«Παραθυράκια» για ανεξέλεγκτη εισαγωγή και διακίνηση ακατάλληλου και επικίνδυνου για τις κατασκευές και την ασφάλεια τσιμέντου, ανοίγει σχέδιο υπουργικής απόφασης που δόθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση.

Η απόφαση, με την οποία επιχειρείται εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με την κοινοτική, αποσκοπεί στην αναμόρφωση του ισχύοντος πλαισίου για τη διακίνηση τσιμέντου ώστε να ισχύει και στην Ελλάδα ένα ορθολογικό και διαφανές θεσμικό πλαίσιο, που θα διασφαλίζει την ποιότητα των κατασκευών και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής από την παράνομη διακίνηση εισαγόμενου τσιμέντου που γίνεται σε αυξανόμενη κλίμακα τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο με μία και μόνη διάταξη, που αφορά τις γνωστές σε παρόμοιες «εξαιρέσεις» (στις περισσότερες περιπτώσεις φωτογραφικές), όλα τα παραπάνω αναιρούνται. Όπως επισημαίνουν στο euro2day, πηγές της εγχώριας τσιμεντοβιομηχανίας, η «εξαίρεση» αυτή, επιτρέπει και ενθαρρύνει στην ουσία το παραεμπόριο τσιμέντου, χωρίς διασφάλιση ποιότητας, και μόνο ύποπτα συμφέροντα μπορεί να εξυπηρετεί.

Το χειρότερο, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, με την «εξαίρεση» καταστρατηγείται το Ευρωπαϊκό Πρότυπο EN 197-2 προκαλώντας έτσι αυξημένους κινδύνους ασφάλειας για τον τελικό καταναλωτή.

Ειδικότερα, το τσιμέντο ως τελικό προϊόν, πρέπει να πληροί συγκεκριμένες ποιοτικές προδιαγραφές και πιστοποιήσεις ως προς τη χημική σύσταση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά, ανεξαρτήτως της χρήσης για την οποία προορίζεται.

Οι ενδιάμεσοι φορείς διακίνησης τσιμέντου, είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση της ποιότητας, της ταυτότητας και της συμμόρφωσης του τσιμέντου που διακινούν. Επιπλέον, υποχρεούνται να αποδεικνύουν ότι η συμμόρφωση του τσιμέντου που έχει παραληφθεί, διατηρείται κατά τη μεταφορά, παραλαβή, αποθήκευση, συσκευασία και παράδοση μέχρι τον τελικό χρήστη, ανεξαρτήτως της χρήσης για την οποία προορίζεται.

Το σχέδιο της απόφασης, επιτρέπει για πρώτη φορά κατ’ εξαίρεση τη διακίνηση τσιμέντου χύμα ή σε μεγασάκους, χωρίς να υπάρχει Κέντρο Διανομής Τσιμέντου. Δηλαδή, χωρίς την τήρηση των ελάχιστων προδιαγραφών που απορρέουν από το πρότυπο ΕΝ 197-2, εφόσον η χρήση του τσιμέντου που διακινείται δεν αφορά στην παραγωγή σκυροδέματος.
 
Ωστόσο, η διαφοροποίηση του καθεστώτος διακίνησης τσιμέντου, με κριτήριο τη χρήση του, καταστρατηγεί το Ευρωπαϊκό Πρότυπο για το σύστημα αξιολόγησης της συμμόρφωσης του τσιμέντου με τα αντίστοιχα πρότυπα προδιαγραφής προϊόντος. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι για το τσιμέντο που διακινείται σύμφωνα με την εξαίρεση αυτή, δεν υπάρχει τρόπος διασφάλισης ότι είναι κατάλληλο.

Εκτός από αυτό, το σχέδιο απόφασης δεν θεσπίζει κάποια ειδική διοικητική διαδικασία για να διαπιστώνεται εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εξαίρεση από την υποχρέωση διακίνησης τσιμέντου μέσω Κέντρου Διανομής.

Ειδικότερα, προβλέπεται ότι η αρμόδια διεύθυνση του ΥΠΑΝ χορηγεί την εξαίρεση, αφού «αξιολογήσει», τη σχετική υπεύθυνη δήλωση του ενδιαφερόμενου φορέα, ότι το διακινούμενο τσιμέντο προορίζεται για την παραγωγή δομικών υλικών πλην του σκυροδέματος, καθώς και ότι δεν θα διαθέσει σε τρίτους το παραλαμβανόμενο τσιμέντο. Η αξιολόγηση στηρίζεται αποκλειστικά στα κατά δήλωση στοιχεία.

Η απόφαση προβλέπει διενέργεια ελέγχων δειγματοληπτικών ή κατόπιν καταγγελίας. Ωστόσο δε λαμβάνει μέριμνα για τη θέσπιση μόνιμου ελεγκτικού μηχανισμού για τον συστηματικό έλεγχο του τελικού προορισμού του διακινούμενου εισαγόμενου τσιμέντου, άρα και της χρήσης για την οποία προορίζεται.
 
Το χειρότερο, σε περίπτωση διαπίστωσης παραβάσεων, η αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Ανάπτυξης μπορεί να επιβάλει χρηματικό πρόστιμο σε βάρος του παραβάτη. Όμως δεν έχει την αρμοδιότητα να λάβει μέτρα για την άμεση συμμόρφωσή του με τις διατάξεις της υπουργικής απόφασης, όπως προσωρινή ή οριστική απαγόρευση διακίνησης τσιμέντου, υποχρέωση αδειοδότησης βιομηχανικής εγκατάστασης κά.

Έτσι και με δεδομένο ότι στην Ελλάδα, ακόμη και τα πρόστιμα δεν εισπράττονται, ή εισπράττονται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, η «εξαίρεση» της υπουργικής απόφασης, ανοίγει διάπλατα το δρόμο σε όποιον θέλει να προμηθεύεται τσιμέντο από όπου θέλει, χωρίς να υπάρχει κανένας ουσιαστικός έλεγχος για τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά και την τήρηση των προδιαγραφών και στη συνέχεια να το διακινεί και διαθέτει στην αγορά των κατασκευών, δηλώνοντας απλώς ότι προορίζεται για ιδία χρήση και ο τελικός του προορισμός δεν είναι η παραγωγή σκυροδέματος.

Δημιουργείται δηλαδή μία παράλληλη διαδικασία, η οποία «νομιμοποιεί» και μπορεί να εντείνει το πρόβλημα της εκτεταμένης παράνομης διακίνησης εισαγόμενου τσιμέντου στη χώρα, τη φοροδιαφυγή, την ανεξέλεγκτη χρήση ακατάλληλου τσιμέντου στις δομικές κατασκευές, με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις για την ασφάλεια των δομικών κατασκευών, τη δημόσια υγεία και την προστασία του καταναλωτή.