Στο μικροσκόπιο της Μόσχας η Αρμενία, η στροφή προς τη Δύση

Η στροφή της Αρμενίας προς τη Δύση και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) φέρνει τη χώρα σε ολοένα μεγαλύτερη σύγκρουση με τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου.

Για δεκαετίες, η Αρμενία θεωρούνταν ο στενότερος σύμμαχος της Μόσχας στον Νότιο Καύκασο, φιλοξενώντας ρωσική στρατιωτική βάση και στηρίζοντας μεγάλο μέρος της άμυνας και της οικονομίας της στη Ρωσία.

Ωστόσο, οι φιλοδοξίες του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν να ενταχθεί στην ΕΕ και να υλοποιήσει την πιο σημαντική αναδιάρθρωση της Αρμενίας, από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, έχουν επιδεινώσει τις ήδη τεταμένες σχέσεις.

Η οργή της Μόσχας και το «διαζύγιο» Πούτιν

Η οργή του Κρεμλίνου κορυφώθηκε μετά τη φιλοξενία ευρωπαϊκής συνόδου στο Ερεβάν, στην οποία συμμετείχε και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Λίγο αργότερα, η Ρωσία απαγόρευσε τις εισαγωγές αρμενικών λουλουδιών, ενώ Ρώσοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τη στάση της Αρμενίας «μη φιλική».

Παράλληλα, το Κρεμλίνο απειλεί πλέον ανοιχτά να θέσει ζήτημα παραμονής της Αρμενίας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση  -το οικονομικό μπλοκ πρώην σοβιετικών κρατών υπό ρωσική επιρροή -κατά τη σύνοδο κορυφής της 29ης Μαΐου στο Καζακστάν.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, σχολιάζοντας την επιδείνωση των σχέσεων, δήλωσε ότι η Αρμενία θα πρέπει να αποφασίσει μέσω δημοψηφίσματος αν θέλει να ακολουθήσει ευρωπαϊκή πορεία, προειδοποιώντας ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για ένα «έξυπνο και αμοιβαία επωφελές διαζύγιο» σε περίπτωση που οι πολίτες επιλέξουν την ΕΕ.

Επίσης ο Πούτιν έκανε παραλληλισμούς με τη στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία που εκτείνεται από το 2014. «Πώς ξεκίνησε; Ξεκίνησε με την ένταξη ή την προσπάθεια ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ», είπε ο Πούτιν.

Η απάντηση Πασινιάν και οι εκλογές

Ο Πασινιάν απάντησε χθες Παρασκευή ότι μόνο η Αρμενία μπορεί να αποφασίζει για το καθεστώς συμμετοχής της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (EEU), στέλνοντας μήνυμα προς τη Μόσχα ότι το ζήτημα δεν αφορά ρωσικές παρεμβάσεις.

Ωστόσο, ο Αρμένιος πρωθυπουργός δεν θα παραστεί στη σύνοδο κορυφής της EEU στο Καζακστάν, επιλέγοντας να επικεντρωθεί στην προεκλογική εκστρατεία του κυβερνώντος κόμματος «Πολιτικό Συμβόλαιο» ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 7ης Ιουνίου.

Την ίδια ώρα, αρκετά κόμματα της αντιπολίτευσης τάσσονται υπέρ στενότερων σχέσεων με τη Ρωσία, μεταξύ αυτών η συμμαχία «Ισχυρή Αρμενία» του ρωσοαρμένιου δισεκατομμυριούχου Σαμβέλ Καραπετιάν, το κόμμα του επιχειρηματία Γκαγκίκ Τσαρουκιάν και η συμμαχία «Αρμενία» του πρώην προέδρου Ρόμπερτ Κοτσαριάν. 

Οι αιχμές της Μόσχας για «προπαγάνδα των Βρυξελλών»

Ο Καραπετιάν πραγματοποιεί κανονικά προεκλογική εκστρατεία, παρότι βρίσκεται αντιμέτωπος με διώξεις για ξέπλυμα χρήματος, φοροδιαφυγή και απόπειρα σφετερισμού της εξουσίας, κατηγορίες που ο ίδιος απορρίπτει ως πολιτικά υποκινούμενες.

Παράλληλα, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε ως «fake news» δημοσιεύματα που υποστήριζαν ότι το Κρεμλίνο συντονίζει εκστρατεία κατά του Πασινιάν και ότι στελέχη της αρμενικής αντιπολίτευσης διατηρούν δεσμούς με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες.

«Θεωρούμε τις αναφορές περί “Ρώσων πρακτόρων στο Ερεβάν” ακόμη ένα επεισόδιο στην προσπάθεια εκδίωξης της Ρωσίας από τον Νότιο Καύκασο», ανέφερε το ρωσικό ΥΠΕΞ, κατηγορώντας παράλληλα «προπαγανδιστές των Βρυξελλών».

Η σημερινή αντιπαράθεση επαναφέρει μνήμες του 2013, όταν ο τότε πρόεδρος Σερζ Σαρκισιάν εγκατέλειψε αιφνιδιαστικά τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ και επέλεξε τελικά την ένταξη στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση υπό την πίεση της Μόσχας.

Ανοιγμα προς ΗΠΑ και ΝΑΤΟ

Η κυβέρνηση Πασινιάν έχει ουσιαστικά «παγώσει» τη συμμετοχή της χώρας στον Οργανισμό Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), απέχοντας επανειλημμένα από υψηλού επιπέδου συναντήσεις και προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από Ρώσους αξιωματούχους και κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, το Ερεβάν ενισχύει σταδιακά τη συνεργασία του με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, επιταχύνοντας τη γεωπολιτική απομάκρυνση από τη ρωσική επιρροή. Καθοριστικό σημείο αποτέλεσε η προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία που υπέγραψαν τον Αύγουστο στον Λευκό Οίκο ο Νικόλ Πασινιάν και ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ, παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ.

Η συμφωνία άνοιξε τον δρόμο για βαθύτερη αμερικανική εμπλοκή στον Νότιο Καύκασο, κυρίως μέσω του σχεδίου «Trump Route for International Peace and Prosperity», ενός διαδρόμου μεταφορών και ενέργειας που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν μέσω της Αρμενίας.

Το σχέδιο εκτιμάται ότι θα δώσει στις ΗΠΑ στρατηγικό και οικονομικό αποτύπωμα στην περιοχή για δεκαετίες, μέσω κοινοπραξίας με το Ερεβάν.

Η εξάρτηση από τη Ρωσία

Η Μόσχα εξακολουθεί να κυριαρχεί σε κρίσιμους τομείς της αρμενικής οικονομίας, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και οι εμπορικές ροές, ενώ ελέγχει και τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.

Την ίδια ώρα, τα εμβάσματα Αρμενίων που εργάζονται στη Ρωσία εξακολουθούν να αποτελούν βασική πηγή εισοδήματος για χιλιάδες νοικοκυριά.

Η ευρωπαϊκή πορεία και το δίλημμα του Ερεβάν

Η ΕΕ πραγματοποίησε αυτόν τον μήνα την πρώτη σύνοδο κορυφής με την Αρμενία, μετά την απόφαση του αρμενικού κοινοβουλίου πέρυσι να ξεκινήσουν οι προετοιμασίες για πιθανή μελλοντική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο υπουργός Εξωτερικών (ΥΠΕΞ) της Αρμενίας Αραράτ Μιρζογιάν ξεκαθάρισε πάντως ότι η χώρα δεν επιδιώκει «διαζύγιο» με τη Ρωσία. «Όταν έρθει η στιγμή να επιλέξουμε θα λάβουμε μία απόφαση. Καταλαβαίνουμε πολύ καλά ότι η συμμετοχή στην ΕΕ και στην Ευρασιατική Ένωση δεν μπορούν να συνυπάρξουν», δήλωσε χαρακτηριστικά ο ΥΠΕΞ.

Από την πλευρά της Μόσχας, ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Μιχαήλ Γκαλούζιν ξεκαθάρισε ότι η διπλή στρατηγική της Αρμενίας είναι «απολύτως απαράδεκτη». «Η Αρμενία δεν μπορεί να χορεύει σε δύο γάμους ταυτόχρονα», ανέφερε χαρακτηριστικά.