Περσικός: Βασικό σενάριο η παράταση της σύρραξης

Σύνοψη

Το νέο επικαιροποιημένο «Scenario Matrix» της MENA Analytica -της λονδρέζικης εταιρείας στρατηγικού ρίσκου με εξειδίκευση στη Μέση Ανατολή- δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για μια καθαρή και σύντομη λήξη του πολέμου.

Κατά την αποτίμησή της, ο συνασπισμός ΗΠΑ-Ισραήλ διατηρεί μεν μεγάλη συμβατική στρατιωτική υπεροχή, αλλά δεν εμφανίζεται να διαθέτει πολιτικά επωφελή τρόπο εξόδου που να μπορεί να γίνει αποδεκτός από την Τεχεράνη.

Από την άλλη, το καθεστώς στο Ιράν δεν χρειάζεται μια συμβατική νίκη. Πρέπει απλώς να διατηρήσει τη συνοχή του, να επιβάλλει κόστος στους αντιπάλους του και να διατηρήσει μέρος της αποτρεπτικής ικανότητάς του. Αυτό ακριβώς το χάσμα ανάμεσα στη στρατιωτική ισχύ και στις στρατηγικές επιδιώξεις των δύο πλευρών καθιστά ευκολότερη την παράταση, παρά το τέλος του πολέμου.

Τα συμπεράσματα

Οι δύο χρονικοί ορίζοντες

Η ανάλυση της εταιρείας χρησιμοποιεί δύο χρονικούς ορίζοντες. Την 31η Μαρτίου 2026, ως σημείο αναφοράς για το αν μπορεί να προκύψει μια παύση του πολέμου, και την 11η Μαΐου 2026, ως κρισιμότερη στιγμή για να φανεί αν η σύγκρουση επιμένει, επιλύεται,  ή θα μεταλλαχθεί σε μια παρατεταμένη κατάσταση χαμηλότερης έντασης, «όπου θα πρωταγωνιστούν drones, κυβερνοεπιθέσεις και ευρύτερες μορφές ασύμμετρης πίεσης», όπως η χρήση τρίτων δυνάμεων (proxy forces — Κούρδοι, Χεζμπολάχ, Χούθι κ.λπ.).

Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι καθόλου ευχάριστο. Τα δύο «μονοπάτια» προς μια παρατεταμένη σύρραξη — δηλαδή ο πόλεμος φθοράς και η μετάλλαξη της σύγκρουσης σε χαμηλής έντασης ασύμμετρη δυναμική — συγκεντρώνουν μαζί πιθανότητα 50%.

Αν προστεθεί και το σενάριο της συνέχισης με μειωμένο αλλά ενεργό ρυθμό, τότε η πιθανότητα η σύγκρουση να παραμείνει ενεργή φτάνει στο 71%. Οι πιθανότητες για πραγματική παύση του πολέμου περιορίζονται μόλις στο 15%, ενώ ακόμη και το σενάριο όπου ο ευρύτερος οικονομικός «πόνος» επιβάλλει φρένο στις εχθροπραξίες, δεν οδηγεί σε διευθέτηση, αλλά σε ένα ασταθές σχήμα προσωρινής ανακωχής.

Σενάρια & Triggers

Σενάριο 1 — Πόλεμος φθοράς: το πιθανότερο

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, επισημαίνει η MENA Analytica, πιθανότερο είναι πλέον το Σενάριο 1, με πιθανότητα 32% και αξιολόγηση επιπτώσεων 6/6 (πολύ υψηλή): ένας εξαντλητικός, πολυμέτωπος πόλεμος φθοράς. Καμία πλευρά δεν βρίσκει μια πολιτικά αποδεκτή έξοδο.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν τα πλήγματα με στόχο να υποβαθμίσουν την ικανότητα αντιποίνων του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη — ενισχυμένη από τον ισχυρότερο του αναμενομένου ρόλο της Χεζμπολάχ — απαντά με διαρκή πίεση κατά του Ισραήλ, των ενεργειακών διαδρομών του Κόλπου, της αεροπορίας και της ναυσιπλοΐας.

Η κατάληξη δεν είναι μια καθαρή νίκη, αλλά εξάντληση, οικονομική ζημιά και περιφερειακή αστάθεια. Η ανθεκτικότητα της Χεζμπολάχ και η αποφασιστικότητα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC — Σώμα Φρουρών Ισλαμικής Επανάστασης) να πολεμήσουν ακόμη σκληρότερα καθιστούν, σύμφωνα με την έκθεση, απίθανη μια γρήγορη λήξη.

Σενάριο 2 — Η Ουάσιγκτον κάνει βήμα πίσω

Το Σενάριο 2, με πιθανότητα 21% και επιπτώσεις 4/6 (σημαντικά υψηλές), προβλέπει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα συμπεράνει πως  αρχίζουν να εξαντλούνται τα όρια της εσωτερικής πολιτικής αντοχής στις ΗΠΑ.

Η Ουάσιγκτον θα περιορίσει τον επιθετικό ρόλο της, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στην αεράμυνα, στη λογιστική υποστήριξη, στις πληροφορίες και σε επιλεκτικά πλήγματα. Όμως το Ιράν θα εξακολουθήσει να ασκεί αρκετή πίεση στον Κόλπο και στο Ισραήλ ώστε να εμποδίζει μια καθαρή πολιτική εκτόνωση.

Το αποτέλεσμα θα είναι μια πιο αργή, αλλά πάντως επικίνδυνη σύγκρουση, που θα προσφέρει ίσως στην Ουάσιγκτον «πολιτική διαχείριση» χωρίς πραγματικό τερματισμό.

Σενάριο 3 — Μετάλλαξη σε χαμηλοτερης έντασης σύγκρουση

Το Σενάριο 3, με πιθανότητα 18% και επιπτώσεις 5/6 (υψηλές), περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη μετάλλαξη της σύγκρουσης. Η άμεση και υψηλής έντασης πολεμική δράση υποχωρεί, αλλά συνεχίζονται οι επιχειρήσεις μέσω proxies, drones, κυβερνοεπιθέσεων (cyber attacks), επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια και θαλάσσιου εξαναγκασμού.

Το Ιράν επιβιώνει, διατηρεί μια μειωμένη αλλά ουσιαστική αποτρεπτική δυνατότητα και επισπεύδει την προσπάθεια απόκτησης πυρηνικών όπλων. Τα κράτη του Κόλπου δεν εισέρχονται σε μια μεταπολεμική τάξη, αλλά σε περίοδο χρόνιων «ασφαλίστρων κινδύνου» (risk premiums) και επαναλαμβανόμενων αναζωπυρώσεων. Όσο περισσότερο παρατείνεται ο πόλεμος, τόσο περισσότερο ενισχύεται η πιθανότητα αυτού του σεναρίου.

Σενάριο 4 — Παύση μέσω διαμεσολάβησης

Το Σενάριο 4, με πιθανότητα 15% και επιπτώσεις 3/6 (μέτριες), παραμένει πιθανό αλλά είναι σήμερα το λιγότερο πιθανό ανάμεσα στις βασικές επιλογές. Το Κατάρ και το Ομάν θα μπορούσαν να αναλάβουν ρόλο διαμεσολαβητή, όμως η Τεχεράνη δεν δείχνει πρόθυμη να προσφέρει στον Τραμπ μια εύκολη έξοδο, ζητώντας πρώτα να κατοχυρώσει κάποιο είδος νίκης για το εσωτερικό του.

Ακόμη όμως και αν υπάρξει παύση, αυτή δεν θα συνιστά λύση. Θα πρόκειται απλώς για αποκλιμάκωση μέσα σε συνθήκες βαθιάς δυσπιστίας.

Σενάριο 5 — Ο οικονομικός εξαναγκασμός

Τέλος, το Σενάριο 5, με πιθανότητα 14% και επιπτώσεις 6/6 (πολύ υψηλές), δεν κρίνεται πρωτίστως στο πεδίο της μάχης, αλλά από το ενδεχόμενο συστημικής οικονομικής κρίσης. Περαιτέρω απότομες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, μεγάλες διαταραχές στις μεταφορές δεξαμενόπλοιων, παύση λειτουργίας κρίσιμων υποδομών στον Κόλπο και πληθωριστικές πιέσεις.

Αυτές οι συνθήκες θα μπορούσαν να επιβάλουν μια άσχημη και ασταθή διακοπή των εχθροπραξιών, την οποία η Τεχεράνη θα επιχειρούσε να παρουσιάσει ως απόδειξη ότι ο Τραμπ «έκανε πίσω πρώτος». Και πάλι, όμως, χωρίς αποκατάσταση εμπιστοσύνης και χωρίς θεραπεία των βασικών αιτίων της κρίσης.

Κατά την εταιρεία, η Μέση Ανατολή φαίνεται να μπαίνει σε μια περίοδο όπου η φθορά, οι προσπάθειες στρατηγικής αντιστάθμισης και ο οικονομικός εξαναγκασμός μπορεί να διαμορφώσουν τις εξελίξεις για μήνες — ίσως και για χρόνια — πολύ πέρα από τα ορόσημα της 31ης Μαρτίου και της 11ης Μαΐου.

Watch Now