Τον επίμονο πληθωρισμό, ο οποίος παραμένει συστηματικά υψηλότερος από εκείνον της Ευρωζώνης, αναδεικνύει ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), διατηρώντας την πρόβλεψη για ανάπτυξη 1,8% το 2026, αλλά αναθεωρώντας οριακά προς τα κάτω, στο 1,9% από 2%, την εκτίμησή του για το 2027.
Παρουσιάζοντας την τρίτη τριμηνιαία έκθεση για την ελληνική οικονομία, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, επισήμανε ότι η χώρα εξακολουθεί να καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, με την ανεργία να υποχωρεί και τον τουρισμό να επιδεικνύει ανθεκτικότητα. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι διαρθρωτικές αδυναμίες που κληροδότησε η πολυετής οικονομική κρίση παραμένουν, ενώ το διεθνές περιβάλλον δημιουργεί νέες πιέσεις.
Ο πληθωρισμός και η απόσταση από την Ευρωζώνη
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Βέττας στην εξέλιξη των τιμών, τονίζοντας ότι η διαφορά ανάμεσα στον ελληνικό και τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό τείνει να παγιωθεί, αντί να περιορίζεται.
Όπως εξήγησε, η ελληνική οικονομία αντιμετώπιζε υψηλότερο πληθωρισμό από την Ευρωζώνη ακόμη και πριν από την κρίση του 2008, ενώ η σημερινή εικόνα αντανακλά, μεταξύ άλλων, το γεγονός ότι η ζήτηση έχει αυξηθεί ταχύτερα από την προσφορά.
Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός, με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή, θα διαμορφωθεί στο 4% το 2026, έναντι 2,9% το 2025, ενώ για το 2027 προβλέπει υποχώρηση στο 3%, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές.
Οι πιέσεις προέρχονται κυρίως από την ενέργεια, αλλά επεκτείνονται σε υπηρεσίες όπως η στέγαση, η εστίαση, ο τουρισμός και οι μεταφορές. Ο κ. Βέττας σημείωσε επίσης ότι η εφαρμογή μέτρων όπως η ψηφιακή κάρτα εργασίας αυξάνει το καταγεγραμμένο κόστος επιχειρήσεων που προηγουμένως λειτουργούσαν εν μέρει στην άτυπη οικονομία.
Στο διεθνές περιβάλλον, η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία διατηρούν την αβεβαιότητα, με το ενεργειακό κόστος και το κόστος χρηματοδότησης να αποτελούν σημαντικούς κινδύνους.
Κατανάλωση χωρίς αποταμιευτικό περιθώριο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τη συμπεριφορά των ελληνικών νοικοκυριών. Σύμφωνα με τον κ. Βέττα, η αποταμίευση διαμορφώθηκε σε αρνητικό επίπεδο, στο -2,4% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2024, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα νοικοκυριά συνολικά καταναλώνουν περισσότερο από το διαθέσιμο εισόδημά τους.
Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά από εκείνη της Ευρωζώνης. Ο πραγματικός όγκος κατανάλωσης των ελληνικών νοικοκυριών ήταν το 2025 αυξημένος κατά 14,1% σε σύγκριση με το 2019, έναντι 5,3% στην Ευρωζώνη.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος της ελληνικής κατανάλωσης κατευθύνεται σε αγαθά, ιδιαίτερα σε μη διαρκή προϊόντα, όπως τα τρόφιμα, και λιγότερο σε υπηρεσίες.
Κατά τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ, η συγκεκριμένη διάρθρωση, σε συνδυασμό με την περιορισμένη αποταμιευτική δυνατότητα, δημιουργεί ερωτήματα για τη διατηρησιμότητα της καταναλωτικής δυναμικής τα επόμενα χρόνια.
Επενδύσεις και η επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης
Στο μέτωπο των επενδύσεων, το ΙΟΒΕ αναμένει αύξηση των ακαθάριστων πάγιων επενδύσεων κατά 6,5% το 2026 και κατά 4% το 2027.
Παρότι η επενδυτική δραστηριότητα κινείται με υψηλότερους ρυθμούς από την Ευρώπη, ο κ. Βέττας επισήμανε ότι το επενδυτικό κενό σε σχέση με αυτήν δεν έχει ακόμη καλυφθεί.
Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελεί πρόσθετη πρόκληση. Σύμφωνα με την έκθεση, η ενίσχυση των εθνικών πόρων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων θα αντισταθμίσει μόνο εν μέρει τη λήξη της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Παράλληλα, το υψηλότερο κόστος χρήματος και οι πληθωριστικές πιέσεις περιορίζουν τις προοπτικές των επενδύσεων και της ιδιωτικής κατανάλωσης.
Για το 2027, η εκτίμηση του ΙΟΒΕ για ανάπτυξη 1,9% υπολείπεται της πρόβλεψης 2,3% του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού.
Υποχωρεί η ανεργία, μικρή η βελτίωση των πραγματικών αμοιβών
Στην αγορά εργασίας, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 7,9% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, από 8,6% έναν χρόνο νωρίτερα. Το ΙΟΒΕ προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση στο 8,6% για το σύνολο του 2026 και στο 7,8% το 2027.
Ωστόσο, η αύξηση των πραγματικών αμοιβών παραμένει περιορισμένη.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντική υστέρηση στη συμμετοχή του πληθυσμού στην αγορά εργασίας σε σχέση με την Ευρωζώνη.
Δημόσιο χρέος, εξωτερικό έλλειμμα και Χρηματιστήριο
Στα δημόσια οικονομικά, το ΙΟΒΕ διαπιστώνει σταθερή εικόνα, ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός θέτει ως στόχο πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ για το 2026 και 3,3% για το 2027
Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να μειωθεί στο 136,7% του ΑΕΠ φέτος και στο 128,8% το επόμενο έτος.
Ο κ. Βέττας σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται πλέον από τις αγορές ως η εξαίρεση που αποτελούσε στο παρελθόν, προειδοποιώντας ωστόσο ότι η σταδιακή αύξηση του μεριδίου του χρέους που διακρατούν οι αγορές θα ενισχύσει τη σημασία της επενδυτικής εμπιστοσύνης.
Για το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, το ΙΟΒΕ καταγράφει επιδείνωση στα 9,3 δισ. ευρώ στο επτάμηνο του 2026, έναντι 7,8 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Όπως επισήμανε ο γενικός διευθυντής του, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το διαχρονικά υψηλό επίπεδο του ελλείμματος παρά η πρόσφατη μεταβολή του.
Θετική είναι, αντίθετα, η εικόνα της ελληνικής κεφαλαιαγοράς. Η χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση προσεγγίζει εκ νέου τα 200 δισ. ευρώ, επίπεδα που βρισκόταν το 2027, ενώ στην παρουσίαση καταγράφηκε ενίσχυση της άντλησης κεφαλαίων μέσω της αγοράς, με σχετική πρόβλεψη για 6,1 δισ. ευρώ το 2026.
Σύμφωνα με τον κ. Βέττα, η σύγκλιση των αποδόσεων των τραπεζικών ομολόγων με εκείνες των ελληνικών κρατικών τίτλων αποτυπώνει τη σημαντική βελτίωση της αντίληψης των επενδυτών για τον κίνδυνο της χώρας.
Η συνολική εικόνα, πάντως, παραμένει σύνθετη. Η ελληνική οικονομία διατηρεί θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά η επιμονή του πληθωρισμού, το κόστος χρηματοδότησης και η ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης αναδεικνύονται σε κρίσιμες προκλήσεις για την επόμενη περίοδο.