Γιατί η Πολωνία δεν θέλει να εισέλθει στην ευρωζώνη

Η Πολωνία δεν βιάζεται να ενταχθεί στην ευρωζώνη, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι οι ισχυρές οικονομικές επιδόσεις της χώρας δείχνουν ότι είναι καλύτερο να διατηρήσει το ζλότι προς το παρόν.

Ο υπουργός Οικονομικών Αντρέι Ντομάνσκι δήλωσε στους Financial Times ότι τα επιχειρήματα υπέρ της υιοθέτησης του ευρώ έχουν ατονήσει, καθώς η Πολωνία έχει ξεπεράσει τις περισσότερες οικονομίες της ευρωζώνης, ακόμη και αν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι υποχρεωμένα να ενταχθούν στο ενιαίο νόμισμα όταν πληρούνται ορισμένα κριτήρια.

«Η οικονομία μας έχει σαφώς καλύτερες επιδόσεις από τις περισσότερες χώρες που έχουν υιοθετήσει το ευρώ», δήλωσε ο Ντομάνσκι σε συνέντευξή του. «Έχουμε όλο και περισσότερα στοιχεία, έρευνες και επιχειρήματα για να διατηρήσουμε το πολωνικό ζλότι».

Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έχει κάνει στροφή 180 μοιρών όσον αφορά το ευρώ από την ανάληψη των καθηκόντων, όταν είχε ζητήσει από την Πολωνία να υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα το 2012. Ο στόχος αυτός εγκαταλείφθηκε μετά την κρίση χρέους του ευρώ κι ενώ το κόμμα της δεξιάς Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), είχε κάνει τη διατήρηση του ζλότι κεντρικό στοιχείο της υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας.

Από τότε που ο Τουσκ κέρδισε τις κοινοβουλευτικές εκλογές τον Οκτώβριο του 2023 ως επικεφαλής μιας φιλοευρωπαϊκής συμμαχίας, το ζλότι έχει ενισχυθεί έναντι του ευρώ και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερά ότι η πλειοψηφία των ψηφοφόρων είναι αντίθετη στο ευρώ.

«Η κοινή γνώμη ευνοεί το ζλότι, αλλά οι κύριοι λόγοι για τους οποίους δεν εργαζόμαστε προς την υιοθέτηση του ευρώ αυτή τη στιγμή είναι οικονομικοί και δεν έχουν να κάνουν με την πολιτική της χώρας», δήλωσε ο Ντομάνσκι. «Πριν από δύο χρόνια ανησυχούσα λίγο ότι η Πολωνία θα μπορούσε να μείνει πίσω σε μια Ε.Ε. δύο ταχυτήτων και εκτός της ευρωζώνης, όμως σήμερα η Πολωνία βρίσκεται σαφώς στην κορυφή της οικονομικής κλίμακας και δεν βλέπω κανένα σοβαρό λόγο να εγκαταλείψουμε το δικό μας νόμισμα».

Σύμφωνα με τους κανόνες προσχώρησης στην Ε.Ε., οι χώρες που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ είναι νομικά υποχρεωμένες να το πράξουν μόλις πληρούν τα κριτήρια σύγκλισης που αποσκοπούν στη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Ωστόσο ο Ντομάνσκι υποστήριξε ότι οποιαδήποτε κίνηση για υποβολή αίτησης θα ήταν τελικά μια πολιτική απόφαση, αφήνοντας το χρονοδιάγραμμα στα χέρια της Βαρσοβίας.

Η Βουλγαρία, η οποία προσχώρησε στην Ε.Ε. τρία χρόνια μετά την Πολωνία το 2007, έγινε το 21ο μέλος της ευρωζώνης αυτό το μήνα. Ωστόσο, αντί να ενταχθεί στο ενιαίο νόμισμα, ο υπουργός Οικονομικών της Πολωνίας σημείωσε ότι η Βαρσοβία επιδιώκει να αποκτήσει θέση στη G20, την ομάδα με τις 20 μεγαλύτερες οικονομίες στον κόσμο.

Η Πολωνία έχει προσκληθεί από την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να συμμετάσχει ως παρατηρητής στη φετινή συνάντηση του G20 στο Μαϊάμι. Η Πολωνία έγινε πέρυσι μια οικονομία του 1 τρισ. δολαρίων, καταλαμβάνοντας την 20η θέση στον κόσμο, σύμφωνα με τους τελευταίους υπολογισμούς του ΔΝΤ.

Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι η Πολωνία θα σημειώσει ανάπτυξη 3,4% φέτος, το ταχύτερο ρυθμό μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. που καλύπτονται στην έκθεση του Δεκεμβρίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της Πολωνίας θα μειωθεί στο 6,3% του ΑΕΠ το 2026, από περίπου 6,8% πέρυσι, αν και θα εξακολουθεί να είναι περισσότερο από το διπλάσιο του ορίου σύγκλισης του Μάαστριχτ του 3% -ένα από τα δημοσιονομικά κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι χώρες της Ε.Ε. για να γίνουν μέλη της ευρωζώνης.

Αν και τα τελικά στοιχεία για το 2025 δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί, ο Ντομάνσκι ισχυρίσθηκε ότι τα δημοσιονομικά έχουν βελτιωθεί πρόσφατα, χάρη και στην ισχυρή αγορά εργασίας που έχει οδηγήσει σε ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας στην Ε.Ε. «Οι μισθοί αυξάνονται, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να πληρώνουν περισσότερα σε [φορολογικές] εισφορές», είπε.

Οι σχέσεις μεταξύ της πολωνικής κυβέρνησης και της κεντρικής τράπεζας έχουν σταθεροποιηθεί, σηματοδοτώντας μια χαλάρωση των εντάσεων μετά την απειλή του Τουσκ το 2023 να παραπέμψει τον διοικητή της τράπεζας σε κρατικό δικαστήριο. Ο Τουσκ είχε κατηγορήσει τον Άνταμ Γκλαπίνσκι, σύμμαχο του PiS, για κακοδιαχείριση της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας και πολιτικοποίηση της νομισματικής πολιτικής.

Ο Γκλαπίνσκι αρνήθηκε τις κατηγορίες και προσέφυγε στην ΕΚΤ για αυτό που χαρακτήρισε ως παράνομη απόπειρα να περιοριστεί η δεύτερη θητεία του, η οποία διαρκεί μέχρι το 2028. Ο Ντομάνσκι επισήμανε ότι τώρα υπάρχει «λιγότερη ένταση», προσθέτοντας ότι είχε συναντήσει τον Γκλαπίνσκι δύο φορές τα τελευταία δύο χρόνια.

«Ως υπουργός Οικονομικών, αντιμετωπίζω την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας με μεγάλη, μεγάλη σοβαρότητα», είπε. Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης και του προέδρου Κάρολ Ναβρόσκι, ενός άλλου υποψηφίου του PiS, είναι πολύ πιο τεταμένες.

Από την ανάληψη των καθηκόντων του το περασμένο καλοκαίρι, ο Ναβρόσκι έχει ασκήσει βέτο σε διάφορα κυβερνητικά νομοσχέδια, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας που συνέταξε ο Ντομάνσκι για την αύξηση των φόρων επί της ζάχαρης και του αλκοόλ, ενώ αυτό το μήνα ο Ναβρόσκι παρέπεμψε τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης για το 2026 στο συνταγματικό δικαστήριο, επικαλούμενος ανησυχίες σχετικά με το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος.

Ο Ντομάνσκι κατηγόρησε τον Ναβρόσκι ότι υπονομεύει την πιστοληπτική ικανότητα της Πολωνίας, μετά την πρόσφατη προειδοποίηση από τους οίκους αξιολόγησης ότι οι θεσμικές εντάσεις λειτουργούν ως περιοριστικός παράγοντας για τη δημοσιονομική εξυγίανση. «Ο πρόεδρος προσπαθεί να αποσταθεροποιήσει τις προσπάθειές μας για τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών», δήλωσε. «Οι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν το θέμα και αυτό μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις τους... είναι επικίνδυνο για την Πολωνία».