Το Ιράν έχει κυκλοφορήσει επιστολή προς τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), στην οποία αναφέρει ότι «μη εχθρικά πλοία» μπορούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ «σε συντονισμό με τις ιρανικές αρχές».
Στην επιστολή, που διανεμήθηκε στα μέλη του IMO την Τρίτη και κοινοποιήθηκε στους Financial Times, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι η Τεχεράνη έχει «λάβει τα αναγκαία και αναλογικά μέτρα για να αποτρέψει τους επιτιθέμενους και τους υποστηρικτές τους από το να εκμεταλλευτούν τα Στενά του Ορμούζ για την προώθηση εχθρικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν».
Η κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδός έχει ουσιαστικά κλείσει για όλα σχεδόν τα πλοία, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Προηγουμένως, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχονταν από τα Στενά, καθώς και η πλειονότητα των φορτηγών και των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που εξυπηρετούν τις χώρες του Κόλπου.
Περίπου 3.200 πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο, απρόθυμα να αναλάβουν τον κίνδυνο διέλευσης από τα στενά, τα οποία έχουν πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο τους. Τουλάχιστον 22 πλοία έχουν πληγεί από το Ιράν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ο IMO, οργανισμός του ΟΗΕ που καθορίζει διεθνή πρότυπα για τη ναυτιλία, συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση των μελών του την περασμένη εβδομάδα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία ενός ανθρωπιστικού διαδρόμου, ώστε πλοία που αντιμετωπίζουν κρίσιμες ελλείψεις σε εφόδια να μπορέσουν να εξέλθουν από τον Κόλπο.
Τα τελευταία 24ωρα, δεδομένα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι το Ιράν επιτρέπει τη διέλευση ενός μικρού αριθμού πλοίων μέσω διαδρομής εντός των χωρικών του υδάτων. Αναλυτές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη διαδρομή επιτρέπει στις ιρανικές αρχές να επαληθεύουν την ταυτότητα των πλοίων πριν επιτρέψουν τη διέλευσή τους.
Ορισμένα πλοία έχουν καταβάλει έως και 2 εκατ. δολάρια στο Ιράν για να διασφαλίσουν ασφαλή διέλευση από τον Κόλπο, σύμφωνα με τη Lloyd’s List Intelligence και πηγή με γνώση της κατάστασης.
«Όλες οι κυβερνήσεις θα πρέπει να παρέμβουν και να προσπαθήσουν να βοηθήσουν στην επίλυση αυτής της κατάστασης», δήλωσε ο Σβ Αντσάν, διευθύνων σύμβουλος της αμερικανικής Safesea Group, της οποίας το πλοίο Safesea Vishnu δέχθηκε επίθεση στις 11 Μαρτίου και πλέον θεωρείται «μη επισκευάσιμο».
Η Τεχεράνη ανέφερε στην επιστολή ότι πλοία που συνδέονται με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς και «άλλοι συμμετέχοντες στην επιθετικότητα», δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για αβλαβή ή μη εχθρική διέλευση.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τεχεράνη σκοπεύει να εγκαταλείψει την επιρροή της επί της θαλάσσιας οδού, παρά τις απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump. Ιρανοί αξιωματούχοι και πολιτικοί έχουν υποδηλώσει ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, ακόμη και αν τερματιστεί η τρέχουσα σύγκρουση.
Το ιρανικό κοινοβούλιο ετοιμάζεται να εισαγάγει νέους κανονισμούς που θα διέπουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με τον βουλευτή Μανσούρ Αλιμαρντανί. Η πρόταση βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και θα πρέπει πρώτα να εξεταστεί από το νομικό τμήμα του κοινοβουλίου πριν παρουσιαστεί στους βουλευτές, ενώ θα απαιτηθεί πλειοψηφία για να καταστεί νόμος.
«Το Ιράν ακολουθούσε πάντα πολιτική διεθνούς συνεργασίας στα Στενά του Ορμούζ, αλλά η αυξανόμενη πίεση από τις παράνομες κυρώσεις οδήγησε την Ισλαμική Δημοκρατία να περιορίσει προσωρινά τη διέλευση φορτίων, προκειμένου να επιδείξει την ικανότητά της στη διαχείριση της παγκόσμιας ενεργειακής ροής», δήλωσε ο Αλιμαρντανί στο πρακτορείο Mehr στην Τεχεράνη.
Όπως εξήγησε, το σχέδιο έχει δύο σκέλη: «Πρώτον, να ανταποδώσει για τις ενέργειες των χωρών που υποστήριξαν τις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν και, δεύτερον, να μεταφέρει τις συναλλαγές από το δολάριο ΗΠΑ σε εναλλακτικά νομίσματα».