Το τέλος που επιδιώκει να επιβάλει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ θα αυξήσει σημαντικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και άλλων προϊόντων μέσω αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, σύμφωνα με διαχειριστές πλοίων και ειδικούς στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Τη Δευτέρα, ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιβάλουν τέλος ύψους 20% σε όλα τα φορτία που μεταφέρονται μέσω των Στενών, με στόχο την ανάκτηση του κόστους παροχής στρατιωτικής προστασίας στα πλοία που χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Ορισμένοι αναλυτές εξέφρασαν αμφιβολίες ως προς το εάν το συγκεκριμένο τέλος θα εφαρμοστεί τελικά, εξαιτίας του κόστους που θα συνεπαγόταν, γράφουν οι NYT. Παράλληλα, για τους διαχειριστές πλοίων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, η προοπτική επιβολής τελών αποτελεί προς το παρόν μικρότερη ανησυχία σε σχέση με την κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών τις τελευταίες ημέρες.
Ωστόσο, το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες -διαχρονικός υποστηρικτής της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και σε άλλες διεθνείς θαλάσσιες οδούς- προωθούν πλέον την επιβολή τέλους καθώς και το ιδιαίτερα υψηλό ύψος της προτεινόμενης επιβάρυνσης προκαλούν έντονη ανησυχία.
Ο κ. Τραμπ δεν διευκρίνισε τον ακριβή τρόπο υπολογισμού του τέλους του 20%. Ωστόσο, εάν το τέλος υπολογιστεί επί της αξίας του φορτίου, θα μπορούσε να υπερδιπλασιάσει το κόστος μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών.
Ο Ρίκο Λούμαν, ανώτερος οικονομολόγος με εξειδίκευση στον κλάδο των μεταφορών και της εφοδιαστικής στην ING Research, δήλωσε ότι οι εταιρείες δεξαμενόπλοιων χρεώνουν σήμερα περίπου 10 δολάρια ανά βαρέλι για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ευρώπη. Δεδομένου ότι η τιμή ενός βαρελιού πετρελαίου διαμορφώνεται περίπου στα 80 δολάρια, το τέλος που προτείνει ο κ. Τραμπ θα μπορούσε να προσθέσει άλλα 16 δολάρια ανά βαρέλι για τη διέλευση από τα Στενά, ανεβάζοντας το συνολικό κόστος μεταφοράς στα 26 δολάρια ανά βαρέλι.
Για ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο που μεταφέρει 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, το τέλος θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος κατά περισσότερα από 30 εκατ. δολάρια. Οι εισαγωγείς πετρελαίου είναι πιθανό να μετακυλίσουν μέρος του πρόσθετου κόστους στους καταναλωτές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε σφοδρή αντιπαράθεση για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων, πριν από τον πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών, διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Ο αμερικανικός στρατός καθοδηγεί τα πλοία μέσω διαδρομών πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν. Το Ιράν έχει αντιταχθεί στην αμερικανική επιχείρηση, υποστηρίζοντας ότι ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας στα Στενά τού ανήκει. Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν έπληξε πλοία που φαίνεται ότι χρησιμοποιούσαν τη διαδρομή μέσω του Ομάν, γεγονός που οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε αντίποινα με επιθέσεις κατά του Ιράν.
Δεκάδες πλοία έχουν διέλθει από τα Στενά με την άδεια του Ιράν, ακολουθώντας διαδρομές κοντά στις ιρανικές ακτές. Τη Δευτέρα, ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι επαναφέρει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό για τα πλοία που χρησιμοποιούν ιρανικά λιμάνια.
Ο Νιλ Κρόσμπι, επικεφαλής έρευνας για την αγορά πετρελαίου στη Sparta, εταιρεία ανάλυσης των ενεργειακών αγορών, δήλωσε ότι αμφιβάλλει κατά πόσο το τέλος θα τεθεί τελικά σε εφαρμογή. Εάν όμως εφαρμοστεί, όπως είπε, οι διαχειριστές πλοίων θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα: είτε να καταβάλουν το υψηλό τέλος αναλαμβάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο επίθεσης από το Ιράν είτε να αγνοήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και να συνεργαστούν με την Τεχεράνη.
«Θεωρώ ότι αυτό αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο οι πλοιοκτήτες θα αισθάνονται ακόμη λιγότερο άνετα να δραστηριοποιούνται στην περιοχή, πέραν των ίδιων των επιθέσεων», δήλωσε.
Δύο διαχειριστές πλοίων χαρακτήρισαν το προτεινόμενο τέλος υπερβολικό, επισημαίνοντας ότι υπερβαίνει το ποσό που οι ίδιοι χρεώνουν για τη μεταφορά φορτίων μέσω των Στενών. Οι δύο πηγές ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους προκειμένου να μιλήσουν ελεύθερα για την πρόταση του κ. Τραμπ.
Η Βίντια Μάνι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και ειδική στις εφοδιαστικές αλυσίδες, δήλωσε ότι ένα τέλος ύψους 20% θα συνιστούσε «σημαντική οικονομική επιβάρυνση». Σημείωσε ότι το προαιρετικό τέλος για τη διέλευση από τα Στενά της Μαλάκκας, στη Νοτιοανατολική Ασία, ανέρχεται σε ποσοστό μικρότερο του 0,5% της αξίας του φορτίου.
Το Ιράν έχει επίσης επιχειρήσει να επιβάλει τέλος στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές πόσα πλοία έχουν καταβάλει σχετικό τέλος και ποιο είναι το ύψος της χρέωσης που επιβάλλει η Τεχεράνη.
Σχολιάζοντας τη Δευτέρα την πρόταση του κ. Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X: «Το 20% είναι, ασφαλώς, υπερβολικά υψηλό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αντιταχθεί στην επιβολή τελών όταν το Ιράν επιχείρησε να τα εισπράξει, επισημαίνοντας ότι πριν από τον πόλεμο τα πλοία δεν κατέβαλλαν τέλη για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Στα τέλη Ιουνίου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχε δηλώσει: «Καμία χώρα δεν επιτρέπεται να επιβάλλει διόδια ή τέλη σε μια διεθνή θαλάσσια οδό. Αυτό προβλέπει το ισχύον διεθνές δίκαιο».