Η Ισπανία πιέζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αρχίσει να δανείζεται επιπλέον 850 δισ. ευρώ ετησίως για λογαριασμό των κρατών-μελών της ΕΕ.
Η ισπανική πρόταση περιλαμβάνεται σε έγγραφο συζήτησης που κυκλοφόρησε μεταξύ των κρατών-μελών και έχει δει το Politico.
Tην πρόταση αναμενόταν να παρουσιάσει στο σημερινό Eurogroup ο υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας, Κάρλος Κουέρπο.
Η ιδέα της κοινής έκδοσης χρέους από την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Από τη μία βρίσκονται οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Γαλλία και η Ισπανία, που υποστηρίζουν μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες, και από την άλλη οι πιο επιφυλακτικές χώρες του Βορρά, με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία.
Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσει αυτό το χάσμα, η Ισπανία υποστηρίζει ότι η πρότασή της — η οποία βασίζεται στην παραδοχή ότι ο μεγαλύτερος κοινός δανεισμός της ΕΕ θα μειώσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους — θα μπορούσε να εξοικονομήσει στα κράτη-μέλη έως και 5 δισ. ευρώ ετησίως στην αρχική φάση και έως 25 δισ. ευρώ ετησίως σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, μέσω της μείωσης των επιτοκιακών δαπανών.
Η λογική είναι ότι οι χώρες της ΕΕ με υψηλό δημόσιο χρέος θα μπορούσαν να επωφεληθούν από το χαμηλότερο κόστος δανεισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απελευθερώνοντας έτσι δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο χειρότερος εφιάλτης της Γερμανίας
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαινίασε το πρώτο πρόγραμμα κοινής έκδοσης χρέους το 2021, όταν συμφώνησε να εκδώσει έως και 750 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια για την αντιμετώπιση της οικονομικής ύφεσης που προκάλεσε η πανδημία της Covid-19.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει την υψηλότερη δυνατή πιστοληπτική αξιολόγηση (ΑΑΑ), το κόστος δανεισμού της παραμένει σχετικά υψηλό.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι αγορές θεωρούν ότι οι εκδόσεις χρέους της είναι προσωρινές και όχι μόνιμες.
Με σχετικά χαμηλό δημόσιο χρέος και ισχυρή πιστοληπτική αξιολόγηση, το Βερολίνο και η Χάγη δεν έχουν ουσιαστικό όφελος από την ισπανική πρωτοβουλία, καθώς μπορούν να δανείζονται φθηνότερα απευθείας από τις αγορές με το δικό τους όνομα από ό,τι μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Προκειμένου να κάμψει τις αντιρρήσεις τους, η Ισπανία προτείνει να αντισταθμιστεί το επιπλέον κόστος που ενδέχεται να επωμιστούν από την κοινή ευρωπαϊκή έκδοση χρέους μέσω ενός νέου χρηματοδοτικού μηχανισμού, του European Sovereign Facility (ESF).
Ο μηχανισμός αυτός θα επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδίδει χρέος για λογαριασμό των κρατών-μελών και να διοχετεύει τα κεφάλαια μέσω δανείων.
Σύμφωνα με το έγγραφο, η σημαντική αύξηση της έκδοσης ευρωπαϊκού χρέους θα μειώσει το πρόσθετο ασφάλιστρο κινδύνου που απαιτούν σήμερα οι επενδυτές για να δανείσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
«Με την πάροδο του χρόνου, η αύξηση της ρευστότητας που θα προκύψει αναμένεται να μειώσει το κόστος χρηματοδότησης της ΕΕ σε επίπεδα κοντά ή ακόμη και χαμηλότερα από εκείνα της Γερμανίας, εξοικονομώντας πόρους για τις συμμετέχουσες χώρες», αναφέρει χαρακτηριστικά η πρόταση.
Η Ισπανία επιθυμεί το νέο σύστημα να τεθεί σε εφαρμογή με την έναρξη του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2028, και να αφορά μόνο τις χώρες που συμμορφώνονται με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ.
Εάν συμμετείχαν όλα τα κράτη-μέλη, καθώς και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (European Stability Mechanism – ESM), δηλαδή το ταμείο διάσωσης της Ευρωζώνης, το ESF θα μπορούσε να αντλεί έως και 850 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με την πρόταση.
Ωστόσο, η συμμετοχή του Βερολίνου και της Χάγης — κάτι που θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί — εκτιμάται ότι είναι καθοριστικής σημασίας για την οικονομική αξιοπιστία του εγχειρήματος.
«Όλοι γνωρίζουμε ότι τα ευρωομόλογα αποτελούν μη αποδεκτή επιλογή για αρκετά κράτη-μέλη. Αυτή η πρόταση δεν πρόκειται να προχωρήσει», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του ώστε να μιλήσει ελεύθερα.
Παρότι η συμμετοχή θα είναι προαιρετική, σύμφωνα με την ισπανική πρόταση είναι απαραίτητη η συμμετοχή των πέντε μεγαλύτερων εκδοτών χρέους της Ευρωζώνης — της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Ολλανδίας — προκειμένου η πρωτοβουλία να μπορέσει να υλοποιηθεί.