Σε κομβικές μεταρρυθμίσεις που επανακαθορίζουν τη διαφάνεια σε μείζονα ζητήματα της επιχειρηματικότητας στη νέα εποχή της ψηφιοποίησης, προχωρά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ), με διατάξεις που ενσωματώθηκαν στο υπό διαβούλευση (μέχρι την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026) πολυνομοσχέδιο.
Οι προωθούμενες παρεμβάσεις εκτείνονται από την ψηφιακή απεικόνιση όλων των βεβαιωμένων οφειλών φυσικών προσώπων προς ΑΑΔΕ και e-ΕΦΚΑ στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Πληρωμών (ενόψει της εφαρμογής της νέας βελτιωμένης ρύθμισης χρεών έως σε 120 δόσεις) έως την άρση των εμποδίων στις προσωπικές μεταβιβάσεις για διοικούντες επιχειρήσεων με εταιρικά χρέη, αλλά και την έρευνα για το «μαύρο» χρήμα.
Κοινή συνισταμένη των παραπάνω παρεμβάσεων —οι οποίες στοχεύουν στην ενίσχυση της κοινωνικής λογοδοσίας, στην απλοποίηση των διαδικασιών για τον πολίτη και στην τόνωση της οικονομικής ελευθερίας— είναι ότι η εποπτεία περνάει πλέον αποκλειστικά στην αρμοδιότητα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
«Μαύρο» χρήμα
Το πολυνομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1640, φέρνοντας ριζικές αλλαγές στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων (ΚΜΠΔ), με στόχο την καταπολέμηση του «μαύρου» χρήματος.
Δημοσιογράφοι, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), ερευνητές και ακαδημαϊκοί αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία των φυσικών προσώπων που κρύβονται πίσω από εταιρείες.
Πλέον, δεν θα απαιτείται εισαγγελική παραγγελία και τα αιτήματα θα εξετάζονται και θα εγκρίνονται ψηφιακά από την ΑΑΔΕ εντός 12 εργάσιμων ημερών. Η έγκριση θα έχει τριετή διάρκεια.
Για την προστασία της έρευνας, οι εταιρείες δεν θα ενημερώνονται για αυτήν, και σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης ζητήσει ενημέρωση, θα γνωστοποιείται μόνο η επαγγελματική ιδιότητα του ερευνητή και όχι το όνομά του.
Όσον αφορά το βάθος της έρευνας, παρέχεται πρόσβαση μέχρι 5 χρόνια πίσω, ακόμα και για διαλυμένες εταιρείες.
Η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει τη διαχείριση και την ασφάλεια του Μητρώου από τις 10 Νοεμβρίου 2026.
Διασταυρώσεις στοιχείων και έλεγχοι στις επιχειρήσεις
Με τη συγκέντρωση των σχετικών αρμοδιοτήτων στην ΑΑΔΕ, ενισχύεται και ο μηχανισμός επαλήθευσης των πληροφοριών που δηλώνουν οι εταιρείες. Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα έχουν τη δυνατότητα να συγκρίνουν τις καταχωρίσεις του μητρώου με στοιχεία από άλλες διαθέσιμες βάσεις δεδομένων, να εντοπίζουν αναντιστοιχίες και να πραγματοποιούν ελέγχους.
Προβλέπεται, μάλιστα, δυνατότητα επιτόπιου ελέγχου στα ειδικά μητρώα πραγματικών δικαιούχων που οφείλουν να διατηρούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες στην έδρα τους.
Στόχος είναι να διαπιστώνεται εάν έχουν δηλωθεί τα πραγματικά φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή ελέγχουν μια επιχείρηση και εάν τα στοιχεία τους παραμένουν ακριβή και επικαιροποιημένα.
Για παραβάσεις όπως η παράλειψη δήλωσης, η καταχώριση ανακριβών στοιχείων ή η μη τήρηση των προβλεπόμενων υποχρεώσεων, το πλαίσιο περιλαμβάνει πρόστιμα που μπορούν να φθάσουν έως τις 40.000 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση και το μέγεθος της επιχείρησης.
Προβλέπονται επίσης συνέπειες στη χορήγηση αποδεικτικού ενημερότητας μέχρι την αποκατάσταση συγκεκριμένων παραβάσεων.
Μεταβιβάσεις χωρίς παρακράτηση τιμήματος
Το άρθρο 297 εισάγει σημαντικές διευκολύνσεις στις μεταβιβάσεις ακινήτων για όσους ευθύνονται για εταιρικά χρέη. Διοικούντες και μέτοχοι (με ποσοστό μεγαλύτερο του 5% ή μεγαλύτερο του 0,5% για εισηγμένες) που έχουν αλληλέγγυα ευθύνη για φορολογικά χρέη εταιρειών, μπορούν πλέον να μεταβιβάζουν προσωπικά ακίνητα χωρίς παρακράτηση τιμήματος ή εμπράγματα βάρη. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά τέσσερις προϋποθέσεις:
Η εταιρεία να έχει συσταθεί τουλάχιστον 5 χρόνια πριν.
Το σύνολο των εταιρικών οφειλών να είναι ρυθμισμένο και να τηρείται.
Να μην υπάρχουν χρέη παλαιότερα των 3 ετών από την έναρξη της ρύθμισης.
Η επιχείρηση να μην έχει καθυστερήσει καμία δόση την τελευταία πενταετία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εναλλακτική πρόβλεψη για τις περιπτώσεις στις οποίες δεν πληρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι το ποσοστό παρακράτησης μπορεί να περιοριστεί έως το 7% του τιμήματος, εφόσον διασφαλίζονται οι εναπομείνασες οφειλές με εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες.
Για τον προσδιορισμό της απαιτούμενης διασφάλισης λαμβάνονται υπόψη τα ποσά που αντιστοιχούν στο 70% του τιμήματος για ρυθμισμένες οφειλές ή στο 50% για οφειλές σε αναστολή είσπραξης, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις της διάταξης. Ως αξία ακινήτου που προσφέρεται για εμπράγματη διασφάλιση υπολογίζεται το 80% της αντικειμενικής του αξίας.
Η ρύθμιση επιχειρεί να διευκολύνει τις μεταβιβάσεις, χωρίς να καταργεί τη δυνατότητα του Δημοσίου να διεκδικεί τις οφειλές. Εάν μετά τη χορήγηση ενημερότητας οι οφειλές πάψουν να είναι τακτοποιημένες, η Φορολογική Διοίκηση οφείλει να επιδιώξει κατά προτεραιότητα την είσπραξή τους από το αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο.
Ψηφιακό «παρατηρητήριο» οφειλών
Με στόχο τη διευκόλυνση των πολιτών ενόψει της νέας ρύθμισης των 120 δόσεων για χρέη που δημιουργήθηκαν έως τις 31/12/2024, το πολυνομοσχέδιο θεσπίζει την καθολική ψηφιακή απεικόνιση των χρεών.
Στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Πληρωμών θα εμφανίζονται πλέον συγκεντρωμένες και σε πραγματικό χρόνο όλες οι βεβαιωμένες οφειλές των φυσικών προσώπων προς την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ.
Η ρύθμιση αποσκοπεί στη διευκόλυνση φορολογουμένων και ασφαλισμένων, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να ενημερώνονται συγκεντρωτικά για τις φορολογικές και ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις, χωρίς να χρειάζεται να αναζητούν τις σχετικές πληροφορίες σε διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα.
Κάθε φυσικό πρόσωπο θα μπορεί, χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς του κωδικούς Taxisnet, να βλέπει από τον υπολογιστή ή το κινητό του τηλέφωνο το σύνολο των οφειλών του προς την εφορία και τον e-ΕΦΚΑ, να ενημερώνεται για τον τρόπο εξόφλησής τους και να μεταβαίνει στα υφιστάμενα συστήματα πληρωμής.
Σήμερα, ένας πολίτης μπορεί να έχει οφειλές προς διαφορετικούς φορείς του Δημοσίου, τις οποίες ενδέχεται να αγνοεί, ενώ για να ενημερωθεί ή να τις εξοφλήσει χρειάζεται να ανατρέχει σε περισσότερες από μία ηλεκτρονικές εφαρμογές.
Με τη νέα Πύλη, οι σχετικές πληροφορίες θα συγκεντρώνονται σε ένα κοινό ψηφιακό περιβάλλον. Έτσι, οι πολίτες θα έχουν πληρέστερη εικόνα των οφειλών τους, ενώ αναμένεται να περιοριστούν η γραφειοκρατία, οι καθυστερήσεις και τα λάθη στις συναλλαγές.