Υποκλοπές: Ο πρωτοδίκης που εξέθεσε το σύστημα και κρατά ανοικτή την έρευνα

Ένα αρχείο Excel με τις κινήσεις μιας προπληρωμένης κάρτας. Ένα πρόσωπο που πιθανόν να έχει το «κλειδί» για αυτές τις κινήσεις. Πλήθος μαρτυριών που μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες σε επόμενο στάδιο έρευνας.

Αυτά ήλθαν στην επιφάνεια κατά την ακροαματική διαδικασία στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών για το σκάνδαλο των υποκλοπών, όπου ένας πρωτοδίκης και ένας εισαγγελέας έσωσαν, κατά πολλούς, την τιμή της ελληνικής Δικαιοσύνης. Και αυτό γιατί κράτησαν ανοικτή μια έρευνα που φαινόταν ότι θα έκλεινε με κάποιες ήσσονος σημασίας καταδίκες ιδιωτών για πλημμελήματα, χωρίς να διερευνηθεί επαρκώς η πιθανή εμπλοκή της ΕΥΠ στις παρακολουθήσεις με το σύστημα Predator.

Η ακροαματική διαδικασία ολοκληρώθηκε την περασμένη Παρασκευή και αυτή την Παρασκευή (6/2) αναμένεται η αγόρευση του εισαγγελέα. Οι κατηγορούμενοι είναι πρόσωπα που συνδέονται με τις εταιρείες Intellexa και Krikel, οι οποίες σχετίζονται με την εμπορία και τη λειτουργία του λογισμικού Predator στην Ελλάδα:

• Ο Tal Dilian (Ταλ Ντίλιαν), Ισραηλινός επιχειρηματίας και ιδρυτής της εταιρείας Intellexa που ανέπτυξε το Predator,
• η Sara Hamou (Σάρα Χάμου), Πολωνή υπήκοος, στέλεχος και νόμιμη εκπρόσωπος εταιρειών που σχετίζονται με το πλέγμα της Intellexa,
• ο Γιάννης Λαβράνος, Έλληνας επιχειρηματίας ο οποίος συνδέεται με την εταιρεία Krikel και
• ο Φέλιξ Μπίτζιος, Έλληνας επιχειρηματίας, ο οποίος είχε διατελέσει μέτοχος και αναπληρωτής διαχειριστής της Intellexa.

Το εις βάρος τους κατηγορητήριο, αν και αρχικά αναμενόταν να ασκηθούν διώξεις σε βαθμό κακουργήματος, περιορίζεται σε δύο κατηγορίες σε βαθμό πλημμελήματος, που, όπως λένε νομικοί, ακόμη και αν οδηγήσουν σε καταδίκες δύσκολα θα οδηγήσουν σε φυλακίσεις.

Η κύρια κατηγορία είναι παραβίαση του απορρήτου τηλεφωνικών επικοινωνιών για την παράνομη παγίδευση και παρακολούθηση των επικοινωνιών πολιτικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών. Επίσης, κατηγορούνται για παράνομη πρόσβαση σε σύστημα πληροφοριών για τη χρήση του λογισμικού υποκλοπής δεδομένων από τα κινητά τηλέφωνα των στόχων.

Μια έρευνα που έχασε τον δρόμο της

Η δικαστική έρευνα έκανε μια μεγάλη διαδρομή, με καίριο ρόλο της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, υπό την Γεωργία Αδειλίνη, μέχρι να περιορισθούν οι διώξεις σε πλημμελήματα ιδιωτών.

Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου αποφάνθηκε ότι δεν υπήρξε εμπλοκή της ΕΥΠ ή άλλης κρατικής υπηρεσίας με το λογισμικό Predator. Έτσι, διαχώρισε τις «νόμιμες επισυνδέσεις» της ΕΥΠ από τις παράνομες παρακολουθήσεις του Predator, οδηγώντας στο αρχείο τις έρευνες για αξιωματούχους κρατικών υπηρεσιών.

Από τον Απρίλιο του 2022, όταν αποκαλύφθηκε η λειτουργία του συστήματος υποκλοπών Predator, τρεις εισαγγελείς (Τριανταφύλου, Σπυρόπουλος, Ελευθεριάδης) προχώρησαν την έρευνα στο πρώτο της στάδιο.

Τον Οκτώβριο του 2023 -και ενώ είχαν συγκεντρώσει υλικό που αντιστοιχεί στο 80% της δικογραφίας που έφθασε τελικά στο ακροατήριο- προχώρησαν σε ένα κρίσιμο βήμα: ζήτησαν τη διασταύρωση της λίστας παρακολουθήσεων που είχε καταρτίσει η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με τη λίστα παρακολουθήσεων (επισυνδέσεων) της ΕΥΠ. Αυτή η διασταύρωση θα μπορούσε να αποκαλύψει κοινούς τόπους μεταξύ ΕΥΠ και… ιδιωτικού τομέα (Predator).

Αμέσως μετά, η Εισαγγελέας του Αρείου παρενέβη και μετέφερε τη δικογραφία στον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Αχιλλέα Ζήση. Τον Ιούλιο του 2024, ο κ. Ζήσης κατέληξε στο πόρισμά του για τα πλημμελήματα, εν μέσω αιτιάσεων για ατελή διερεύνηση των παραμέτρων της υπόθεσης που αφορούσαν πιθανή εμπλοκή της ΕΥΠ.

Δεν διερευνήθηκε, για παράδειγμα, ο ρόλος αξιωματικού της Αστυνομίας που υπηρετούσε στην ΕΥΠ και καταγγέλθηκε ότι χειριζόταν το Predator για λογαριασμό της Υπηρεσίας, ενώ έμειναν πολλά κενά και στη διερεύνηση της σχέσης Μπίτζιου και ΕΥΠ, όπως αναφέρουν εκπρόσωποι μηνυτών.

Ο Γρηγόρης Δημητριάδης, που επόπτευε την ΕΥΠ από το Μαξίμου μέχρι την παραίτησή του, κλήθηκε από τον Αντεισαγγελέα Ζήση και έδωσε μια τυπική κατάθεση… τριών παραγράφων. «Αναντίλεκτα», δεν υπήρχε εμπλοκή της ΕΥΠ σύμφωνα με το πόρισμα Ζήση.

Για τη χρεωστική κάρτα, με την οποία πληρώνονταν οι servers για την αποστολή SMS και την παγίδευση στόχων υποκλοπών, ο Αντεισαγγελέας Ζήσης δεν ζήτησε πλήρη στοιχεία κινήσεων από την τράπεζα. Εξέτασε τον εμφανιζόμενο ως κάτοχο, Αιμίλιο Κοσμίδη και δέχθηκε τον ισχυρισμό του ότι δεν γνώριζε κάτι για την κάρτα και τις κινήσεις.

Η δίκη των αποκαλύψεων

Στη δίκη στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, που κράτησε τέσσερις μήνες, ο πρόεδρος, Νικόλαος Ασκιανάκης και ο εισαγγελέας, Δημήτριος Παυλίδης φάνηκαν καλά διαβασμένοι, σύμφωνα με παράγοντες της δίκης, και αποφασισμένοι να ρίξουν φως σε παραμέτρους της υπόθεσης που δεν είχαν αναδειχθεί επαρκώς στο κατηγορητήριο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ζήτησαν καταθέσεις από δύο πρώην στελέχη της Krikel, στενούς συνεργάτες του Γιάννη Λαβράνου, που αρχικά δεν είχε προγραμματισθεί να κληθούν:

• Την Ευαγγελία Κατσούδα, πρώην γραμματέα του Φ. Μπίτζιου στην εταιρεία Krikel, από την κατάθεση της οποίας προέκυψε η διασύνδεση Krikelμε τον Γ. Λαβράνο και την Intellexa.
• Και τον Σωτήρη Ντάλλα, τεχνικό διευθυντή της Krikelκαι στενό συνεργάτη του Γ. Λαβράνου στο παρελθόν, ο οποίος έπεσε σε αντιφάσεις κατά την κατάθεσή του και προσπάθησε να διαψεύσει ακόμη και φωτογραφικό υλικό που έδειχνε ότι το όχημα που χρησιμοποιούσε είχε βρεθεί στο πάρκινγκ της ΕΥΠ.

Η σημαντικότερη αποκάλυψη, όμως, που ήταν αποτέλεσμα της πίεσης από το δικαστήριο, ήταν αυτή που αφορά την προπληρωμένη κάρτα μέσω της οποίας φαίνεται ότι πληρώνονταν τα τρέχοντα λειτουργικά έξοδα των παρακολουθήσεων (στους στόχους των υποκλοπών στέλνονταν μηνύματα SMS που έμοιαζαν να προέρχονται από γνωστά ειδησεογραφικά sites και αυτοί, ακολουθώντας το link, εν αγνοία τους εγκαθιστούσαν στη συσκευή τους το λογισμικό υποκλοπής).

Ο εμφανιζόμενος ως κάτοχος της κάρτας, κρεοπώλης Αιμίλιος Κοσμίδης βρέθηκε μπροστά σε ένα δικαστήριο αποφασισμένο να τον «στριμώξει». Είναι χαρακτηριστικό ότι προειδοποιήθηκε πως είναι «οιωνεί κατηγορούμενος» ως συνεργός. Ο Κοσμίδης κατέθεσε ότι δεν γνώριζε για την κάρτα, που είχε εκδοθεί από κατάστημα Γερμανός/Cosmote στον Άλιμο και ο ίδιος δεν την είχε χρησιμοποιήσει.

Σε ερώτηση του προέδρου, αν είχε κάποιον συγγενή αστυνομικό ή στην ΕΥΠ ή κάποιον φίλο σε αυτές τις υπηρεσίες (η κάρτα είχε φορτισθεί με 500 ευρώ σε ΑΤΜ καταστήματος της Εθνικής στην Αγία Παρασκευή, δίπλα στο Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας της ΕΥΠ), ο Κοσμίδης παραδέχθηκε ότι έχει «ένα γνωστό, παλαιότερα φίλο».

Κατονόμασε τον Κωνσταντίνο Πετρίση, ο οποίος το 2020 – 2021 εργαζόταν ως πωλητής στο κατάστημα της Cosmote στον Άλιμο και ανέφερε ότι εκείνος του είχε πει πως «έκανε κάποιες διευκολύνσεις στην ΕΥΠ ως συνεργάτης». Για αυτή τη «συνεργασία», ο Πετρίσης φέρεται να λάμβανε 500 ευρώ τον μήνα από την ΕΥΠ.

Αυτό το σημείο της κατάθεσης Κοσμίδη ίσως αποδειχθεί το πιο σημαντικό για τις περαιτέρω έρευνες, που θα πρέπει να γίνουν μετά τη δίκη. Η πλευρά του Νίκου Ανδρουλάκη ζήτησε από το δικαστήριο να κληθεί ο Πετρίσης να καταθέσει, αλλά το αίτημα δεν έγινε δεκτό για δικονομικούς λόγους. Ο Πετρίσης φαίνεται με τα μέχρι στιγμής δεδομένα ότι ήταν το πρόσωπο που συνδέει τις κινήσεις για παράνομες παρακολουθήσεις από ιδιώτες με την ΕΥΠ.

Τι δείχνει η κίνηση της κάρτας

Το δικαστήριο ζήτησε και έλαβε από την Εθνική την πλήρη ανάλυση των κινήσεων της επίμαχης προπληρωμένης κάρτας και εμφανίσθηκε μια πολύ διαφορετική εικόνα από αυτήν που είχε κατά τη δική του έρευνα ο Αντεισαγγελέας Ζήσης, εξετάζοντας πολύ μικρό αριθμό συναλλαγών.

Η προπληρωμένη κάρτα εμφανίζει συνολικά 165 κινήσεις που συνδέονται με την αποστολή SMS σε στόχους παρακολουθήσεων. Κατά σύμπτωση (;), η τελευταία συναλλαγή καταγράφεται στις 16 Δεκεμβρίου, την ίδια ημέρα όπου η Meta και το Citizens Lab έκαναν τις αποκαλύψεις για το Predator και ξηλώθηκαν βιαστικά οι υποδομές των παρακολουθήσεων από κέντρο server ιδιωτικής εταιρείας.

Οι κινήσεις δείχνουν με σαφήνεια ότι η συγκεκριμένη κάρτα χρησιμοποιήθηκε για τις πληρωμές μικρών λειτουργικών εξόδων από το κύκλωμα παρακολουθήσεων, κατά τρόπον ώστε να είναι δύσκολο το «follow the money», σε περίπτωση που γινόταν κάποια έρευνα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την ανάλυση των κινήσεων, προκύπτουν πληρωμές σε διάφορους παρόχους τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών:

1. VULTR HOLDING (Vultr): Πρόκειται για κορυφαίο ανεξάρτητο πάροχο υπηρεσιών Cloud Computing με πάνω από 32 data centers παγκοσμίως. Καταγράφονται 10 συναλλαγές συνολικής αξίας 287,03 ευρώ.
2. BrainStorm.: Καναδική εταιρεία τεχνολογίας που εξειδικεύεται στο Software Adoption (υιοθέτηση λογισμικού). Καταγράφονται 5 συναλλαγές συνολικής αξίας 70,24 ευρώ.
3. TIME4VPS: Ευρωπαϊκός πάροχος VPS hosting με έδρα τη Λιθουανία με ιδιόκτητο data center. Καταγράφονται 84 συναλλαγές συνολικής αξίας 1.683,28 ευρώ.
4. AMD TELECOMS: Ελληνικός τεχνολογικός όμιλος που λειτουργεί ως πάροχος CPaaS (Communication Platform as a Service). Παρέχει υποδομές για διεθνή διασύνδεση SMS. Καταγράφονται 2 συναλλαγές συνολικής αξίας 20,00 ευρώ. Όσον αφορά την πλατφόρμα επικοινωνίας Routee του ίδιου ομίλου, που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να διαχειρίζονται καμπάνιες μαζικής αποστολής μηνυμάτων, καταγράφονται 2 συναλλαγές συνολικής αξίας 25,00 ευρώ.
5. Namecheap.com: Ένας από τους μεγαλύτερους καταχωρητές ονομάτων χώρου (Domain Registrar) και πάροχος web hosting στον κόσμο. Δίνει έμφαση στην προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών. Καταγράφονται 10 συναλλαγές συνολικής αξίας 316,00 ευρώ.
6. Contabo: Γερμανική εταιρεία παροχής Web Hosting και Cloud VPS με data centers σε Ευρώπη, Ασία και Αμερική. Καταγράφονται 17 συναλλαγές συνολικής αξίας 355,44 ευρώ.

Οι έρευνες μετά τη δίκη

Ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, παράγοντες της διαδικασίας τονίζουν ότι υπάρχουν πλέον αρκετά νέα στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν για περαιτέρω έρευνες και επισημαίνουν ότι είναι κρίσιμο, μεταξύ άλλων, να εξετασθεί από τη Δικαιοσύνη ο Κ. Πετρίσης. Μέχρι στιγμής έχει αποδειχθεί ότι η προπληρωμένη κάρτα ήταν το πορτοφόλι μικροεξόδων του κυκλώματος παρακολουθήσεων, αλλά παραμένει ανεπιβεβαίωτο ποιοι κινούσαν τα νήματα και ποια μπορεί να ήταν η σχέση της ΕΥΠ.

Η τετράμηνη διαδικασία στο Πρωτοδικείο, τονίζουν παράγοντες της δίκης, έφερε στην επιφάνεια πολλά στοιχεία, που θα διαβιβασθούν ακολούθως σε εισαγγελέα για περαιτέρω διερεύνηση. Πίεση χρόνου δεν υπάρχει, όπως λένε χαρακτηριστικά: αν έχουν διαπραχθεί κακουργήματα, ο χρόνος παραγραφής φθάνει ως το 2035…