Εξτρα επενδύσεις στην ανατολική παραμεθόριο της ΕΕ

Σχέδια για επενδύσεις σε περιοχές της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία, και οι οποίες υποφέρουν οικονομικά λόγω του πολέμου, ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η μείωση των επενδύσεων, η περιορισμένη κυκλοφορία εμπορευμάτων και η υποχώρηση του τουρισμού έχουν προκαλέσει οικονομικό πλήγμα στις ανατολικότερες περιοχές της ΕΕ, επηρεάζοντας κυρίως τις χώρες της Βαλτικής, τη Φινλανδία και την Πολωνία. Η στρατηγική της Επιτροπής επιχειρεί να δώσει κίνητρο στα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ώστε να παρέχουν χρηματοδότηση σε αυτές τις περιοχές — αλλά δεν βάζει νέα κεφάλαια στο τραπέζι.

«Τα ασφαλέστερα σύνορα δεν ελέγχονται απλώς, αλλά είναι και ζωντανά», δήλωσε η Nίνα Ρατιλάινεν, μέλος του δημοτικού συμβουλίου στο Τούρκου της Φινλανδίας και της Ομάδας Εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών για την Ουκρανία. «Η επένδυση σε θέσεις εργασίας, καθαρή ενέργεια και εκπαίδευση στις παραμεθόριες περιοχές της ΕΕ θέτει τα θεμέλια της πραγματικής ασφάλειας».

Η ΕΕ ανησυχεί ότι, εάν ερημώσουν οι ανατολικότερες περιοχές, θα τεθεί σε κίνδυνο η ικανότητα της Ευρώπης να υπερασπιστεί τα σύνορα, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής υπό τον όρο ανωνυμίας. Οι Βρυξέλλες ανησυχούν επίσης ότι τα οικονομικά προβλήματα που υφίστανται όσοι ζουν στις περιοχές αυτές θα μπορούσαν να τους ωθήσουν σε περιθωριακά κόμματα και να τους καταστήσουν ευάλωτους στη ρωσική προπαγάνδα, γράφει το Politico.

Ο Βλάντισλαβ Όρτιλ, κυβερνήτης της πολωνικής περιοχής Ποντκαρπάτσκιε, σημείωσε ότι η περιοχή του «επηρεάζεται άμεσα από τις συνέπειες του συνεχιζόμενου πολέμου, γνωρίζοντας μεταναστευτική πίεση, διαταραχές στις μεταφορές και αυξημένη πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες και την περιφερειακή οικονομία». Πρόσθεσε ότι «η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων» σημαίνει ότι η ΕΕ θα πρέπει να ανακατανείμει πόρους για την «ενίσχυση της ανθεκτικότητας» των παραμεθόριων περιοχών της.

Προτεραιότητα του σχεδίου είναι η αναζωογόνηση των παραμεθόριων περιοχών που έχουν υποστεί οικονομική ύφεση ως αποτέλεσμα της ρωσικής εισβολής, είτε λόγω έλλειψης τουρισμού είτε λόγω των κινδύνων που συνδέονται με τη ζωή κοντά στα ουκρανικά σύνορα.

«Από την έναρξη του πολέμου, χώροι που κάποτε κατασκευάζονταν για την κανονική καθημερινή ζωή, για διασυνοριακές αγορές και τουρισμό, χρησιμοποιούνται τώρα για ασφάλεια, δραστηριότητες διπλής χρήσης, logistics, drones και υποστήριξη έκτακτης ανάγκης», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Συνοχή Ραφαέλε Φίτο, κατά την παρουσίαση του σχεδίου το πρωί της Τετάρτης.

Ωστόσο, η στρατηγική δεν περιλαμβάνει νέα κονδύλια, καθώς ο τρέχων προϋπολογισμός της ΕΕ, ο οποίος λήγει το 2028, είναι υπερβολικά επιβαρυμένος, δήλωσαν δύο αξιωματούχοι της Επιτροπής.

«Χρειαζόμαστε άμεση πρόσβαση στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και μια στρατηγική που θα αντικατοπτρίζει τη σημερινή πραγματικότητα επί τόπου», δήλωσε ο Mίλαν Μαγιέρσκι, κυβερνήτης της αυτοδιοικούμενης περιοχής του Πρεσόβ στη Σλοβακία.

«Στην Ανατολική Σλοβακία αισθανόμαστε καθημερινά επιπτώσεις οικονομικές, κοινωνικές και ασφάλειας εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μας είναι λίγο πάνω από το 54% του μέσου όρου της ΕΕ και ο πόλεμος έχει επιδεινώσει τα μακροχρόνια διαρθρωτικά κενά». Ο ίδιος δήλωσε ότι συναντήθηκε με τον Φίτο στην Μπρατισλάβα την περασμένη εβδομάδα, πριν από την παρουσίαση του σχεδίου.

Οι χώρες της Βαλτικής έχουν ήδη θέσει νέους στόχους για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση από τα κράτη μέλη. Υποστηρίζουν ότι το σχέδιο της Επιτροπής θα ενισχύσει τα αιτήματά τους για διάθεση κονδυλίων προς τις ανατολικότερες περιοχές από το 2028.

«Αναμένουμε ότι οι ιδιαιτερότητές μας θα αντικατοπτρίζονται στις διαπραγματεύσεις» για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, δήλωσε στο Politico ο υπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων της Λιθουανίας Σίγκιτας Μίτκους. 

Σύμφωνα με το σχέδιο τoυ Φίτο, τα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα αποτελέσουν μέρος της «πλατφόρμας EastInvest», η οποία θα τεθεί αμέσως σε ισχύ για να «αντιμετωπίσει τις επενδυτικές ανάγκες» και να παράσχει χρηματοδοτική βοήθεια σ' αυτές τις περιοχές, σύμφωνα με το σχετικό έγγραφο.

Οι Βρυξέλλες θα επιτρέψουν στις χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία — δηλαδή σε Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Φινλανδία, Πολωνία, Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία — να χρησιμοποιήσουν μέρος των κονδυλίων περιφερειακής ανάπτυξης της ΕΕ για να προσφέρουν εγγυήσεις στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, την Nordic Investment Bank, την Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης και τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες ώστε να επενδύσουν στις ανατολικότερες περιφέρειές τους, σύμφωνα με το έγγραφο. Ο τελικός στόχος είναι να προσφερθούν φθηνές πιστώσεις σε επιχειρήσεις από παραμεθόριες περιοχές που διαφορετικά θα δυσκολεύονταν να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Σε μια μερική παραχώρηση προς τις χώρες της Βαλτικής, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να «εξερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο οι περιοχές των ανατολικών συνόρων μπορούν να επωφεληθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο από τις ευκαιρίες που προσφέρει το επερχόμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας», ύψους 410 δισ. ευρώ για την υποστήριξη καινοτόμων επιχειρήσεων της ΕΕ μετά το 2028. Μια τέτοια αλλαγή έχει ιδιάζουσα σημασία, καθώς η Επιτροπή είχε προηγουμένως απορρίψει αιτήματα για προσθήκη γεωγραφικών κριτηρίων στο νέο ταμείο.