ΗΠΑ: Εξετάζουν το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων για το ουράνιο του Ιράν

Το ενδεχόμενο να αποστείλει ειδικές χερσαίες δυνάμεις για να κατασχέσουν το ουράνιο του Ιράν που είναι σχεδόν κατάλληλο για την κατασκευή βόμβας εξετάζει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι αξιωματούχοι ανησυχούν όλο και περισσότερο ότι τα αποθέματα μπορεί να έχουν μετακινηθεί, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες τους οποίους επικαλείται το Bloomberg. 

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτύπησαν βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον περασμένο Ιούνιο. Η αβεβαιότητα σχετικά με το υψηλής εμπλουτισμένου ουράνιο του Ιράν έχει ενταθεί, επειδή έχουν περάσει σχεδόν εννέα μήνες από την τελευταία φορά που οι επιθεωρητές του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας των Ηνωμένων Εθνών επαλήθευσαν την τοποθεσία του, ανέφεραν οι αξιωματούχοι που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

«Δεν κατάφεραν να το βρουν και σε κάποιο σημείο, ίσως το βρούμε εμείς», δήλωσε ο Τραμπ αργά το Σάββατο κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στο Air Force One. «Δεν το έχουμε επιδιώξει, αλλά είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε αργότερα. Δεν θα το κάναμε τώρα».

Ένας από τους δηλωμένους στόχους των επιθέσεων κατά του Ιράν ήταν να απαλλαγεί η Ισλαμική Δημοκρατία από κάθε δυνατότητα παραγωγής πυρηνικών όπλων. Ωστόσο, οι επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων πέρυσι περιπλέκουν το έργο της ανίχνευσης του ουρανίου.

«Αβέβαιη» βεβαιότητα

Δημοσίως, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει την πεποίθηση ότι γνωρίζουν πού αποθηκεύεται το ουράνιο. Σε κατ' ιδίαν συζητήσεις δεν εμφανίζονται τόσο σίγουροι. Τις εβδομάδες πριν από τις τελευταίες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, παρατηρητές από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας με έδρα τη Βιέννη παρατήρησαν συνεχή δραστηριότητα έξω από σήραγγες που έχουν κατασκευαστεί σε μια πλαγιά κοντά στο Ισφαχάν, όπου το υλικό καταγράφηκε για τελευταία φορά πριν από την έναρξη των συγκρούσεων.

Αυτή η δραστηριότητα αυξάνει την πιθανότητα να έχει μετακινηθεί τουλάχιστον μέρος των 441 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που είναι αποθηκευμένο στο συγκρότημα, δήλωσε διπλωμάτης στην αυστριακή πρωτεύουσα που έχει γνώση για τις εκτιμήσεις του οργανισμού.

Το απόθεμα είναι αρκετό για περίπου δώδεκα πυρηνικές κεφαλές, αν υποστεί περαιτέρω εμπλουτισμό, με τις ΗΠΑ να αναφέρουν συγκεκριμένα 11 βόμβες. Το Ιράν διαθέτει επίσης περισσότερα από 8.000 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε χαμηλότερα επίπεδα, υλικό που θα μπορούσε να αναβαθμιστεί αν αποκατασταθεί η ικανότητα εμπλουτισμού.

Αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ αναζητούν το υψηλά εμπλουτισμένο υλικό και έχουν σχέδια έκτακτης ανάγκης που περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ειδικών δυνάμεων αν επιβεβαιωθεί η θέση του, δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους.

Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε στις 3 Μαρτίου ότι οι ΗΠΑ έχουν δύο επιλογές για να πλήξουν το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Εάν οι ΗΠΑ είχαν τον φυσικό έλεγχο του εδάφους, θα μπορούσαν να στείλουν άτομα για να το αραιώσουν επιτόπου και να το απομακρύνουν με ασφάλεια, ανέφερε ο αξιωματούχος. Διαφορετικά, θα μπορούσαν να το απομακρύνουν από το Ιράν και να το διαχειριστούν σε άλλη τοποθεσία, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Το Axios ανέφερε νωρίτερα ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξετάζουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσουν χερσαίες δυνάμεις για να κατασχέσουν τα πυρηνικά αποθέματα του Ιράν. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια σχετικά με οποιοδήποτε ενδεχόμενο σχέδιο.

Ο Τραμπ δήλωσε σήμερα  ότι δεν θέλει να μιλήσει για χερσαίες δυνάμεις, αν και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο. Είπε ότι θα έπρεπε να υπάρχει «πολύ καλός λόγος» και αν ποτέ χρησιμοποιηθούν, το Ιράν θα πρέπει να είναι τόσο «αποδεκατισμένο που δεν θα είναι σε θέση να πολεμήσει στο έδαφος».

Λεπτομερή σχέδια

Ο αμερικανικός στρατός έχει προετοιμάσει λεπτομερή σχέδια για εισβολές στο Ιράν στο παρελθόν. Μια τέτοια επιχείρηση, με την ονομασία Project Honey Badger, που αναπτύχθηκε πριν από δεκαετίες μετά την κρίση με τους ομήρους στην αμερικανική πρεσβεία, προέβλεπε την αερομεταφορά περίπου 2.400 στρατιωτών ειδικών επιχειρήσεων με περισσότερα από 100 αεροσκάφη στο Ιράν.

Το σχέδιο περιελάμβανε τη μεταφορά εξοπλισμού εκσκαφής, που θα ήταν κρίσιμος για τις στρατιωτικές δυνάμεις αν χρειαστεί να αφαιρέσουν θαμμένο ουράνιο.

Πρώτα, όμως, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα έπρεπε να το βρουν. Πριν από τη σύγκρουση του Ιουνίου, το Ιράν ήταν το πιο αυστηρά ελεγχόμενο πυρηνικό πρόγραμμα στον κόσμο, με τους επιθεωρητές της ΔΟΑΕ να πραγματοποιούν κατά μέσο όρο περισσότερες από μία επισκέψεις την ημέρα στις δηλωμένες εγκαταστάσεις. Αυτή η πρόσβαση έληξε μετά τις επιθέσεις που έπληξαν τα κύρια εργοστάσια εμπλουτισμού του Ιράν στο Φόρντοου και το Νατάνζ, καθώς και το κέντρο επεξεργασίας ουρανίου στο Ισφαχάν.

Ακόμη και πριν από την τελευταία επίθεση, η κυβέρνηση της Τεχεράνης είχε δηλώσει ότι ήταν έτοιμη να λάβει ειδικά μέτρα για τη διατήρηση του υλικού. «Ο οργανισμός δεν πρέπει να περιμένει ότι θα εφαρμοστούν μέτρα ασφαλείας σε συνθήκες πολέμου, σαν να μην είχαν συμβεί εχθροπραξίες», δήλωσε ο Ρέζα Ναζάφι, πρεσβευτής του Ιράν στον ΔΟΑΕ.

Η Τεχεράνη είχε δηλώσει ότι ήταν διατεθειμένη να μειώσει ή να εξάγει τα αποθέματά της από υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διπλωματικής συμφωνίας. Ο τελευταίος γύρος των συγκρούσεων ανέκοψε αυτές τις διαπραγματεύσεις.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων ανάγκασε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να επανεξετάσουν τα στρατιωτικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας χρήσης χερσαίων δυνάμεων για την ανάκτηση του πυρηνικού υλικού, δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Μια βασική πρόκληση που θα αντιμετωπίσουν είναι ότι το υλικό θα μπορούσε να διασκορπιστεί και στη συνέχεια να κρυφτεί επ' αόριστον.

Εύκολη η μεταφορά

Σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών ρυθμιστικών αρχών, το υψηλής εμπλουτισμένου ουρανίου θα μπορούσε να αποθηκευτεί σε περίπου 16 κυλίνδρους ύψους περίπου 91 εκατοστών, συγκρίσιμου μεγέθους με τις μεγάλες φιάλες κατάδυσης. Κάθε κύλινδρος θα ζύγιζε περίπου 25 κιλά, αρκετά ελαφρύς για να μεταφερθεί με όχημα ή ακόμη και με το χέρι.

Παραμένει αβέβαιο το μέγεθος της ζημίας που έχουν προκαλέσει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του Ιράν. Ακόμη και αν είναι σημαντική, η ύπαρξη ουρανίου κοντά σε πολεμικό πεδίο εκτός των ελεγχόμενων εγκαταστάσεων αποτελεί συνεχή κίνδυνο.

Οι περισσότεροι αναλυτές, συμπεριλαμβανομένων και των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, συμφωνούν ότι το Ιράν δεν έχει αποφασίσει να προχωρήσει στην κατασκευή όπλων και ότι ο ΔΟΑΕ δεν έχει εντοπίσει κάποιο οργανωμένο πρόγραμμα κατασκευής όπλων. Η πιθανότητα το Ιράν να αποφασίσει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο παραμένει κάτω από 50%, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας.

Ωστόσο, ο θάνατος του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις πρώτες ώρες του πολέμου έχει πυροδοτήσει μια διαδικασία διαδοχής που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τη λήψη αποφάσεων σε θέματα πυρηνικής ενέργειας. Ο Χαμενεΐ είχε εκδώσει θρησκευτικό διάταγμα, ή φετφά, κατά της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Ο διάδοχός του θα μπορούσε να αναθεωρήσει αυτή τη στάση.

Το Ιράν, στο οποίο προσχώρησαν την περασμένη εβδομάδα η Κίνα και η Ρωσία, έχει δηλώσει ότι «μια βιώσιμη διπλωματική λύση» παραμένει εφικτή, σύμφωνα με δηλώσεις στο ΔΟΑΕ. Ωστόσο, πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ υποδηλώνουν ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να επιδιώξει τους στόχους της με στρατιωτικά μέσα.