Γιατί δεν έφτασε ακόμα το πετρέλαιο στα 200 δολάρια

Σύνοψη

Για δεκαετίες, traders πετρελαίου, στελέχη του κλάδου και αναλυτές προειδοποιούσαν ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα συνιστούσε παγκόσμια οικονομική καταστροφή.

Έχουν πλέον περάσει περισσότεροι από τρεις μήνες από τότε που η θαλάσσια οδός αποκλείστηκε ουσιαστικά, προκαλώντας το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς στη σύγχρονη ιστορία. Ωστόσο, μια σειρά εναλλακτικών λύσεων και προσαρμογών διατηρεί την τιμή του αργού πετρελαίου κάτω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, διαψεύδοντας πολλές από τις πλέον δυσοίωνες προβλέψεις του κλάδου, οι οποίες έκαναν λόγο για τιμές έως και 200 δολάρια.

Ένας συνδυασμός εξαγωγών-ρεκόρ από τις ΗΠΑ, μιας απότομης και απροσδόκητης επιβράδυνσης της κινεζικής ζήτησης και μιας σταθερής, έστω περιορισμένης, ροής αργού που εξακολουθεί να διέρχεται από τα Στενά έχει συμβάλει στην απορρόφηση μεγάλου μέρους του σοκ που προκάλεσε η απώλεια περισσότερων από 10 εκατ. βαρελιών ημερησίως από την προσφορά της Μέσης Ανατολής. Ένα πλεόνασμα προσφοράς που υπήρχε πριν από τον πόλεμο έχει επίσης μετριάσει το πλήγμα, γράφει το Bloomberg.

«Ο κόσμος πίστευε ότι τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα», δήλωσε την Παρασκευή ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. «Σήμερα είδα την τιμή στα 96 δολάρια το βαρέλι· πολλοί πίστευαν ότι θα έφθανε στα 300 δολάρια το βαρέλι.»

Ποια είναι η εικόνα

Πλέον, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στο πόσο καιρό μπορούν να αντέξουν αυτά τα αποθέματα ασφαλείας και οι μηχανισμοί απορρόφησης των κραδασμών, ενώ το πότε θα μπορούσαν να αποκατασταθούν οι ροές μέσω των Στενών και προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν οι τιμές του πετρελαίου έχουν εξελιχθεί στους σημαντικότερους αστάθμητους παράγοντες για την παγκόσμια οικονομία.

Μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις για την αγορά πετρελαίου ήταν η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας στον κόσμο. Σύμφωνα με τη Vortexa Ltd., η χώρα μείωσε τις εισαγωγές της σχεδόν κατά 40% τον Μάιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο του προηγούμενου έτους. Η μείωση αυτή αρκεί για να αντισταθμίσει από το ένα τρίτο έως το ένα πέμπτο των ποσοτήτων που χάθηκαν εξαιτίας του πολέμου, ανάλογα με τις εκτιμήσεις που χρησιμοποιούνται.

Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναδειχθεί στον σημαντικότερο παγκόσμιο προμηθευτή εξισορρόπησης της αγοράς μετά την έναρξη των αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Οι αμερικανικές εξαγωγές αργού και καυσίμων τον Μάιο ήταν αυξημένες κατά περισσότερα από 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τον μέσο όρο ολόκληρου του προηγούμενου έτους.

Και άλλα έκτακτα μέτρα συνέβαλαν στη μείωση των πιέσεων. Κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο συντόνισαν μια ιστορική αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων (αποθεμάτων ασφαλείας που κρατούν τα κράτη για κρίσεις), ενώ οι παραγωγοί του Κόλπου ανακατεύθυναν φορτία μέσω εναλλακτικών εξαγωγικών διαδρομών. Ορισμένα δεξαμενόπλοια συνέχισαν να μεταφέρουν φορτία μέσω των Στενών παρά τους κινδύνους, χρησιμοποιώντας ολοένα και πιο αδιαφανείς μεθόδους για να αποφεύγουν στρατιωτικές απειλές.

«Περισσότερο από τρεις μήνες μετά την έναρξη αυτής της σύγκρουσης, ο κόσμος έχει αποδειχθεί αξιοσημείωτα ανθεκτικός», δήλωσε αυτή την εβδομάδα σε μια από τις σπάνιες δημόσιες τοποθετήσεις της η Μαρία Αγγελικούση, διευθύνουσα σύμβουλος του Angelicoussis Group, του μεγαλύτερου ελληνικού ναυτιλιακού ομίλου ως προς τον αριθμό των πλοίων εν πλω.

«Οι τιμές των εμπορευμάτων έχουν αυξηθεί κατά 50% ή 60%, οι τιμές του LNG στην Ασία κατά 90%, αλλά δεν έχουν φθάσει στα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα που, τουλάχιστον προσωπικά, θα περίμενα.»

Προς το παρόν, το γεγονός ότι το πετρέλαιο διαπραγματεύεται πολύ κάτω από τα 200 δολάρια ανά βαρέλι — επίπεδο που πολλοί αναλυτές αρχικά φοβούνταν — παρέχει στον Τραμπ περιθώριο ελιγμών στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Ωστόσο, μια νέα και παρατεταμένη εκτίναξη των τιμών θα αύξανε την πίεση προς τον Λευκό Οίκο για ταχεία επίτευξη συμφωνίας, προκειμένου να περιοριστεί το πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.

Τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται με ρυθμό-ρεκόρ, καθιστώντας την αγορά ολοένα και πιο ευάλωτη σε νέες διαταραχές. Καθώς τα πλεονάζοντα διαθέσιμα αποθέματα εξαντλούνται, ακόμη και σχετικά μικρές διακοπές στην προσφορά θα μπορούσαν να προκαλέσουν βίαιες ανατιμήσεις.

«Κάθε εβδομάδα που περνά, το σύστημα σφίγγει κατά 70 έως 80 εκατ. βαρέλια. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον», δήλωσε ο Γκρεγκ Σαρένοου, επικεφαλής της επενδυτικής ομάδας εμπορευμάτων της Pacific Investment Management Co. (Pimco), η οποία διαχειρίζεται σχεδόν 24 δισ. δολάρια.

«Κατά τη διάρκεια των επόμενων μηνών, αν μιλήσουμε "γενναιόδωρα", θα βρεθούμε αντιμέτωποι με ένα σύστημα που ενδέχεται να στερείται ευελιξίας, επειδή τα αποθέματα ασφαλείας θα έχουν απομειωθεί σημαντικά.»

Η αμερικανική έκρηξη παραγωγής

Η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ έχει εκτιναχθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τα τελευταία χρόνια χάρη στην επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου (shale oil από πετρώματα με υδραυλική ρωγμάτωση) που ξεκίνησε πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, μετατρέποντας τη χώρα σε καθαρό εξαγωγέα αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων.

Η αφθονία εγχώριων ενεργειακών πόρων επέτρεψε στον πρόεδρο Τραμπ να λάβει γεωπολιτικές αποφάσεις και να προχωρήσει σε κινήσεις που παλαιότερα θα θεωρούνταν αδιανόητες — όχι μόνο να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον του Ιράν, αλλά και να προχωρήσει στην ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.

Η Ουάσιγκτον έχει επίσης αξιοποιήσει την ενεργειακή της ισχύ για να συμβάλει στη σταθεροποίηση των αγορών. Η κυβέρνηση Τραμπ δεσμεύθηκε να αποδεσμεύσει 172 εκατ. βαρέλια από το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα στο πλαίσιο ευρύτερης προσπάθειας των ανεπτυγμένων οικονομιών να αντισταθμίσουν τις χαμένες προμήθειες.

Μέχρι στιγμής το έχει πράξει με ρυθμό που λίγοι θεωρούσαν εφικτό — σε μία μόνο εβδομάδα τον προηγούμενο μήνα, τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Σχεδόν τα μισά από τα βαρέλια που έχουν αποδεσμευθεί έως τώρα κατευθύνθηκαν προς την Ευρώπη και άλλους υπερπόντιους προορισμούς.

Οι δύο παράγοντες — οι αμερικανικές εξαγωγές και η υποτονική κινεζική ζήτηση — εξηγούν εν μέρει γιατί η σημαντικότερη φυσική τιμή αναφοράς αργού πετρελαίου παγκοσμίως, το Dated Brent, έχει υποχωρήσει κάτω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, αφού εκτινάχθηκε σε υψηλό άνω των 140 δολαρίων κατά την αρχική φάση του πολέμου.

Ωστόσο, πλέον τα όρια ορισμένων από αυτές τις λύσεις αρχίζουν να γίνονται εμφανή. Τα συνολικά αποθέματα πετρελαίου στις ΗΠΑ υποχώρησαν την περασμένη εβδομάδα στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών.

«Δεν είμαστε σε θέση να διατηρήσουμε αυτές τις εξαγωγές», δήλωσε ο Σαρένοου της Pimco, προσθέτοντας ότι τα αποθέματα στον κρίσιμης σημασίας αποθηκευτικό κόμβο του Κούσινγκ στην Οκλαχόμα πλησιάζουν σε λειτουργικά ελάχιστα επίπεδα.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προχωρήσει και σε άλλες στρατηγικές κινήσεις για τη σταθεροποίηση των αγορών. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η χορήγηση εξαίρεσης για μέρος του ρωσικού πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις, διευκολύνοντας ιδίως τα ινδικά διυλιστήρια να αυξήσουν τις αγορές τους.

Οι ροές ρωσικού πετρελαίου προς την Ινδία, τον τρίτο μεγαλύτερο εισαγωγέα αργού στον κόσμο, ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περίπου 1,76 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάιο, επίπεδο κατά 63% υψηλότερο σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο.

Η επιστροφή της Κίνας

Πολλοί traders θεωρούν ότι η ενδεχόμενη επιστροφή της Κίνας στα επίπεδα αγορών πετρελαίου που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο με το Ιράν αποτελεί το κλειδί για την πρόβλεψη του πότε οι τιμές του πετρελαίου θα κινηθούν τελικά σημαντικά υψηλότερα.

Η αδηφάγος ζήτηση του μεγαλύτερου εισαγωγέα αργού πετρελαίου στον κόσμο — άνω των 10 εκατ. βαρελιών ημερησίως από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία — έχει προς το παρόν περιοριστεί. Η κάμψη αυτή οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η χώρα σταμάτησε να διευρύνει τα τεράστια στρατηγικά της αποθέματα, τα οποία έχουν διογκωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Επιπλέον, σύμφωνα με αναλυτές, η στροφή της Κίνας προς την παραγωγή χημικών προϊόντων από πρώτες ύλες όπως ο άνθρακας αντί του πετρελαίου περιορίζει επίσης τη ζήτηση. Παράλληλα, η εκρηκτική αύξηση των εγχώριων πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων μειώνει την κατανάλωση βενζίνης.

Οι ροές μέσω του Ορμούζ

Οι παραγωγοί πετρελαίου του Περσικού Κόλπου διέθεταν εναλλακτικές λύσεις που συνέβαλαν γρήγορα στη διάσωση της αγοράς κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας μετέφερε εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διοχέτευσαν πετρέλαιο προς το λιμάνι της Φουτζέιρα, εκτός του Κόλπου.

Παράλληλα, ένας περιορισμένος αριθμός πλοίων συνέχισε να διέρχεται από τα Στενά, είτε στο πλαίσιο διακρατικών συμφωνιών, είτε αναλαμβάνοντας ο πλοιοκτήτης τα σχετικά ρίσκα, είτε, πιο πρόσφατα, με τη συνδρομή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παρ’ όλα αυτά, οι διελεύσεις έχουν περιοριστεί σε μόλις δύο ή τρεις ημερησίως, έναντι σχεδόν 100 πριν από τη σύγκρουση, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης ναυτιλιακής κίνησης. Η ορατότητα όσον αφορά την εμπορική ναυσιπλοΐα στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό παραμένει περιορισμένη λόγω συνεχιζόμενων παρεμβολών GPS και διαταραχών στα συστήματα παρακολούθησης.

Watch Now