν εμφανίζει αντίστοιχη άνοδο. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΕΕΝ, συνολικά η ακτοπλοϊκή κίνηση κινείται περίπου 1,5%-2% υψηλότερα σε σχέση με το 2025, με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των γραμμών, καθώς κάποιες εμφανίζουν αισθητή αύξηση και άλλες καταγράφουν υποχώρηση.

Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες καλούνται να απορροφήσουν μια πολύ μεγάλη αύξηση του βασικότερου λειτουργικού τους κόστους χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της ζήτησης.

«Αν δεν καταλάβουμε όλοι μαζί, και το κράτος μας και η Ευρωπαϊκή Ένωση, την κρισιμότητα του κλάδου, θα έχουμε μπροστά μας να αντιμετωπίσουμε έναν πολύ βαρύ χειμώνα», προειδοποίησε ο Δ. Θεοδωράτος.

Η ιδιαιτερότητα των συμβατικών πλοίων

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στη χειμερινή περίοδο ο ρόλος των συμβατικών πλοίων, καθώς, όσο τα ταχύπλοα περιορίζουν την παρουσία τους μετά το τέλος της σεζόν, εκείνα είναι που καλούνται να καλύψουν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών του δικτύου.

Η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη τους χειμερινούς μήνες, όταν η επιβατική κίνηση υποχωρεί, αλλά οι ανάγκες σύνδεσης των νησιών παραμένουν, την ώρα που σημαντικό μέρος του κόστους λειτουργίας των πλοίων εξακολουθεί να «τρέχει».

Την έντονη εποχικότητα που χαρακτηρίζει την ελληνική ακτοπλοΐα αναδεικνύει και η Τελική Έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ανεξάρτητη αρχή εποπτείας του ανταγωνισμού στην αγορά), η οποία δημοσιεύθηκε τις προηγούμενες ημέρες. Όπως επισημαίνεται, οι μεγάλες διακυμάνσεις της ζήτησης στη διάρκεια του έτους επηρεάζουν τη λειτουργία της αγοράς, σε έναν κλάδο που καλείται να εξυπηρετήσει διαφορετικές ανάγκες, από την αυξημένη τουριστική κίνηση των θερινών μηνών μέχρι τις μετακινήσεις των μόνιμων κατοίκων και τη μεταφορά εμπορευμάτων.

Η εικόνα, άλλωστε, δεν είναι ίδια σε ολόκληρο το ακτοπλοϊκό δίκτυο. Άλλες είναι οι συνθήκες στις γραμμές που συγκεντρώνουν υψηλή τουριστική κίνηση το καλοκαίρι και άλλες σε εκείνες όπου η ζήτηση είναι χαμηλότερη, αλλά η ανάγκη για σταθερή σύνδεση των νησιών παραμένει καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Βαρύτητα δίνει η Επιτροπή και στις συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας (κρατικά ανατιθέμενα δρομολόγια σε γραμμές μη βιώσιμες εμπορικά), οι οποίες καλύπτουν ανάγκες του δικτύου που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς μέσω της ελεύθερης αγοράς. Στην έκθεση επισημαίνεται ευρύτερα η ανάγκη εκσυγχρονισμού του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου της ακτοπλοΐας, με ζητούμενο, μεταξύ άλλων, τη συνδεσιμότητα και τη βιωσιμότητα του κλάδου.

Watch Now