Οι επιλογές Τραμπ για να... αναστήσει τους δασμούς

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να στηριχθεί σε εναλλακτική νομοθεσία προκειμένου να επιχειρήσει την ανασύσταση του δασμολογικού του τείχους, μετά την απόφαση του US Supreme Court ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει έναν νόμο έκτακτης ανάγκης του 1977 για την επιβολή φόρων εισαγωγής.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο Τραμπ υπερέβη την εξουσία του επικαλούμενος τον International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) για να δικαιολογήσει τους εκτεταμένους «αμοιβαίους» δασμούς που στόχευαν εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, καθώς και χωριστές επιβαρύνσεις κατά της Κίνας, του Καναδά και του Μεξικού.

Η απόφαση ακυρώνει μεγάλο μέρος των δασμών που ο Τραμπ επέβαλε κατά τη δεύτερη θητεία του, ωστόσο υπάρχουν άλλοι τρόποι με τους οποίους μπορεί να τους επανεισάγει. Αν και το Σύνταγμα απονέμει στο Κογκρέσο την εξουσία επιβολής φόρων και δασμών, οι νομοθέτες έχουν μεταβιβάσει μέρος της αρμοδιότητας στην εκτελεστική εξουσία μέσω σειράς νομοθετημάτων.

Ποιες είναι οι επιλογές του Τραμπ πέραν του IEEPA;

Διαθέτει τουλάχιστον πέντε εναλλακτικές επιλογές για την επιβολή δασμών με διαφορετικούς τρόπους. Σε γενικές γραμμές, οι εναλλακτικές αυτές συνοδεύονται από περισσότερους περιορισμούς και διαδικαστικές προϋποθέσεις, γεγονός που σημαίνει μικρότερο περιθώριο για την άμεση επιβολή δασμών και για τον καθορισμό των συντελεστών σε όποιο ύψος επιθυμεί.

Section 232 – Trade Expansion Act of 1962

Λόγος επιβολής δασμών: Απειλή κατά της εθνικής ασφάλειας

Απαιτείται έρευνα ομοσπονδιακής υπηρεσίας; Ναι, από το Commerce Department

Περιορισμός διάρκειας: Κανένας

Περιορισμός συντελεστή: Κανένας

Τι επιτρέπει:

Η Section 232 παρέχει στον πρόεδρο την εξουσία να χρησιμοποιεί δασμούς για τη ρύθμιση εισαγωγών για λόγους εθνικής ασφάλειας. Δεν υφίσταται ανώτατο όριο ως προς το ύψος ή τη διάρκεια των δασμών.

Περιορισμοί:

Οι δασμοί δεν μπορούν να επιβληθούν άμεσα — απαιτείται προηγούμενη έρευνα του Commerce Department, η οποία να καταλήγει ότι οι εισαγωγές απειλούν να βλάψουν την εθνική ασφάλεια. Ο Υπουργός Εμπορίου οφείλει να υποβάλει τα πορίσματα στον πρόεδρο εντός 270 ημερών από την έναρξη της έρευνας.

Σε αντίθεση με τους οριζόντιους δασμούς που επιβλήθηκαν μέσω IEEPA, η Section 232 εφαρμόζεται σε συγκεκριμένους κλάδους και όχι σε όλες τις εισαγωγές από ολόκληρες χώρες.

Προηγούμενη χρήση:

Ο Τραμπ χρησιμοποίησε τη Section 232 για την επιβολή δασμών σε εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου το 2018. Κατά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, επέβαλε δασμούς 50% βάσει των πορισμάτων των ερευνών του 2018. Επίσης εισήγαγε δασμούς σε αυτοκίνητα και ανταλλακτικά αυτοκινήτων βάσει έρευνας του 2019.

Κατά τη δεύτερη θητεία του, περιέλαβε και ημικατεργασμένα και παράγωγα προϊόντα χαλκού.

Section 201 – Trade Act of 1974

Λόγος επιβολής δασμών: Ζημία σε εγχώρια βιομηχανία

Απαιτείται έρευνα; Ναι, από το US International Trade Commission (ITC)

Περιορισμός διάρκειας: 4 έτη, με δυνατότητα επέκτασης έως 8 έτη

Περιορισμός συντελεστή: Μέγιστη αύξηση 50%, με υποχρεωτική σταδιακή μείωση μετά το πρώτο έτος

Τι επιτρέπει:

Επιτρέπει την επιβολή δασμών όταν η αύξηση εισαγωγών προκαλεί ή απειλεί σοβαρή ζημία σε αμερικανικούς παραγωγούς.

Περιορισμοί:

Απαιτείται έρευνα του ITC εντός 180 ημερών. Η διαδικασία περιλαμβάνει δημόσιες ακροάσεις και δημόσια διαβούλευση. Εστιάζει σε κλάδους, όχι σε συνολικές εισαγωγές χώρας.

Προηγούμενη χρήση:

Ο Τραμπ επέβαλε δασμούς σε ηλιακά πάνελ και πλυντήρια το 2018. Οι δασμοί στα ηλιακά επεκτάθηκαν από τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, ενώ εκείνοι στα πλυντήρια έληξαν το 2023.

Section 301 – Trade Act of 1974

Λόγος επιβολής δασμών: Διακρίσεις κατά αμερικανικών επιχειρήσεων ή παραβίαση εμπορικών συμφωνιών

Απαιτείται έρευνα; Ναι, από το Office of the US Trade Representative (USTR)

Περιορισμός διάρκειας: 4 έτη, με δυνατότητα επέκτασης χωρίς ανώτατο όριο

Περιορισμός συντελεστή: Κανένας

Τι επιτρέπει:

Επιτρέπει την επιβολή δασμών σε απάντηση εμπορικών πρακτικών άλλων χωρών που θεωρούνται διακριτικές ή παραβιάζουν διεθνείς συμφωνίες.

Περιορισμοί:

Απαιτείται προηγούμενη έρευνα, διαβούλευση με την ενδιαφερόμενη κυβέρνηση και δημόσια σχόλια.

Προηγούμενη χρήση:

Το 2018 επιβλήθηκαν δασμοί σε εισαγωγές από την Κίνα εκατοντάδων δισ. δολαρίων. Ο Τζο Μπάιντεν αύξησε ορισμένους από αυτούς. Τον Ιούλιο 2025, το USTR ξεκίνησε έρευνα κατά της Βραζιλίας.

Section 122 – Trade Act of 1974

Λόγος επιβολής δασμών: Πρόβλημα διεθνών πληρωμών

Απαιτείται έρευνα; Όχι

Περιορισμός διάρκειας: 150 ημέρες, με δυνατότητα επέκτασης με έγκριση Κογκρέσου

Περιορισμός συντελεστή: 15%

Τι επιτρέπει:

Επιτρέπει δασμούς για την αντιμετώπιση «θεμελιωδών προβλημάτων διεθνών πληρωμών».

Περιορισμοί:

Απαιτείται ύπαρξη σοβαρού ελλείμματος ισοζυγίου πληρωμών ή απειλής υποτίμησης δολαρίου.

Προηγούμενη χρήση:

Δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ. Το US Court of International Trade υπέδειξε ότι εάν ο Τραμπ επιθυμούσε να επιβάλει δασμούς για την αντιμετώπιση εμπορικών ελλειμμάτων, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει τη Section 122 και όχι τον IEEPA.

Section 338 – Smoot-Hawley Tariff Act of 1930

Λόγος επιβολής δασμών: Διακριτική μεταχείριση κατά του αμερικανικού εμπορίου

Απαιτείται έρευνα; Όχι

Περιορισμός συντελεστή: 50%

Περιορισμός διάρκειας: Κανένας

Τι επιτρέπει:

Επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλει δασμούς όταν διαπιστώνει ότι άλλες χώρες επιβάλλουν αδικαιολόγητους περιορισμούς ή διακρίσεις κατά του αμερικανικού εμπορίου.

Προηγούμενη χρήση:

Δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ. Ενδεχόμενη επίκλησή της θα μπορούσε να προκαλέσει δικαστικές προσφυγές. Πέντε Δημοκρατικοί βουλευτές κατέθεσαν το 2025 πρόταση για την κατάργησή της.