Η Ευρώπη δεν ξέρει... πόσα καύσιμα έχει

Οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν φέρνουν την Ευρώπη μπροστά σε ένα σοβαρό πρόβλημα: δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσα καύσιμα διαθέτει πραγματικά η ήπειρος.

Σύμφωνα με το Politico, ενώ αεροπορικές εταιρείες μειώνουν πτήσεις και κυβερνήσεις καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια αποτροπής πιθανών ελλείψεων σκοντάφτει στην έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων για τα διαθέσιμα αποθέματα.

Η αναστάτωση έρχεται καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων στην Ευρώπη και απειλεί να περιορίσει τις προμήθειες μέσω των Στενών του Ορμούζ, βασικής αρτηρίας για πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε την χθες Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατ. ευρώ ημερησίως σε αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Περιορισμένη εικόνα για τα αποθέματα

«Στην Ευρώπη έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις για Μάιο και Ιούνιο... το τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της DHL Group, Tobias Meyer, σε ενημέρωση που παρακολούθησε το Politico.

«Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη ορατότητα για το πόσα έχουν αντληθεί» λέει ο ίδιος.

Οι ευρωπαϊκές αρχές δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά γνωστά και ενημερωμένα, ενώ υπάρχουν τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών.

Πέρα όμως από αυτά, οι αξιωματούχοι που θέλουν να γνωρίζουν πότε μπορεί να στερέψουν οι προμήθειες έχουν ελάχιστα στοιχεία στη διάθεσή τους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις έκτακτης ανάγκης με ελλιπή δεδομένα.

Έλλειψη στοιχείων για ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών

Σε πρόσφατη σύνοδο υψηλού επιπέδου, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επισήμαναν αυτά τα κενά και ζήτησαν καλύτερο συντονισμό και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, ιδιαίτερα για τα διυλισμένα προϊόντα.

Αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας δήλωσε ότι υπάρχει «πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς και των δεδομένων για φυσικό αέριο και πετρέλαιο».

Όταν πρόκειται για καύσιμα όπως ντίζελ και jet fuel, η εικόνα είναι ακόμη πιο θολή. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στα στοιχεία της Eurostat και στις συντονιστικές συναντήσεις με τα κράτη-μέλη, όμως τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε διάσπαρτες εμπορικές εγκαταστάσεις και οι εταιρείες δεν επιθυμούν να αποκαλύπτουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα.

Αξιωματούχος της Κομισιόν παραδέχθηκε ότι ακόμη και τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας είναι αναγκαστικά περιορισμένα.

Η Κομισιόν έχει ήδη αναγνωρίσει το πρόβλημα και παρουσίασε σχέδια για ένα νέο «Fuel Observatory», που θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα αποθέματα καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ.

«Θέλουμε ασφαλώς μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης καυσίμων σε όλη την ΕΕ», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν Anna-Kaisa Itkonen.

Χαμηλά αποθέματα και αβεβαιότητα

Το φυσικό αέριο είναι ευκολότερο να παρακολουθηθεί, έστω και ατελώς. Οι κανόνες που θεσπίστηκαν μετά την ενεργειακή κρίση του 2022 υποχρεώνουν τις χώρες να γεμίζουν τις αποθήκες τους στο 90% πριν από κάθε χειμώνα.

Ωστόσο, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη ήταν ήδη χαμηλά πριν από την επίθεση στο Ιράν, κάτω από το 30% της χωρητικότητας λόγω των μεγάλων αναλήψεων τον χειμώνα.

Για τα πετρελαϊκά προϊόντα, τα τελευταία σχετικά πλήρη στοιχεία της Eurostat αφορούν τον Ιανουάριο. Τότε οι περισσότερες χώρες τηρούσαν την υποχρέωση αποθεμάτων 90 ημερών.

«Ξέρουμε τι θα έπρεπε να έχουν σε απόθεμα. Αλλά τι έχουν σε κάθε δεδομένη στιγμή, δεν μπορούμε πραγματικά να το γνωρίζουμε», δήλωσε αξιωματούχος στο Politico.

Η «ομίχλη πολέμου» στις αγορές

Η ανακατεύθυνση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών μετά τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ αυξάνει περαιτέρω την αβεβαιότητα.

Αναλυτές σημειώνουν ότι οι παραδόσεις εξακολουθούν να κινούνται εντός του μέσου όρου πενταετίας, όμως η Ευρώπη λαμβάνει λιγότερες ποσότητες από όσες θα μπορούσε.

Για προϊόντα όπως η νάφθα, η εικόνα είναι καλύτερη και ορισμένες ευρωπαϊκές βιομηχανίες φαίνεται να ωφελούνται προσωρινά.

Ωστόσο, συνολικά, η Ευρώπη εξακολουθεί να προσπαθεί να διαχειριστεί μια ενεργειακή κρίση χωρίς να γνωρίζει πλήρως τι διαθέτει στις δεξαμενές της.