Μητσοτάκης: Το πρόβλημα των fake news ενόψει εθνικών εκλογών

«Πάντα υπήρχε μια προσπάθεια η πραγματικότητα να παρουσιάζεται μέσα από την οπτική γωνία αυτού που επιχειρεί να επηρεάσει την κοινή γνώμη με οποιονδήποτε τρόπο. Fake news υπήρχαν πάντα, τώρα έχει αλλάξει ο μηχανισμός ταχύτατης αναπαραγωγής τους. Υπάρχει ένα επιχειρηματικό μοντέλο που στηρίζεται στην κατανόηση του πώς δουλεύει ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Οι σχετικές πλατφόρμες αυξάνουν το λεγόμενο engagement», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στο συνέδριο «Athens Alitheia Forum».

Ταυτόχρονα, όπως είπε, «τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδωσαν βήμα σε ανθρώπους που δεν μπορούσαν να εκφράσουν δημοσίως την άποψή τους. Αν προστεθούν και οι δυνατότητες τη τεχνητής νοημοσύνης να δημιουργεί πειστικό ψεύτικο περιεχόμενο, τότε δημιουργείται ένα εκρηκτικό κοκτέιλ. Πάρα πολλοί από τους λογαριασμούς που διακινούν μια είδηση δεν είναι πραγματικοί. Αυτά τα fake news και video μπορεί να είναι τόσο πειστικά που δύσκολα να εντοπιστούν».

Ο πρωθυπουργός θυμήθηκε «περίπτωση fake news του 1985 από την εφημερίδα ‘Αυριανή’ με τον πατέρα μου με Γερμανούς και τίτλο ‘συνεργάτης των ναζί’. Η φωτογραφία ήταν αληθινή, ο τίτλος και η είδηση ήταν ψεύτικη και αναμφίβολα επηρέασε μια ολόκληρη εκλογική αναμέτρηση. Σκεφτείτε τι έχει να γίνει με τα σημερινά εργαλεία ενόψει εθνικών εκλογών για κάποιον που θέλει να επηρεάσει είτε εντός είτε εκτός χώρας το αποτέλεσμα».

Χαρακτήρισε «προτεραιότητα κομβικής σημασίας τη διάκριση της αλήθειας και του ψέματος ειδικά ενόψει εθνικών εκλογών, αν και αναγνώρισε ότι το πρόβλημα είναι παγκόσμιο». Πρότεινε δε τρεις απαντήσεις που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα:

«Πρώτη απάντηση είναι η ενίσχυση των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, έχουν μια ευθύνη απέναντι στους αναγνώστες τους, δεν είναι ανώνυμα, στο διαδίκτυο είναι πρακτικά αδύνατο να κινηθεί κάποιος νομικά. Δεύτερη απάντηση είναι η ίδια η τεχνολογία. Το πώς μπορούμε η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης να χρησιμοποιείται ώστε να γνωρίζει κάποιος αν είναι προϊόν κακόβουλης δράσης. Τρίτη απάντηση είναι η εκπαίδευση ειδικά της νέας γενιάς. Τα παιδιά σήμερα έχουν πολύ μεγαλύτερη κριτική σκέψη στο να μπορούν να δουν αν κάτι είναι αληθινό ή όχι».

Η ανωνυμία

Ο κ. Μητσοτάκης εκτίμησε ότι «σε ένα κακόβουλο περιβάλλον πολιτικού διαλόγου, κάποιοι θα επιχειρήσουν να προωθήσουν τους δικούς τους σκοπούς. Η ανωνυμία προβληματίζει και πολλούς ευρωπαίους συναδέλφους μου. Δεν νομίζω ότι θα βρούμε εύκολα μια προφανή νομική απάντηση, που συγκρούεται και με μια φιλοσοφική διαφοροποίηση ΗΠΑ και Ευρώπης σχετικά με τα όρια της ελευθερίας έκφρασης. Στις ΗΠΑ λένε μπορείς να γράφεις ό,τι θέλεις. Η Ευρώπη να μην ακολουθήσει αυτή την προσέγγιση, αλλά είναι βέβαιο ότι θα μας φέρει σε αντιπαράθεση με τις μεγάλες πλατφόρμες που βγάζουν χρήματα με τη δική μας προσοχή».

Ως παράδειγμα, ο πρωθυπουργός έφερε την τραγωδία των Τεμπών, όπου «είχαν εντοπιστεί ουκ ολίγοι ψεύτικοι λογαριασμοί από το εξωτερικό, στρατιές λογαριασμών, που εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση. Άλλο ζήτημα η ανωνυμία και άλλο το ψεύτικο που ρίχνει κηροζίνη στη φωτιά μιας είδησης… Ποιοι έδωσαν βήμα σε απίθανους εμπειρογνώμονες; Τα παραδοσιακά μέσα. Εύχομαι η αυτοκριτική να οδηγήσει σε αλλαγή συμπεριφοράς».

Υπάρχουν χώρες, όπως είπε, «που αποδεδειγμένα έχουν προσπαθήσει να παρέμβουν σε εκλογικές διαδικασίες και θα το ξανακάνουν. Και το 2027 είναι κρίσιμη χρονιά με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις. Στοιχειώδες είναι το ζήτημα της αυτοπροστασίας, είναι παράλογο να παρουσιαστεί μια τέτοια προσπάθεια ως προσπάθεια φίμωσης. Προσωπικά δεν έχω κάνει ποτέ αγωγή σε κανέναν, παρότι έχουν ειπωθεί ‘τέρατα’. Η οικογένειά μου έχει την υποχρέωση να αμυνθεί. Ουσιαστικά παλεύουμε με μια εικονική, καλά οργανωμένη πραγματικότητα».

Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι «η κυβέρνηση έχει κάνει σοβαρή προσπάθεια να βάλει τάξη στο χώρο των μέσων ενημέρωσης. Πολύ σύντομα, εντός του μήνα, θα ανακοινώσει τις οριστικές αποφάσεις για τον περιορισμό πρόσβασης σε συγκεκριμένες πλατφόρμες σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Θέλουμε να είμαστε σίγουροι ότι θα είναι εφαρμόσιμο και δεν θα σκοντάφτει σε κάποια ευρωπαϊκή οδηγία».