Στον πάγο τα πυρηνικά, σήμα για νέες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν

Η απόφαση ΗΠΑ και Ιράν να μεταθέσουν το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος στα επόμενα στάδια των συνομιλιών δείχνει ότι, πίσω από τη σκληρή δημόσια ρητορική, διαμορφώνεται σταδιακά έδαφος για έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων με στόχο μια ευρύτερη συμφωνία αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ότι θα μπορούσε να αποδεχθεί ακόμη και μια 20ετή αναστολή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, εφόσον η Τεχεράνη τηρήσει τις δεσμεύσεις της, θεωρούνται από διπλωματικούς κύκλους σαφής ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αναζητά πλέον ένα πιο μακροπρόθεσμο πλαίσιο συνεννόησης αντί μιας άμεσης μετωπικής σύγκρουσης.

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα κρίθηκε υπερβολικά περίπλοκο για την παρούσα φάση των συνομιλιών και συμφωνήθηκε να μεταφερθεί αργότερα στην ατζέντα.

Παράλληλα αποκάλυψε ότι το Ιράν έχει δεχθεί αμερικανικά μηνύματα για συνέχιση των επαφών, τονίζοντας ότι η χώρα είναι έτοιμη να δώσει «μια ευκαιρία στη διπλωματία», χωρίς όμως να εγκαταλείπει τη βαθιά δυσπιστία της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται λίγες μόλις εβδομάδες μετά τη στρατιωτική κλιμάκωση ανάμεσα στις δύο πλευρές και τις απειλές για ευρύτερη ανάφλεξη στην περιοχή. Παρότι ο Τραμπ εξακολουθεί να χρησιμοποιεί ιδιαίτερα επιθετική γλώσσα, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν «ουσιαστικά εξαλείψει» τις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες, η ταυτόχρονη αναφορά του σε πιθανή συμφωνία μεγάλης διάρκειας αποκαλύπτει ότι ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να συνδυάσει πίεση και διπλωματία.

Στην Ουάσιγκτον εκτιμούν ότι η μεταφορά του πυρηνικού ζητήματος σε επόμενη φάση μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης, επιτρέποντας πρώτα τη διαχείριση πιο άμεσων ζητημάτων ασφαλείας, όπως η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η αποφυγή νέων στρατιωτικών συγκρούσεων.

Το Ιράν, από την πλευρά του, επιδιώκει να εμφανιστεί πρόθυμο για διάλογο χωρίς να δώσει την εικόνα υποχώρησης. Η επανάληψη της θέσης ότι τα πλοία χωρών που δεν συμμετέχουν στις επιθέσεις κατά της Τεχεράνης μπορούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ θεωρείται προσπάθεια καθησυχασμού των διεθνών αγορών και κυρίως της Κίνας, η οποία παραμένει κρίσιμος ενεργειακός εταίρος της χώρας.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτούν και οι αναφορές του Τραμπ στις επαφές του με τον πρόεδρο της Κίνας, Σι Τσινπίνγκ. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Πεκίνο συμφώνησε πως τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά και ότι δεν θα προχωρήσει σε αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Τεχεράνη. Αν και η κινεζική πλευρά απέφυγε να επιβεβαιώσει ρητά τις δηλώσεις αυτές, η παρέμβαση της Κίνας δείχνει ότι οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να αποτρέψουν νέα ενεργειακή και γεωπολιτική κρίση.

Παράλληλα, το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων παραμένει ανοικτό. Ο Τραμπ δεν απέκλεισε νέα αμερικανική επέμβαση, κάνοντας λόγο για πιθανή «δουλειά καθαρισμού» εάν το Ιράν επιχειρήσει να ανασυντάξει τις στρατιωτικές του δυνατότητες. Ωστόσο, διπλωματικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η ταυτόχρονη ενεργοποίηση παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων υποδηλώνει πως τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη αναζητούν πλέον έναν τρόπο να παγώσουν την κρίση πριν αυτή οδηγηθεί σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.