Σύνοψη
Οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικές θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, τοποθετούσαν νάρκες, δοκιμάζοντας την εύθραυστη εκεχειρία του Απριλίου. Οι διαπραγματεύσεις για παράταση 60 ημερών και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εισέρχονται σε κρίσιμη φάση, με το Brent στα 97,48 δολάρια ανά βαρέλι (+1,5%). Ο Ντόναλντ Τραμπ ζητά παράδοση του ιρανικού ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, ενώ το Ισραήλ εντείνει τα πλήγματα κατά της Χεζμπολά. |
Οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον ιρανικών θέσεων εκτόξευσης πυραύλων και σκαφών τα οποία, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, τοποθετούσαν νάρκες, σε μια ένδειξη ότι η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης ενδέχεται να αρχίσει να δοκιμάζεται.
«Οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν σήμερα αμυντικά πλήγματα στο νότιο Ιράν για να προστατεύσουν τα στρατεύματά μας από απειλές προερχόμενες από ιρανικές δυνάμεις», δήλωσε το βράδυ της Δευτέρας ο Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπος της US Central Command (Centcom -κεντρική διοίκηση των ΗΠΑ για Μέση Ανατολή), η οποία επιβλέπει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της χώρας.
«Στους στόχους περιλαμβάνονταν θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και ιρανικά σκάφη που επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Centcom ενήργησε για να «υπερασπιστεί τις δυνάμεις μας, επιδεικνύοντας παράλληλα αυτοσυγκράτηση κατά τη διάρκεια της εν εξελίξει εκεχειρίας».
Τα πλήγματα αποτελούν τα πλέον πρόσφατα που έχουν πραγματοποιήσει οι ΗΠΑ κατά του Ιράν, καθώς η Ουάσιγκτον επιχειρεί να προχωρήσει πέρα από μια εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε με διαμεσολάβηση στις αρχές Απριλίου και συνέβαλε στον τερματισμό σχεδόν έξι εβδομάδων συγκρούσεων.
Τι αλλάζει τώρα
| Βασικές αλλαγές |
| ► Δοκιμάζεται η εκεχειρία Απριλίου με αμερικανικά πλήγματα σε θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη στη νότια Ιράν. |
| ► Εντατικοποιούνται οι διαπραγματεύσεις στο Κατάρ για παράταση εκεχειρίας 60 ημερών και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. |
| ► Αυξάνεται το Brent κατά 1,5% στα 97,48 δολάρια/βαρέλι, κάτω όμως από την Παρασκευή (103,54 δολ.)· το αμερικανικό πετρέλαιο στα 91,22 δολάρια (+1,5%). |
| ► Απαιτεί ο Τραμπ παράδοση ή επιτόπια καταστροφή του ιρανικού ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού (>20% U-235 — επίπεδο πέραν εμπορικής χρήσης). |
| ► Εντείνει το Ισραήλ τα πλήγματα κατά της Χεζμπολά, με 70+ στόχους τη Δευτέρα σε ολόκληρο τον Λίβανο. |
Η επίθεση σημειώθηκε ενώ οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών έμοιαζαν να εισέρχονται σε κρίσιμη φάση, σημειώνουν οι Financial Times. Οι συνομιλίες έχουν εντατικοποιηθεί την τελευταία εβδομάδα, αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να παραβιάσει την εκεχειρία και να επαναλάβει τα πλήγματα κατά της Τεχεράνης.
Αντίδραση των αγορών πετρελαίου
Οι τιμές του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς για το πετρέλαιο, αυξήθηκαν κατά 1,5% στα 97,48 δολάρια ανά βαρέλι κατά το άνοιγμα των αγορών στην Ασία, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από την τιμή κλεισίματος της Παρασκευής στα 103,54 δολάρια. Το αμερικανικό πετρέλαιο (WTI - δείκτης αναφοράς για ΗΠΑ) διαπραγματευόταν περίπου στα 91,22 δολάρια ανά βαρέλι, αυξημένο κατά 1,5%.
Διπλωματικός πυρετός στο Κατάρ
Ο Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, καθώς και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, μετέβησαν στο Κατάρ χθες, σε μια προσπάθεια να καταλήξουν σε συμφωνία που θα παρατείνει την εκεχειρία κατά 60 ημέρες και θα οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ (στρατηγικό πέρασμα από όπου διέρχεται ~20% του παγκόσμιου πετρελαίου).
Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί το Σαββατοκύριακο ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη βρίσκονταν κοντά στην ολοκλήρωση συμφωνίας. Νωρίτερα τη Δευτέρα ανήρτησε στην πλατφόρμα του, Truth Social, ότι οι συνομιλίες «προχωρούν καλά!».
«Θα είναι είτε μια Μεγάλη Συμφωνία για όλους είτε καμία συμφωνία απολύτως -επιστροφή στο πεδίο της μάχης και στους πυροβολισμούς, αλλά μεγαλύτερους και ισχυρότερους από ποτέ- και κανείς δεν το θέλει αυτό», πρόσθεσε.
Ωστόσο, η Τεχεράνη προειδοποίησε δημοσίως ότι αν και σημειώνεται πρόοδος, δεν θεωρεί ότι μια συμφωνία είναι επικείμενη. «Είναι σωστό να πούμε ότι έχουμε καταλήξει σε συμπέρασμα για μεγάλο μέρος των ζητημάτων που βρίσκονται υπό συζήτηση», δήλωσε ο Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών. «Όμως το να ειπωθεί ότι αυτό σημαίνει πως η υπογραφή συμφωνίας είναι επικείμενη -κανείς δεν μπορεί να προβεί σε έναν τέτοιο ισχυρισμό».
Νωρίτερα τη Δευτέρα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις σε αρκετές τοποθεσίες στο νότιο Ιράν, κοντά στα αμφισβητούμενα στενά, μεταξύ των οποίων στις παραθαλάσσιες πόλεις Μπαντάρ Αμπάς, Σιρίκ και Τζασκ.
Ο Λευκός Οίκος, απαντώντας σε αίτημα για σχόλιο σχετικά με το τι σημαίνουν τα πλήγματα για τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις με το Ιράν, παρέπεμψε τους Financial Times στην προγενέστερη ανακοίνωση της Centcom.
Πολιτικό κόστος και πυρηνικό ζήτημα
Η σύγκρουση έχει προκαλέσει άνοδο στις τιμές της βενζίνης, γεγονός που έχει πλήξει τη δημοτικότητα του Τραμπ στις δημοσκοπήσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες θα καθορίσουν εάν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα μπορέσει να διατηρήσει την πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι επιθυμεί το Ιράν να παραδώσει το απόθεμά του σε ουράνιο υψηλού βαθμού εμπλουτισμού (κατάλληλο για κατασκευή πυρηνικού όπλου), στο πλαίσιο οποιασδήποτε συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Ο Τραμπ ανήρτησε τη Δευτέρα ότι το ουράνιο «είτε θα παραδοθεί άμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες... είτε, κατά προτίμηση, σε συνεργασία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θα καταστραφεί επιτόπου ή σε άλλη αποδεκτή τοποθεσία, με την Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας ή το αντίστοιχο όργανό της να παρίσταται ως μάρτυρας αυτής της διαδικασίας και του γεγονότος».
Παράλληλο μέτωπο: Ισραήλ - Χεζμπολά
Τα πλήγματα σημειώθηκαν ενώ ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι έδωσε εντολή στον ισραηλινό στρατό να εντείνει τις επιθέσεις του κατά της Χεζμπολά, της υποστηριζόμενης από το Ιράν ένοπλης οργάνωσης στον Λίβανο.
«Βρισκόμαστε σε πόλεμο με τη Χεζμπολά», δήλωσε ο Νετανιάχου σε βίντεο που αναρτήθηκε τη Δευτέρα. «Δεν χαλαρώνουμε την πίεση. Αντιθέτως, τους έδωσα εντολή να πατήσουν το γκάζι ακόμη πιο δυνατά», πρόσθεσε.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι έπληξε περισσότερους από 70 στόχους της Χεζμπολά σε ολόκληρο τον Λίβανο. Το Ιράν έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι ο Λίβανος θα πρέπει να περιλαμβάνεται σε οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία με την Ουάσιγκτον.
Watch Now
| Τι να παρακολουθήσετε |
| ► Παρακολουθήστε την έκβαση των συνομιλιών στο Κατάρ για παράταση 60 ημερών και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. |
| ► Δείτε την πορεία του Brent σε σχέση με τα 103,54 δολ./βαρέλι (κλείσιμο Παρασκευής) ως δείκτη γεωπολιτικού ρίσκου. |