Αγνωστος «πόλεμος» στο Διάστημα με ρωσικούς δορυφόρους

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ασφάλειας εκτιμούν ότι δύο ρωσικά διαστημικά οχήματα έχουν υποκλέψει τις επικοινωνίες τουλάχιστον δώδεκα κρίσιμων δορυφόρων πάνω από την ευρωπαϊκή ήπειρο, αποκαλύπτουν οι Financial Times.

Οι αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι πιθανές αυτές υποκλοπές, οι οποίες δεν έχουν αναφερθεί έως σήμερα, ενέχουν τον κίνδυνο όχι μόνο να τεθεί σε κίνδυνο ευαίσθητη πληροφορία που μεταδίδεται από τους δορυφόρους, αλλά και να επιτρέψουν στη Μόσχα να χειραγωγήσει τις τροχιές τους ή ακόμη και να τους προκαλέσει συντριβή.

Ρωσικά διαστημικά οχήματα έχουν παρακολουθήσει ευρωπαϊκούς δορυφόρους με μεγαλύτερη ένταση τα τελευταία τρία χρόνια. Εδώ και αρκετά χρόνια, στρατιωτικές και πολιτικές διαστημικές αρχές στη Δύση παρακολουθούν τις δραστηριότητες των Luch-1 και Luch-2 -δύο ρωσικών αντικειμένων που έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένους ύποπτους ελιγμούς σε τροχιά.

Και τα δύο οχήματα έχουν προσεγγίσει επικίνδυνα ορισμένους από τους σημαντικότερους γεωστατικούς δορυφόρους της Ευρώπης, οι οποίοι επιχειρούν σε μεγάλο ύψος πάνω από τη Γη και εξυπηρετούν την ήπειρο, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και μεγάλων τμημάτων της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Σύμφωνα με τροχιακά δεδομένα και επίγειες τηλεσκοπικές παρατηρήσεις, έχουν παραμείνει σε κοντινή απόσταση για εβδομάδες κάθε φορά, ιδίως τα τελευταία τρία χρόνια. Από την εκτόξευσή του το 2023, το Luch-2 έχει προσεγγίσει 17 ευρωπαϊκούς δορυφόρους.

«Και οι δύο δορυφόροι θεωρείται ότι “ασχολούνται με sigint [signals intelligence]”», δήλωσε στους Financial Times ο υποστράτηγος Michael Traut, επικεφαλής της διαστημικής διοίκησης των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, αναφερόμενος στην πρακτική των δορυφόρων να παραμένουν κοντά σε δυτικούς δορυφόρους επικοινωνιών.

Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος πληροφοριών δήλωσε ότι τα οχήματα Luch είχαν σχεδόν βέβαια σχεδιαστεί ώστε να τοποθετούνται εντός του στενού κώνου των δεσμών δεδομένων που μεταδίδονται από επίγειους σταθμούς προς τους δορυφόρους.

Ο αξιωματούχος εξέφρασε ανησυχία γιατί ευαίσθητες πληροφορίες -ιδίως τα δεδομένα διοίκησης των ευρωπαϊκών δορυφόρων- δεν είναι κρυπτογραφημένες, καθώς πολλοί από αυτούς εκτοξεύθηκαν πριν από χρόνια χωρίς προηγμένους ενσωματωμένους υπολογιστές ή δυνατότητες κρυπτογράφησης.

Αυτό τους καθιστά ευάλωτους σε μελλοντικές παρεμβολές -ή ακόμη και καταστροφή-, εφόσον εχθρικοί δρώντες έχουν καταγράψει τα δεδομένα διοίκησής τους.

Οι ελιγμοί στο Διάστημα λαμβάνουν χώρα καθώς η Ρωσία εντείνει τον «υβριδικό πόλεμο» στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων δολιοφθοράς όπως η κοπή υποθαλάσσιων καλωδίων διαδικτύου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Αξιωματούχοι πληροφοριών και στρατιωτικοί ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να επεκτείνει τέτοιες αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες στο Διάστημα και ότι ήδη αναπτύσσει τη σχετική ικανότητα.

Παρότι η Κίνα και οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει παρόμοιες τεχνολογίες, η Ρωσία διαθέτει ένα από τα πλέον προηγμένα προγράμματα διαστημικής κατασκοπείας και έχει υπάρξει πιο επιθετική στη χρήση αυτών των οχημάτων για την παρακολούθηση δορυφόρων.

«Τα δορυφορικά δίκτυα είναι η αχίλλειος πτέρνα των σύγχρονων κοινωνιών. Όποιος τους επιτεθεί μπορεί να παραλύσει ολόκληρα κράτη», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius σε ομιλία του τον περασμένο Σεπτέμβριο. «Οι ρωσικές δραστηριότητες αποτελούν θεμελιώδη απειλή για όλους μας, ιδίως στο Διάστημα. Μια απειλή που δεν πρέπει πλέον να αγνοούμε», πρόσθεσε.

Οι ευρωπαϊκοί δορυφόροι που προσεγγίστηκαν από τα Luch-1 και Luch-2 χρησιμοποιούνται κυρίως για πολιτικούς σκοπούς, όπως η δορυφορική τηλεόραση, αλλά μεταφέρουν επίσης ευαίσθητες κυβερνητικές και ορισμένες στρατιωτικές επικοινωνίες.

Τα Luch-1 και Luch-2 είναι απίθανο να διαθέτουν από μόνα τους την ικανότητα παρεμβολής ή καταστροφής δορυφόρων, δήλωσε ο Ευρωπαίος αξιωματούχος πληροφοριών. Ωστόσο, πιθανότατα έχουν παράσχει στη Ρωσία μεγάλο όγκο δεδομένων σχετικά με το πώς τέτοια συστήματα μπορούν να διαταραχθούν, τόσο από το έδαφος όσο και σε τροχιά.

Ο υποστράτηγος Traut δήλωσε ότι θεωρεί πως οι δορυφόροι Luch έχουν υποκλέψει τον «σύνδεσμο διοίκησης» των δορυφόρων που προσέγγισαν -το κανάλι που συνδέει τους δορυφόρους με τους επίγειους ελεγκτές και επιτρέπει τροχιακές προσαρμογές.

Αναλυτές αναφέρουν ότι με τέτοιες πληροφορίες η Ρωσία θα μπορούσε να μιμηθεί τους επίγειους χειριστές, εκπέμποντας ψευδείς εντολές προς τους δορυφόρους για να χειραγωγήσει τους προωθητήρες τους, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για μικρές τροχιακές διορθώσεις.

Οι προωθητήρες αυτοί θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να εκτραπεί ένας δορυφόρος από την ευθυγράμμισή του ή ακόμη και να προκληθεί η πτώση του πίσω στη Γη ή η παράσυρσή του στο Διάστημα.

Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από τα Luch-1 και Luch-2 θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν τη Ρωσία να συντονίσει λιγότερο εμφανείς επιθέσεις κατά δυτικών συμφερόντων. Η παρακολούθηση άλλων δορυφόρων μπορεί να αποκαλύψει ποιος τους χρησιμοποιεί και πού -πληροφορίες που θα μπορούσαν αργότερα να αξιοποιηθούν για στοχευμένες επίγειες επιχειρήσεις παρεμβολών ή κυβερνοεπιθέσεων.

Τα οχήματα Luch «πραγματοποιούσαν ελιγμούς και στάθμευαν κοντά σε γεωστατικούς δορυφόρους, συχνά για πολλούς μήνες κάθε φορά», δήλωσε η Belinda Marchand, επικεφαλής επιστημονική διευθύντρια της Slingshot Aerospace, αμερικανικής εταιρείας που παρακολουθεί αντικείμενα στο Διάστημα χρησιμοποιώντας επίγειους αισθητήρες και τεχνητή νοημοσύνη.

Πρόσθεσε ότι το Luch-2 βρίσκεται αυτή τη στιγμή «σε εγγύτητα» με τον Intelsat 39, έναν μεγάλο γεωστατικό δορυφόρο που εξυπηρετεί την Ευρώπη και την Αφρική.

Από την εκτόξευσή του το 2023, το Luch-2 έχει αιωρηθεί κοντά σε τουλάχιστον 17 άλλους γεωστατικούς δορυφόρους πάνω από την Ευρώπη, που εξυπηρετούν τόσο εμπορικούς όσο και κυβερνητικούς σκοπούς, σύμφωνα με δεδομένα της Slingshot.

«Έχουν επισκεφθεί τις ίδιες οικογένειες, τους ίδιους διαχειριστές -επομένως μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι έχουν συγκεκριμένο σκοπό ή ενδιαφέρον», δήλωσε ο Norbert Pouzin, ανώτερος αναλυτής τροχιών στην Aldoria, γαλλική εταιρεία παρακολούθησης δορυφόρων που έχει επίσης παρακολουθήσει τους δορυφόρους Luch. «Όλοι αυτοί είναι διαχειριστές που εδρεύουν στο ΝΑΤΟ».

«Ακόμη κι αν δεν μπορούν να αποκρυπτογραφήσουν μηνύματα, μπορούν παρ’ όλα αυτά να αντλήσουν μεγάλο όγκο πληροφοριών… μπορούν να χαρτογραφήσουν τον τρόπο χρήσης ενός δορυφόρου, να προσδιορίσουν, για παράδειγμα, τη θέση των επίγειων τερματικών», πρόσθεσε.

Ο Pouzin ανέφερε επίσης ότι η Ρωσία φαίνεται πλέον να εντείνει τη δραστηριότητα αναγνώρισης στο Διάστημα, έχοντας εκτοξεύσει πέρυσι δύο νέους δορυφόρους με την ονομασία Cosmos 2589 και Cosmos 2590. Τα οχήματα φαίνεται να διαθέτουν παρόμοιες δυνατότητες ελιγμών με τα Luch-1 και Luch-2.

Ο Cosmos 2859 κατευθύνεται πλέον προς το ίδιο ύψος με τους γεωστατικούς δορυφόρους, οι οποίοι κινούνται σε τροχιά περίπου 35.000 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη, δήλωσε ο Pouzin.

Ωστόσο, το Luch-1 ενδέχεται να μην είναι πλέον λειτουργικό. Στις 30 Ιανουαρίου, επίγεια τηλεσκόπια παρατήρησαν αυτό που έμοιαζε με εκπομπή αερίου από τον δορυφόρο. Λίγο αργότερα, φάνηκε να έχει υποστεί τουλάχιστον μερικό κατακερματισμό.

«Φαίνεται ότι ξεκίνησε με κάτι που σχετίζεται με την πρόωση», δήλωσε η Marchand, προσθέτοντας ότι στη συνέχεια «υπήρξε σίγουρα κατακερματισμός» και ότι ο δορυφόρος «εξακολουθούσε να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα».