Το Ιράν θάβει και παγιδεύει το εμπλουτισμένο ουράνιο

Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν έχει κλιμακώσει δραματικά τις προσπάθειές του να σφραγίσει το απόθεμα ουρανίου του που βρίσκεται κοντά σε βαθμό εμπλουτισμού κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, προκαλώντας σκόπιμα καταρρεύσεις σηράγγων και παγιδεύοντας τις εισόδους με νάρκες, σύμφωνα με πέντε πηγές που γνωρίζουν αμερικανικές πληροφορίες επί του θέματος και επικαλείται το CNN.

Η πρόσβαση στους περίπου μισό τόνο υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου είναι πλέον πολύ δυσκολότερη, πιο επικίνδυνη και πιο χρονοβόρα από ό,τι ήταν μόλις πριν από έναν μήνα, όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφηνε δημοσίως να εννοηθεί ότι ενδεχομένως θα διέταζε τον αμερικανικό στρατό να το καταλάβει, ανέφεραν οι πηγές.

Οι νέες οχυρώσεις που κατασκεύασαν οι Ιρανοί προσθέτουν ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας στην προτεινόμενη συμφωνία της κυβέρνησης Τραμπ με την Τεχεράνη για την απομάκρυνση και καταστροφή του ουρανίου, ενώ η κίνηση αυτή εγείρει ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα αναλάβει το επικίνδυνο έργο της ανάκτησής του.

Η διπλωματική αντιπροσωπεία του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο, ενώ ούτε ο Λευκός Οίκος ανταποκρίθηκε αμέσως στις ερωτήσεις του CNN.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η διασφάλιση του συγκεκριμένου υλικού αποτελεί προτεραιότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει.

Και σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης που ενημέρωσε δημοσιογράφους την Παρασκευή, οι δύο πλευρές πλησιάζουν σταδιακά σε μια συμφωνία που θα απαιτεί από το Ιράν να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το υλικό θα καταστραφεί επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.

Ωστόσο, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει αντικρουόμενες περιγραφές της προσωρινής συμφωνίας και οι ακριβείς όροι της παραμένουν ασαφείς. Το φερόμενο κείμενο ενός σχεδίου συμφωνίας διέρρευσε την Παρασκευή σε ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων, προκαλώντας οργισμένη αντίδραση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ακόμη και για τους ίδιους τους Ιρανούς, σύμφωνα με αρκετές από τις πηγές, η απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού θα ήταν πλέον δύσκολη και επικίνδυνη. Θα απαιτούσε βαρύ εξοπλισμό εκσκαφών και επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκοπεδίων — διαδικασίες που είναι δύσκολες και ενέχουν σημαντικούς κινδύνους.

«Εάν αυτές οι πληροφορίες είναι ακριβείς, τότε σίγουρα θα περιέπλεκαν την ανάκτηση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU)», δήλωσε ο Σκοτ Ρόκερ, ο οποίος ηγήθηκε του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικών Υλικών της Εθνικής Υπηρεσίας Πυρηνικής Ασφάλειας (National Nuclear Security Administration) από το 2017 έως το 2021.

Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε επίσης να προσφέρει στο Ιράν μια ευκαιρία να αποκρύψει ή να συγκαλύψει πτυχές των προσπαθειών συμμόρφωσής του.

Εάν οι διαπραγματευτές «απαιτήσουν από το Ιράν να μεταφέρει ολόκληρο το απόθεμα σε μια κεντρική τοποθεσία για επαλήθευση και τελικά για απομάκρυνση ή υποβάθμιση του βαθμού εμπλουτισμού του υλικού», τότε η ευθύνη θα βαρύνει την Τεχεράνη να αποκτήσει πρόσβαση και να «παράσχει πλήρη καταγραφή» του εμπλουτισμένου ουρανίου, δήλωσε ο Ρόκερ.

Ωστόσο, «σε αυτό το σενάριο, θα ανησυχούσα ότι το Ιράν θα ισχυριζόταν πως ένα μέρος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου ήταν αδύνατο να ανακτηθεί», ανέφερε ο Ρόκερ. «Δεν θα είχαμε πλήρη βεβαιότητα ότι το Ιράν δεν θα μπορούσε να αποκτήσει ξανά πρόσβαση σε αυτό κάποια στιγμή στο μέλλον».

Η διεθνής κοινότητα πιστεύει ότι το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος βρίσκεται σε κατεστραμμένες ή καταρρεύσασες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα της Ισφαχάν στο κεντρικό Ιράν, ενώ πρόσθετες ποσότητες υλικού φυλάσσονται σε άλλες εγκαταστάσεις.

Στα μέσα Μαΐου, ο στρατός ήταν έτοιμος να πραγματοποιήσει επιχείρηση κατάληψης του πυρηνικού υλικού, η οποία τελικά κρίθηκε υπερβολικά υψηλού κινδύνου, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως το CNN. Έκτοτε, το Ιράν έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις οχυρώσεις στις τοποθεσίες όπου εκτιμάται ότι είναι θαμμένο το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιό του.

Ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει στο παρελθόν τον επικίνδυνο χαρακτήρα μιας επιχείρησης ανάκτησης του ουρανίου διά της βίας και, σε εμφάνισή του τον Μάιο στο Fox News, εξέφρασε αμφιβολίες ότι οι Ιρανοί θα μπορούσαν ποτέ να αποκτήσουν πρόσβαση και να ανακτήσουν το θαμμένο πυρηνικό υλικό χωρίς να εντοπιστούν από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.

«Γνωρίζουμε ακριβώς τι συμβαίνει», δήλωσε ο Τραμπ στον παρουσιαστή του Fox, Σον Χάνιτι, αναφερόμενος στην εγκατάσταση. «Κανείς δεν έχει καν πλησιάσει σε αυτό».

Ωστόσο, συζητώντας δημοσίως το ουράνιο ως πιθανό στόχο, ο πρόεδρος ενδέχεται να έδωσε στο Ιράν το κίνητρο να ενισχύσει καλύτερα την προστασία των περιουσιακών του στοιχείων, επισήμαναν δύο από τις πηγές.

Πλέον, ακόμη και αν η συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον υπογραφεί μέσα στην επόμενη εβδομάδα, αναμένονται πρόσθετες τεχνικές διαπραγματεύσεις για την οριστικοποίηση των λεπτομερειών σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Η χώρα πιθανότατα θα απαιτούσε την ανάπτυξη μιας εξειδικευμένης κινητής εγκατάστασης διαχείρισης ουρανίου, οργανωμένης υπό την Εθνική Υπηρεσία Πυρηνικής Ασφάλειας στο Εθνικό Εργαστήριο Oak Ridge του Τενεσί. Το CNN είχε προηγουμένως αναφέρει ότι οι κορυφαίοι Αμερικανοί διαπραγματευτές Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ επισκέφθηκαν το εργαστήριο νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Ωστόσο, ακόμη και οι κορυφαίοι ειδικοί του κόσμου στην απομάκρυνση πυρηνικών υλικών θα χρειάζονταν σημαντικό χρόνο για να ολοκληρώσουν το έργο τους — ο Τραμπ δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στους δημοσιογράφους ότι η διαδικασία απομάκρυνσης θα απαιτούσε τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να ολοκληρωθεί.