Γιατί ο Τραμπ έδωσε τα κλειδιά της Βενεζουέλας στο Νο2 του Μαδούρο

Το Σάββατο, μια επίλεκτη ομάδα του αμερικανικού στρατού εισέβαλε στο Καράκας, την πρωτεύουσα και μετέφερε τον κ. Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σίλια Φλόρες, στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών.

Εβδομάδες νωρίτερα, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ήδη καταλήξει σε έναν αποδεκτό υποψήφιο για να αντικαταστήσει τον κ. Μαδούρο, τουλάχιστον προσωρινά: την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες (φωτ), η οποία είχε εντυπωσιάσει αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ με τη διαχείριση της κρίσιμης πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, γράφουν οι New York Times.

Τα πρόσωπα που συμμετείχαν στις συζητήσεις δήλωσαν ότι μεσάζοντες έπεισαν την κυβέρνηση πως εκείνη θα προστάτευε και θα προωθούσε μελλοντικές αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις στη χώρα. «Παρακολουθώ την καριέρα της εδώ και πολύ καιρό, οπότε έχω μια εικόνα για το ποια είναι και τι εκπροσωπεί», δήλωσε ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, αναφερόμενος στην κα Ροντρίγκες.

«Δεν ισχυρίζομαι ότι αποτελεί τη μόνιμη λύση στα προβλήματα της χώρας, αλλά σίγουρα είναι κάποια με την οποία πιστεύουμε ότι μπορούμε να συνεργαστούμε σε πολύ πιο επαγγελματικό επίπεδο απ’ ό,τι μπορούσαμε με εκείνον», πρόσθεσε ο αξιωματούχος, αναφερόμενος στον κ. Μαδούρο.

Ήταν μια εύκολη επιλογή, ανέφεραν οι ίδιες πηγές. Ο κ. Τραμπ δεν ήταν ποτέ «ζεστός» με τη Βενεζουελάνη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία κέρδισε φέτος το Νόμπελ Ειρήνης. Από την επανεκλογή του κ. Τραμπ, η κα Ματσάδο είχε καταβάλει ιδιαίτερες προσπάθειες να τον ευχαριστήσει, αποκαλώντας τον «πρωταθλητή της ελευθερίας», υιοθετώντας τα επιχειρήματά του περί εκλογικής νοθείας στις Ηνωμένες Πολιτείες και αφιερώνοντας ακόμη και το Βραβείο Ειρήνης σε εκείνον.

Ήταν μάταιο. Το Σάββατο, ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι θα αποδεχόταν την κα Ροντρίγκες, λέγοντας ότι η κα Ματσάδο στερείται του «σεβασμού» που απαιτείται για να κυβερνήσει τη Βενεζουέλα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι η σχέση τους με την προσωρινή κυβέρνηση της κας Ροντρίγκες θα βασιστεί στην ικανότητά της να συμμορφώνεται με τους δικούς τους κανόνες, προσθέτοντας ότι διατηρούν το δικαίωμα να αναλάβουν περαιτέρω στρατιωτική δράση αν εκείνη δεν σεβαστεί τα αμερικανικά συμφέροντα.

Παρά τη δημόσια καταδίκη της επίθεσης από την κα Ροντρίγκες, ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την προσέγγισή της και ότι η κυβέρνηση παραμένει αισιόδοξη πως μπορεί να συνεργαστεί μαζί της.

Ο κ. Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προτίθενται να «διοικήσουν» τη Βενεζουέλα για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα και να ανακτήσουν τα αμερικανικά πετρελαϊκά συμφέροντα — μια εξαιρετική επίδειξη μονομερούς, επεκτατικής ισχύος, μετά από πιο περιορισμένα, και επίσης αμφισβητούμενα, επιχειρήματα περί διακοπής της ροής ναρκωτικών.

Με την κα Ροντρίγκες, η κυβέρνηση Τραμπ θα συνεργαζόταν με την ηγέτιδα μιας κυβέρνησης την οποία είχε κατ’ επανάληψη χαρακτηρίσει παράνομη, εγκαταλείποντας ταυτόχρονα την κα Ματσάδο.

Και δεν ήταν άμεσα σαφές αν η κα Ροντρίγκες θα συνεργαζόταν καν. Σε τηλεοπτικό διάγγελμα, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για παράνομη εισβολή και υποστήριξε ότι ο κ. Μαδούρο παραμένει ο νόμιμος ηγέτης της Βενεζουέλας.

Για να διατηρηθεί η πίεση, δήλωσαν ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι, οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας θα παραμείνουν προς το παρόν σε ισχύ. Ωστόσο, άλλοι που συμμετείχαν στις συνομιλίες εξέφρασαν την ελπίδα ότι η κυβέρνηση θα σταματήσει να κρατά δεξαμενόπλοια βενεζουελάνικου πετρελαίου και θα εκδώσει περισσότερες άδειες σε αμερικανικές εταιρείες για να δραστηριοποιηθούν στη Βενεζουέλα, προκειμένου να αναζωογονηθεί η οικονομία και να δοθεί στην κα Ροντρίγκες μια ευκαιρία πολιτικής επιτυχίας.

Η κα Ροντρίγκες, 56 ετών, αναλαμβάνει τον ρόλο της προσωρινής ηγέτιδας της Βενεζουέλας με τα διαπιστευτήρια μιας οικονομικής «πυροσβέστριας» που ενορχήστρωσε τη μετάβαση της χώρας από τον διεφθαρμένο σοσιαλισμό σε έναν εξίσου διεφθαρμένο καπιταλισμό laissez-faire.

Είναι κόρη ενός μαρξιστή αντάρτη που έγινε διάσημος για την απαγωγή ενός Αμερικανού επιχειρηματία. Εκπαιδεύτηκε εν μέρει στη Γαλλία, όπου ειδικεύτηκε στο εργατικό δίκαιο.

Κατείχε μεσαίας σημασίας κυβερνητικές θέσεις στην κυβέρνηση του προκατόχου του κ. Μαδούρο, Ούγκο Τσάβες, πριν προαχθεί σε σημαντικότερους ρόλους με τη βοήθεια του μεγαλύτερου αδελφού της, Χόρχε Ροντρίγκες, ο οποίος τελικά έγινε ο βασικός πολιτικός στρατηγικός σύμβουλος του κ. Μαδούρο.

Η κα Ροντρίγκες κατάφερε να σταθεροποιήσει την οικονομία της Βενεζουέλας έπειτα από χρόνια κρίσης και να αυξήσει αργά αλλά σταθερά την παραγωγή πετρελαίου της χώρας εν μέσω αυστηρότερων αμερικανικών κυρώσεων — ένα επίτευγμα που της χάρισε τον σεβασμό ορισμένων Αμερικανών αξιωματούχων.

Καθώς εδραίωνε τον έλεγχό της στην οικονομική πολιτική και εξουδετέρωνε αντιπάλους, οικοδόμησε γέφυρες με τις οικονομικές ελίτ της Βενεζουέλας, ξένους επενδυτές και διπλωμάτες, στους οποίους παρουσιαζόταν ως μια ήπιων τόνων τεχνοκράτισσα και ως αντίθεση προς τους εύσωμους αξιωματούχους ασφαλείας που αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος του στενού κύκλου του κ. Μαδούρο.

Οι συμμαχίες αυτές απέδωσαν καρπούς τους τελευταίους μήνες, εξασφαλίζοντάς της ισχυρούς υποστηρικτές που βοήθησαν να εδραιωθεί η άνοδός της στην εξουσία. Το Σάββατο, η ανάληψη της εξουσίας από εκείνη έγινε δεκτή με συγκρατημένη αισιοδοξία από ορισμένους κορυφαίους εκπροσώπους της βιομηχανίας της Βενεζουέλας, οι οποίοι δήλωσαν κατ’ ιδίαν ότι διαθέτει τις δεξιότητες για να δημιουργήσει ανάπτυξη, εφόσον μπορέσει να πείσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να χαλαρώσουν τον ασφυκτικό τους έλεγχο στην οικονομία της χώρας.

Παρά τις τεχνοκρατικές της τάσεις, η κα Ροντρίγκες δεν έχει ποτέ καταδικάσει τη βίαιη καταστολή και τη διαφθορά που στηρίζουν το καθεστώς του κ. Μαδούρο, έχοντας κάποτε χαρακτηρίσει την απόφασή της να ενταχθεί στην κυβέρνηση πράξη «προσωπικής εκδίκησης» για τον θάνατο του πατέρα της στη φυλακή το 1976, έπειτα από ανάκριση από πράκτορες μυστικών υπηρεσιών φιλοαμερικανικών κυβερνήσεων.

Οι αντιφάσεις που περιβάλλουν την κα Ροντρίγκες φάνηκαν το Σάββατο, όταν απηύθυνε διάγγελμα στο έθνος. Ενώ ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι η κα Ροντρίγκες είχε ορκιστεί ως νέα πρόεδρος της Βενεζουέλας, ήταν σαφές ότι οι υποστηρικτές του κ. Μαδούρο — συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας της κας Ροντρίγκες, αν οι δηλώσεις της ληφθούν κατά γράμμα — εξακολουθούν να τον θεωρούν ηγέτη της Βενεζουέλας.

Υπογραμμίζοντας τις πιθανές προκλήσεις που έρχονται, ακόμη και το κείμενο στην κρατική τηλεόραση της Βενεζουέλας την ανέφερε ως αντιπρόεδρο. Πρόσωπα προσκείμενα στην κυβέρνηση δήλωσαν ότι αυτές οι εκδηλώσεις πίστης αποτελούσαν αναγκαία στρατηγική δημοσίων σχέσεων για να κατευναστούν οι πιστοί στο καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων των ενόπλων δυνάμεων και των παραστρατιωτικών ομάδων, οι οποίοι βρίσκονταν σε κατάσταση σοκ μετά τη στρατιωτική ταπείνωση που υπέστη η χώρα τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την καταστροφή και τους θανάτους που προκάλεσε η επίθεση.

Οι αμερικανικές δυνάμεις κατάφεραν να εισέλθουν στην πρωτεύουσα σχεδόν χωρίς αντίσταση, να καταστρέψουν τουλάχιστον τρεις στρατιωτικές βάσεις και να συλλάβουν τον πρόεδρο της χώρας σε ένα βαριά φρουρούμενο συγκρότημα, χωρίς καμία απώλεια αμερικανικής ζωής.

Η Ματσάδο

Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε να δώσει μια ευκαιρία στην αντιπρόεδρο του κ. Μαδούρο και να παρακάμψει την κα Ματσάδο, η οποία είχε κερδίσει το Νόμπελ και διέθετε τουλάχιστον ορισμένους συμμάχους στον κύκλο του κ. Τραμπ.

Τον τελευταίο χρόνο αφιέρωσε τις προσπάθειές της στο να εξασφαλίσει τη στήριξη του κ. Τραμπ και να τον πείσει να βοηθήσει στην απομάκρυνση του κ. Μαδούρο. Υποστήριξε ανοιχτά τη στρατιωτική του εκστρατεία στην Καραϊβική και σε μεγάλο βαθμό απέφυγε να σχολιάσει τις πολιτικές του απέναντι στους Βενεζουελάνους μετανάστες.

Το Σάββατο, μετά την ανακοίνωση του κ. Τραμπ ότι ο αμερικανικός στρατός είχε συλλάβει τον κ. Μαδούρο, εξέδωσε δήλωση στην οποία ανέφερε ότι ήταν έτοιμη να αναλάβει. «Σήμερα είμαστε έτοιμοι να επιβάλουμε την εντολή μας και να καταλάβουμε την εξουσία», έγραψε σε μήνυμα που ανάρτησε στο X.

Ωστόσο, περίπου δύο ώρες αργότερα, ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι δεν είχαν μιλήσει. Θα ήταν «πολύ δύσκολο» για την κα Ματσάδο να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας της, είπε ο κ. Τραμπ, προσθέτοντας στο τηλεοπτικό του διάγγελμα ότι είναι μια «πολύ καλή γυναίκα», αλλά «δεν έχει τη στήριξη» στη Βενεζουέλα για να ηγηθεί.

Εκπρόσωπος της κας Ματσάδο αρνήθηκε να σχολιάσει.

«Για τον Τραμπ, η δημοκρατία δεν αποτελεί μέλημα — πρόκειται για χρήμα, ισχύ και την προστασία της πατρίδας από τα ναρκωτικά και τους εγκληματίες», δήλωσε ο Μάικλ Σίφτερ, ανώτερος ερευνητής στο Inter-American Dialogue, ένα ερευνητικό ινστιτούτο στην Ουάσιγκτον.

Στο διάγγελμά του προς το έθνος, ο κ. Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά ούτε στον Εδμούντο Γκονσάλες, τον συνταξιούχο διπλωμάτη που έγινε πολιτικός εκπρόσωπος της κας Ματσάδο αφού της απαγορεύθηκε να είναι υποψήφια. Ο κ. Γκονσάλες, ο οποίος βρίσκεται σε αυτοεπιβαλλόμενη εξορία στην Ισπανία, θεωρείται ο νόμιμος νικητής, με μεγάλη διαφορά, των εκλογών του 2024, παρότι οι βενεζουελάνικες αρχές απέδωσαν τη νίκη στον κ. Μαδούρο.