Πλοία των ΗΠΑ κατευθύνονται στη Μέση Ανατολή, ανησυχίες για επίθεση στο Ιράν

Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να στείλει ναυτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, αναζωπύρωσε τις ανησυχίες ότι θα υλοποιήσει τις απειλές του επιτεθεί στο Ιράν, την ώρα που η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα φαίνεται να έχει λήξει.

«Έχουμε μια μεγάλη νηοπομπή που κατευθύνεται προς τα εκεί και θα δούμε τι θα συμβεί», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Air Force One αργά το βράδυ της Πέμπτης (22/1), κατά την επιστροφή του από το Νταβός της Ελβετίας. «Θα προτιμούσα να μην συμβεί τίποτα, αλλά τους παρακολουθούμε πολύ στενά».

Όπως αναφέρει το Bloomberg. το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και η σχετική ομάδα κρούσης πέρασαν πριν από δύο ημέρες από το στενό της Μαλάκα μεταξύ Μαλαισίας και Ινδονησίας και βρίσκονται τώρα στον Ινδικό Ωκεανό, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους. Ζήτησαν να μην κατονομαστεί η ταυτότητά τους, καθώς συζητούσαν για κινήσεις πλοίων που δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα.

Το Lincoln συνοδεύεται από τρία αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke -το USS Spruance, το USS Michael Murphy και το USS Frank E. Petersen Jr.- τα οποία μπορούν να μεταφέρουν πυραύλους Tomahawk. Η αεροπορική πτέρυγα του αεροπλανοφόρου περιλαμβάνει μαχητικά αεροσκάφη F-35C.

Αυτά τα μέσα είναι παρόμοια με τα στρατιωτικά σκάφη που οι ΗΠΑ ανέπτυξαν στην Καραϊβική Θάλασσα εβδομάδες πριν από την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης στις 3 Ιανουαρίου για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. Λαμβάνοντας υπόψη τις προηγούμενες επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν πέρυσι και την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η πολεμική ρητορική του Τραμπ εντείνει την πίεση στο Ιράν και θέτει τις αγορές σε εγρήγορση για έναν άλλο γύρο επιθέσεων.

Παρόλα αυτά, ο Τραμπ αποφάσισε να μην επιτεθεί στο Ιράν, αφού δήλωσε ότι έλαβε διαβεβαιώσεις ότι η κυβέρνηση του Ιράν δεν θα προχωρήσει στις προγραμματισμένες εκτελέσεις εκατοντάδων διαδηλωτών. Η Τεχεράνη προειδοποίησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ -που πραγματοποίησαν επιθέσεις σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις πέρυσι- να μην επιχειρήσουν να παρέμβουν για να βοηθήσουν τις διαδηλώσεις.

Οι μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις, η μεγαλύτερη απειλή για το καθεστώς που κυβερνά το Ιράν εδώ και δεκαετίες, ξεκίνησαν στην Τεχεράνη εξαιτίας της κατάρρευσης του εθνικού νομίσματος και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα με εκκλήσεις για τον τερματισμό της ηγεσίας του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Ακυρώνονται πτήσεις

Ήδη, αεροπορικές εταιρείες, ευρωπαϊκές κυρίως, ακυρώνουν πτήσεις προς τη Μέση Ανατολή. Η γαλλική αεροπορική εταιρεία Air France προστέθηκε στην ολλανδική Sky, ακυρώνοντας πτήσεις προς το Ισραήλ για όλο το Σαββατοκύριακο, λόγω, της αυξημένης έντασης και των ανησυχιών για την ασφάλεια στην περιοχή.

Αντιδράει η Τεχεράνη

Το Ιράν θα αντιμετωπίσει οποιαδήποτε επίθεση «ως ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον μας», δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος χθες Παρασκευή.

«Αυτή η στρατιωτική ενίσχυση ελπίζουμε ότι δεν προορίζεται για πραγματική σύγκρουση, όμως ο στρατός μας είναι έτοιμος για το χειρότερο σενάριο. Γι' αυτό το λόγο, όλοι βρίσκονται σε κατάσταση υψηλής επιφυλακής στο Ιράν», δήλωσε ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

«Αυτή τη φορά θα αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε επίθεση –-περιορισμένη, απεριόριστη, χειρουργική, κινητική, όπως και αν την ονομάσουν- ως έναν ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον μας και θα ανταποκριθούμε με τον σκληρότερο δυνατό τρόπο για να διευθετήσουμε το ζήτημα», δήλωσε ο αξιωματούχος.

«Αν οι Αμερικανοί παραβιάσουν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Ιράν, θα ανταποκριθούμε», δήλωσε ο Ιρανός αξιωματούχος, αρνούμενος να διευκρινίσει πώς θα μοιάζει η ανταπόκριση.

«Μια χώρα που βρίσκεται υπό συνεχή στρατιωτική απειλή από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχει άλλη επιλογή από το να διασφαλίσει ότι όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να απωθήσουν και αν είναι δυνατόν, να αποκαταστήσουν την ισορροπία έναντι οποιουδήποτε τολμήσει να επιτεθεί στο Ιράν», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Στο παρελθόν, ο αμερικανικός στρατός έστελνε περιοδικά ενισχυμένες δυνάμεις στη Μέση Ανατολή σε περιόδους αυξημένων εντάσεων, κινήσεις που ήταν συχνά αμυντικές. Ωστόσο, ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε σημαντική ενίσχυση πέρυσι πριν από τις επιθέσεις τον Ιούνιο εναντίον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Τι λένε οι αναλυτές 

«Η συγκέντρωση στρατιωτικών μέσων σηματοδοτεί την αποφασιστικότητα του προέδρου να διατηρήσει όλες τις επιλογές ανοιχτές, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών επιθέσεων κατά του ιρανικού καθεστώτος», δήλωσε η Μόνα Γιακουμπιάν, διευθύντρια και ανώτερη σύμβουλος του Προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. «Σίγουρα θα μπορούσε να είναι προοίμιο μιας επίθεσης, ή θα μπορούσε να είναι μια τακτική εκβιασμού με στόχο να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από την Τεχεράνη πριν ή ως μέρος μιας διαπραγμάτευσης».

Η εταιρεία συμβούλων κινδύνου Eurasia Group εκτίμησε την πιθανότητα επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν πριν από τις 30 Απριλίου σε 65%, με το σκεπτικό ότι «οι διπλωματικές προσπάθειες είναι πιθανό να αποτύχουν». Η εταιρεία γεωπολιτικού κινδύνου Rapidan Energy Group διατηρεί 70% πιθανότητα ότι οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στο Ιράν τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.

Ωστόσο, η στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν ενέχει τεράστιους κινδύνους και δεν είναι ακόμη σαφές εάν οι ΗΠΑ επιθυμούν απλώς να χρησιμοποιήσουν την απειλή της βίας για να αποτρέψουν περισσότερους θανάτους διαδηλωτών ή να χρησιμοποιήσουν αεροπορικές επιθέσεις για να επιφέρουν την αλλαγή καθεστώτος.

Εάν ο στόχος είναι να βοηθηθούν οι διαδηλωτές, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην πρόσβασή τους στα τερματικά για το ίντερνετ της Starlink. Όμως εάν ο στόχος είναι να αποτραπεί το καθεστώς από το να σκοτώσει διαδηλωτές, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επέμβουν στη διοίκηση του Ιράν ή να πραγματοποιήσουν επιθέσεις εναντίον του Χαμενεΐ και του στενού του κύκλου, καθώς και εναντίον βασικών κυβερνητικών εγκαταστάσεων.

Ταυτόχρονα, το ιρανικό καθεστώς φαίνεται να έχει ήδη καταστείλει τις διαμαρτυρίες σε εθνικό επίπεδο μέσω βίαιης καταστολής, ενώ η αεροναυτική ομάδα που πιθανότατα θα συμμετάσχει σε μια στρατιωτική αντίδραση των ΗΠΑ απέχει ακόμα μέρες από την άφιξή της στην περιοχή.

«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τη χρήση βίας χωρίς να υπάρχει κάποια εξέγερση σε εξέλιξη», δήλωσε η Μάρα Κάρλιν, πρώην ανώτερη αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας, προσθέτοντας ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τόσο κινητικές όσο και μη κινητικές επιλογές.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν σταμάτησε τις εκτελέσεις των πολιτικών αντιπάλων της κυβέρνησης βάσει των απαιτήσεών του. Ένας ειδικός εισηγητής των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε ότι ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στις διαμαρτυρίες μπορεί να υπερβαίνει τους 20.000. Η ιρανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι έχουν σκοτωθεί λίγο περισσότεροι από 3.000.

Αντί να σηματοδοτούν υποχώρηση, οι προηγούμενες δηλώσεις του προέδρου μπορεί να είχαν ως στόχο να κερδίσουν χρόνο για τον αμερικανικό στρατό, ώστε να τοποθετήσει τα μέσα που απαιτούνται για πιθανές επιθέσεις, καθώς και να προστατεύσει τις αμερικανικές και συμμαχικές θέσεις στην περιοχή από πιθανά αντίποινα, σύμφωνα με την Μπέκα Βάσερ, υπεύθυνη άμυνας στο Bloomberg.

Η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή, η αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ, ήταν ο στόχος ιρανικής πυραυλικής επίθεσης μετά τις αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης. Ωστόσο, τα αντίποινα θα μπορούσαν να είναι πιο έντονα αν το καθεστώς της Τεχεράνης πιστεύει ότι αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή απειλή.

«Σε περίπτωση που οι ΗΠΑ εξαπολύσουν επιθέσεις, έχουν περισσότερες επιλογές», δήλωσε η Βάσερ. «Παλαιότερα, περιορίζονταν σε συμβολικές επιθέσεις ή σε περιορισμένες επιθετικές ενέργειες που εξαρτώνταν από δυνάμεις εκτός του θεάτρου των επιχειρήσεων. Τώρα, διαθέτουν επιπλέον δυνατότητες για να συνεχίσουν τον αγώνα».

Ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική επίθεση θα θεωρηθεί ως σοβαρή απειλή και ότι η χώρα θα αντιδράσει χωρίς περιορισμούς.

Το μη κερδοσκοπικό Soufan Center ανέφερε σε ενημερωτικό σημείωμα χθες Παρασκευή ότι η συνεχιζόμενη μετακίνηση αμερικανικών στρατιωτικών μέσων στην περιοχή σηματοδοτεί ότι ενδέχεται να πραγματοποιηθούν επιθέσεις, ακόμη και αν η Τεχεράνη εκφράζει την πεποίθηση ότι οι διαμαρτυρίες έχουν τελειώσει.

«Η απειλή του Τραμπ βασίζεται στην εκτίμηση ότι το καθεστώς έχει αποδυναμωθεί επαρκώς από την ήττα των περιφερειακών συμμάχων του, την οικονομική του επιδείνωση και τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις στρατηγικές εγκαταστάσεις του τον Ιούνιο», ανέφερε σε σημείωμα, προσθέτοντας ότι «μια μέτρια χρήση της αμερικανικής δύναμης εναντίον στόχων του καθεστώτος θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανατροπή του καθεστώτος».