Στον πάγο το ταξίδι Βανς στην Ελβετία, πύρα κατά του Ισραήλ

Ανέβαλε το ταξίδι στην Ελβετία για την εκκίνηση των διαπραγματεύσεων ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ. Βάλει κατά πολιτικών του Ισραήλ για την κριτική που δέχτηκαν οι ΗΠΑ για τη συμφωνία με το Ιράν.

Δημοσιεύθηκε: 19 Ιουνίου 2026 - 08:23

Σύνοψη

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν θα μεταβεί τελικά στην Ελβετία για τις απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν, καθώς ξεκινά αντίστροφη μέτρηση 60 ημερών για πυρηνική συμφωνία. Στο τραπέζι μπαίνουν οι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και το καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, με τις τιμές πετρελαίου να υποχωρούν αλλά να παραμένουν αυξημένες σε ετήσια βάση.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν θα αναχωρήσει για τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ιράν στην Ελβετία, ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος, καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν εισέρχονται σε περίοδο αντίστροφης μέτρησης 60 ημερών για την επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας και πιο μόνιμης ειρηνευτικής διευθέτησης.

Ο Βανς είχε δηλώσει νωρίτερα την ίδια ημέρα σε δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης, ότι πίστευε πως οι τεχνικές συνομιλίες θα ξεκινούσαν κάποια στιγμή μέσα στο Σαββατοκύριακο και ότι ο ίδιος θα ταξίδευε στην Ελβετία.

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε την Πέμπτη ότι τα σχέδια για τις πυρηνικές συνομιλίες δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί, επικαλούμενος υλικοτεχνικές δυσκολίες. Ο ίδιος ανέφερε ότι αμερικανική αντιπροσωπεία είναι έτοιμη να αναχωρήσει με την πρώτη διαθέσιμη ευκαιρία.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να συμφωνήσουν σε περιορισμούς του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης και στον τρόπο αραίωσης ή καταστροφής των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού (ουράνιο κατάλληλο για στρατιωτική χρήση) που διαθέτει.

Τι αλλάζει τώρα

Βασικές αλλαγές

► Ξεκινά αντίστροφη μέτρηση 60 ημερών για πυρηνική συμφωνία, με δυνατότητα παράτασης του χρονικού πλαισίου.

► Ακυρώνεται η μετάβαση του αντιπροέδρου Βανς στην Ελβετία, λόγω υλικοτεχνικών δυσκολιών στον προγραμματισμό των συνομιλιών.

► Αίρεται ο αποκλεισμός της ναυσιπλοΐας προς και από τα ιρανικά λιμάνια από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.

► Εξέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ πλοία που μεταφέρουν σχεδόν 10 εκατ. βαρέλια πετρελαίου.

► Υποχωρεί το Brent γύρω στα 79 δολάρια το βαρέλι, με πτώση περίπου 9% μέσα στην εβδομάδα.

Πολλοί ειδικοί σε θέματα πυρηνικής ενέργειας εκτιμούν ότι οι 60 ημέρες δεν επαρκούν για να επιλυθεί ένα τόσο σύνθετο και τεχνικό ζήτημα. Η συμφωνία προβλέπει πάντως ότι το χρονικό πλαίσιο μπορεί να παραταθεί. Η πυρηνική συμφωνία του 2015, την οποία ο Τραμπ είχε χλευάσει και εγκαταλείψει κατά την πρώτη του θητεία, χρειάστηκε περίπου δύο χρόνια για να ολοκληρωθεί.

Καθώς οι δύο χώρες αρχίζουν να διαμορφώνουν τις διαπραγματευτικές τους θέσεις για την επόμενη φάση των συνομιλιών, ο Βανς και ο Τραμπ επιδιώκουν να αντικρούσουν την κριτική — ακόμη και από πολιτικούς συμμάχους τους — ότι το Ιράν απέσπασε ευνοϊκότερους όρους.

Τα Στενά του Ορμούζ και οι αγορές πετρελαίου

Κατά την ενημέρωση στον Λευκό Οίκο νωρίτερα την Πέμπτη, ο Βανς υποβάθμισε τις ανησυχίες ότι το Ιράν θα μπορούσε τελικά να επιβάλει διόδια στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ (κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα για τη διακίνηση πετρελαίου), μια κίνηση που θα μετέτρεπε το κρίσιμο αυτό πέρασμα — το οποίο θεωρείται ευρέως διεθνή ύδατα — σε πηγή εσόδων για την Τεχεράνη.

«Καταρχάς, πιστεύουμε ότι οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί πρέπει να είναι ελεύθερες από διόδια», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι χώρες της περιοχής «θα διαμορφώσουν από κοινού ένα κατάλληλο πλαίσιο ασφάλειας για τα Στενά στο μέλλον».

Εάν τα Στενά δεν παραμείνουν ανοικτά, πρόσθεσε ο Βανς, «δεν πρόκειται να υπάρξει τελική συμφωνία».

Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν μεταξύ κερδών και απωλειών την Πέμπτη, ενώ το Brent διαπραγματευόταν γύρω στα 79 δολάρια το βαρέλι σήμερα το πρωΐ. Οι τιμές έχουν υποχωρήσει περίπου 9% αυτή την εβδομάδα.

Παρά ταύτα, το πετρέλαιο εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 30% υψηλότερα σε σχέση με την αρχή του έτους, με τους traders ενέργειας να εκτιμούν ότι θα χρειαστούν μήνες, αν όχι περισσότερο, μέχρι οι ροές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ να επανέλθουν στην κανονικότητα.

Ερωτηθείς σε συνέντευξή του στο Axios τι έμαθε για τα όρια της εξουσίας του από τη στρατιωτική επιχείρηση, ο Τραμπ απάντησε ότι «δεν υπάρχουν όρια». Επανέλαβε τους ισχυρισμούς του ότι οι ΗΠΑ «τους νίκησαν ολοκληρωτικά σε στρατιωτικό επίπεδο» και δήλωσε ότι το μνημόνιο «πιθανότατα ισοδυναμεί με άνευ όρων παράδοση» από την πλευρά του Ιράν.

Ωστόσο, για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι πιέσεις στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου επηρέασαν την απόφασή του να υπογράψει τη συμφωνία. «Δεν θα είχαμε πετρέλαιο για μήνες. Όσο ρίχνεις βόμβες, αυτό το πέρασμα είναι αυτομάτως κλειστό», δήλωσε ο Τραμπ στο Axios, αναφερόμενος στα Στενά. Προειδοποίησε επίσης ότι ένα παρατεταμένο κλείσιμο «είναι το είδος του γεγονότος που θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση».

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (US Central Command) ανακοίνωσε χθες ότι ήρε τον αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας προς και από τα ιρανικά λιμάνια και τις παράκτιες περιοχές.

«Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν παρεμποδίζουν τη διέλευση πλοίων προς ή από τα ιρανικά λιμάνια στον Αραβικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν», ανέφερε η διοίκηση σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πλοία που μετέφεραν εγκλωβισμένο πετρέλαιο άρχισαν να εξέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ την Πέμπτη, ενώ το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσει να αυξάνει σταδιακά την παραγωγή του, καθώς η ειρηνευτική συμφωνία προκάλεσε κύμα δραστηριότητας στην περιοχή. Πλοία που μεταφέρουν σχεδόν 10 εκατ. βαρέλια πετρελαίου είτε έχουν εμφανιστεί εκτός των Στενών είτε τα διαπλέουν, συμπεριλαμβανομένων των πρώτων δεξαμενόπλοιων σαουδαραβικής ιδιοκτησίας από την έναρξη του πολέμου πριν από περισσότερο από τρεις μήνες.

Το Ιράν ανακοίνωσε ότι η εμπορική ναυτιλιακή κίνηση στα νότια λιμάνια της χώρας έχει επανέλθει στην κανονικότητα από τη Δευτέρα, σύμφωνα με το ημιεπίσημο Iranian Students’ News Agency.

Επίθεση στο Ισραήλ

Ο Τζέι Ντι Βανς εξαπέλυσε επίθεση κατά της ισραηλινής κυβέρνησης για την κριτική της στη συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν, προειδοποιώντας το υπουργικό συμβούλιο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να μην επιτίθεται στην Ουάσιγκτον.

Η επίπληξη του Αμερικανού αντιπροέδρου κλιμακώνει την ένταση μεταξύ των συμμάχων, οι οποίοι ξεκίνησαν από κοινού τον πόλεμο κατά του Ιράν αλλά έκτοτε τα συμφέροντά τους έχουν αποκλίνει. Ο Νετανιάχου έχει βρεθεί αντιμέτωπος με εσωτερικές αντιδράσεις εξαιτίας της προκαταρκτικής συμφωνίας του Τραμπ, την οποία πολλοί στο Ισραήλ θεωρούν υποχώρηση απέναντι στην Τεχεράνη.

«Αυτό με ενοχλεί», δήλωσε ο Βανς την Πέμπτη. «Είδατε πρόσωπα εντός του υπουργικού συμβουλίου [του Νετανιάχου] που βγήκαν δημόσια και επιτέθηκαν στη συμφωνία, και με ορισμένους τρόπους επιτέθηκαν πολύ προσωπικά στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ο Βανς δήλωσε ότι το μήνυμά του προς το υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου είναι ότι θα πρέπει να θυμάται πως οι ΗΠΑ αποτελούν έναν από τους λίγους συμμάχους του Ισραήλ με παγκόσμια επιρροή και ότι η χώρα λαμβάνει την πλειονότητα των οπλικών της συστημάτων μέσω της Ουάσιγκτον.

«Ο Ντόναλντ Τζ. Τραμπ είναι ο μοναδικός αρχηγός κράτους σε ολόκληρο τον κόσμο που συμμερίζεται τις ανησυχίες του κράτους του Ισραήλ αυτή τη χρονική στιγμή», δήλωσε ο Βανς.

«Κατά τους τελευταίους τρεις μήνες, τα δύο τρίτα των αμυντικών όπλων που προστάτευσαν την πατρίδα σας έχουν κατασκευαστεί από αμερικανικά χέρια και έχουν χρηματοδοτηθεί από τα χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων... οποιοσδήποτε στο Ισραήλ πιστεύει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημά του είναι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών πρέπει να ξυπνήσει και να αντικρίσει την πραγματικότητα».

Ο Βανς εξαιρέθηκε τον Νετανιάχου από την κριτική του. Ωστόσο, σε συνέντευξή του στους New York Times την Πέμπτη, ο αντιπρόεδρος άσκησε κριτική στον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και στον υπερεθνικιστή υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, οι οποίοι έχουν απαξιώσει το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη.

«Υποθέτω ότι η απάντησή μου προς αυτούς θα ήταν: Ποια ακριβώς είναι η πρότασή σας;» δήλωσε ο αντιπρόεδρος, προσθέτοντας: «Δεν μπορείτε απλώς να σκοτώνετε για να επιλύσετε κάθε πρόβλημα εθνικής ασφάλειας που αντιμετωπίζετε».