Στην σύνταξη μέσα στους επόμενους μήνες μιας πρώτης έκθεσης που θα απαντά στο βασικό ερώτημα για το αν η πυρηνική ενέργεια έχει θέση στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, στοχεύει η Κυβερνητική Επιτροπή που κάνει πρεμιέρα αύριο στο ΥΠΕΝ, υπό τον επικεφαλής της Νίκο Τσάφο.
Στην πράξη είναι η επίσημη πρώτη της Διυπουργικής που ανοίγει και θεσμικά πλέον το φάκελο πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα, έπειτα από την εξαγγελία Μητσοτάκη τον περασμένο Μάρτιο ότι η Ελλάδα πρέπει να διερευνήσει τα τυχόν οφέλη των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR) για την ενεργειακή της ασφάλεια, με το παρών στην αυριανή συνεδρίαση να δίνουν 20 και πλέον Γενικοί Γραμματείς από τα συμμετέχοντα υπουργεία και πλειάδα στελεχών του ενεργειακού και όχι μόνο τομέα.
Από το Εξωτερικών και το Αμυνας, μέχρι το Οικονομικών, το Ανάπτυξης, το Ναυτιλίας, το Υγείας, το Πολιτικής Προστασίας και το Υποδομών - Μεταφορών, καθώς και πλειάδα φορέων του ενεργειακού και όχι μόνο χώρου, όπως η ΡΑΕΕΥ, η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, ο Δημόκριτος, οι Διαχειριστές Ηλεκτρικής Ενέργειας, το ΤΕΕ, αλλά και ιδιωτικές εταιρείες, όπως και ακαδημαϊκοί, τα μέλη της Διυπουργικής για την πυρηνική ενέργεια πλησιάζουν τα 40.
Τον τόνο ωστόσο σε αυτή την έναρξη των εργασιών του νέου φορέα αναμένεται να δώσει η επικεφαλής του Τμήματος Ανάπτυξης Πυρηνικής Υποδομής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, η λευκορωσίδα Liliya Dulinets, η οποία σύμφωνα με τις πληροφορίες έχει προσκληθεί, προκειμένου να παρουσιάσει στα μέλη της επιτροπής το λεγόμενο Milestones Approach του ΙΑΕΑ.
Τα ορόσημα δηλαδή που πρέπει να πετύχει μια χώρα, από την “Φάση 1” («Διερευνητική Φάση») στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα, μέχρι την ανάπτυξη ενός εθνικού πυρηνικού προγράμματος, με το στέλεχος του διεθνούς οργανισμού να έχει στην ουσία την εποπτεία για περίπου 18 χώρες, άλλες περισσότερο προχωρημένες και άλλες λιγότερο, όπως εμείς, που εξετάζουν την είσοδο τους στο συγκεκριμένο κλαμπ.
Τα φλέγοντα ερωτήματα
Στη πρώτη αυτή φάση, που είναι και το αντικείμενο της Διυπουργικής καθώς και των επικεφαλής των ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΣΕΒ και πλειάδας άλλων που πιθανόν να συμμετάσχουν στην αυριανή συνεδρίαση, θα επιχειρηθεί να απαντηθούν σε εύλογο διάστημα τα πλέον φλέγοντα ερωτήματα που συχνά αποτελούν αποτρεπτικούς παράγοντες για την υιοθέτηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Από το αν η πυρηνική ενέργεια έχει ρόλο στην εθνική ενεργειακή πολιτική, μέχρι το τι θα γίνει με τα πυρηνικά απόβλητα, τη διαχείριση και εναπόθεση του χρησιμοποιημένου πυρηνικού καυσίμου, πώς θα κατασκευαστεί αντιδραστήρας σε μια σεισμογενή χώρα, πώς θα στηθεί η εφοδιαστική αλυσίδα και φυσικά ποια είναι η κοινωνική αποδοχή.
Αν και το κείμενο για την σύσταση της αρμόδιας επιτροπής που πήρε ΦΕΚ τον Σεπτέμβριο προέβλεπε ότι η τελική έκθεση θα πρέπει να έχει εκπονηθεί και υποβληθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο εντός 24 μηνών από την δημιουργία του φορέα, εκτιμάται ότι μια πρώτη εικόνα θα υπάρχει αρκετά νωρίτερα.
Στόχος για έναν «Οδικό Χάρτη» στο επόμενο εξάμηνο
Στόχος είναι σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, να υπάρχει μέσα στο επόμενο εξάμηνο ένα πρώτο παραδοτέο, δηλαδή ένας «Οδικός Χάρτης» για τις δυνατότητες υιοθέτησης της πυρηνικής ενέργειας από την Ελλάδα, ώστε να αξιοποιηθεί σε μεταγενέστερη φάση, προφανώς από την επόμενη κυβέρνηση.
Το στίγμα του να μην εξελιχθεί η πρωτοβουλία σε ένα ατέρμονο γύρο ανταλλαγής απόψεων χωρίς αποτέλεσμα φαίνεται και από το πυκνό πρόγραμμα των συνεδριάσεων, και το γεγονός ότι έχουν οριστεί τρεις μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου.
Στην κατεύθυνση αυτή, το ευρύτερο πολιτικό περίγραμμα που λέγεται ότι θα τεθεί από τον επικεφαλής της Επιτροπής, Ν.Τσάφο, συνοψίζεται σε τρεις άξονες.
- Στο κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια συμβαδίζει με το ενεργειακό μείγμα της χώρας, ποια είναι τα κόστη και κατά πόσο η ένταξη τέτοιων μονάδων στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα θα μπορούσε να μειώσει τη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.
- Στην ανάγκη η συζήτηση να εστιάσει σε θέματα που θεωρούνται διεθνώς ανασταλτικοί παράγοντες, όπως η σεισμικότητα, η ασφάλεια και η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων.
- Στην προσπάθεια να χαραχτεί ένα Roadmap, με ακριβείς αρμοδιότητες για όλους τους εμπλεκόμενους στο σενάριο που η χώρα έπαιρνε την απόφαση να προχωρήσει στην δημιουργία ενός Πυρηνικού Προγράμματος, διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα.
Από την απόφαση μιας χώρας ότι θέλει να αποκτήσει πυρηνικό αντιδραστήρα, μέχρι τη κατασκευή του, μεσολαβούν γύρω στα 10-15 χρόνια, σύμφωνα με την διεθνή εμπειρία.
Ακόμη δηλαδή και αν μετά από μήνες η όποια κυβέρνηση λάβει την σχετική απόφαση, εφόσον τηρηθούν κατά γράμμα οι διαδικασίες και ο κρατικός μηχανισμός ανταποκριθεί στο στοίχημα, η ολοκλήρωση της κατασκευής και η έναρξη λειτουργίας μιας τέτοιας μονάδας τοποθετείται κάπου γύρω στο 2040, όταν και αναμένεται να έχει ωριμάσει η τεχνολογία των SMR.
Ποιες είναι οι τρεις φάσεις
Σύμφωνα με τη διαδικασία NEPIO (Nuclear Energy Programme Implementing Organization) του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, η οποία και προσδιορίζει τα βήματα που απαιτούνται για την ανάπτυξη τέτοιων μονάδων, οι φάσεις που πρέπει να ακολουθήσει μια χώρα είναι τρεις.
- «Φάση 1», αυτή στην οποία βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα. Το κράτος πρέπει να αξιολογήσει αν η πυρηνική ενέργεια έχει θέση στο εθνικό ενεργειακό ισοζύγιο, επομένως η λεγόμενη Έκθεση Αξιολόγησης θα περιλαμβάνει απαντήσεις σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα.
- «Φάση 2»: είναι οι προπαρασκευαστικές εργασίες που ακολουθούν μια τυχόν θετική αξιολόγηση. Εκτός από τη προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού και τις πρωτοβουλίες της ίδιας της αγοράς, δηλαδή την εξεύρεση της τοποθεσίας εντός των πλαισίων που θα έχει νωρίτερα θέσει η πολιτεία, τη σύσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας και φυσικά τη προετοιμασία του φακέλου αδειοδότησης και κατασκευής, περιλαμβάνονται και οι ενέργειες που πρέπει να κάνει το ίδιο το κράτος (θεσμικό πλαίσιο και στελέχωση ρυθμιστικού φορέα).
- «Φάση 3», είναι αυτή κατά την οποία ξεκινά η κατασκευή της μονάδας, αυτή μπαίνει σε λειτουργία και ξεκινά η διαχείρισή της από το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας.