Η Σαουδική Αραβία έχει θέσει τις χρηματοοικονομικές μεταφορές προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υπό αυξημένη κανονιστική εποπτεία, αντίστοιχη με αυτή που εφαρμόζεται σε χώρες οι οποίες θεωρούνται υψηλού κινδύνου για παράνομες χρηματικές ροές, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters.
Τα μέτρα, τα οποία δεν έχουν ανακοινωθεί δημόσια, ενδέχεται να εξηγούν γιατί ορισμένες εταιρείες αναφέρουν δυσκολίες στη μεταφορά χρημάτων από λογαριασμούς στη Σαουδική Αραβία προς τα ΗΑΕ τους τελευταίους μήνες. Το ζήτημα είχε αναφερθεί για πρώτη φορά από το Bloomberg και τους Financial Times τον Ιούλιο, όμως η ενισχυμένη εποπτεία δεν είχε γίνει μέχρι σήμερα γνωστή.
Έξι επιχειρηματίες δήλωσαν στο Reuters ότι οι εταιρείες τους έχουν αντιμετωπίσει καθυστερήσεις ή επιστροφές χρημάτων από σαουδαραβικές τράπεζες χωρίς επίσημη εξήγηση.
Τι υποστηρίζει η κεντρική τράπεζα
Η κεντρική τράπεζα της Σαουδικής Αραβίας έχει ζητήσει από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να εφαρμόζουν αυστηρότερους ελέγχους όταν συναλλάσσονται με πελάτες ή δικαιοδοσίες που ενέχουν υψηλότερους κινδύνους για ξέπλυμα χρήματος, χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και άλλα οικονομικά εγκλήματα.
Οι τρεις πηγές ανέφεραν ότι νωρίτερα φέτος η κεντρική τράπεζα ενημέρωσε τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας να εφαρμόζουν τα συγκεκριμένα μέτρα κατά τη διεκπεραίωση συναλλαγών με τα ΗΑΕ.
Ένα τέταρτο άτομο, δυτικό στέλεχος με επιχειρηματική δραστηριότητα στη Σαουδική Αραβία, δήλωσε ότι έλαβε την ίδια εξήγηση όταν απευθύνθηκε στην τράπεζά του για καθυστερήσεις στις συναλλαγές.
Απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters, η κεντρική τράπεζα της Σαουδικής Αραβίας ανέφερε ότι «δεν υπάρχουν άμεσοι περιορισμοί σε συγκεκριμένες χώρες».
Υπογράμμισε ότι η χώρα διαθέτει ισχυρό κανονιστικό πλαίσιο για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, σύμφωνα με τα πρότυπα της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF).
«Όλες οι τράπεζες στο Βασίλειο εφαρμόζουν τους απαραίτητους ελέγχους και προληπτικά μέτρα για τον μετριασμό των κινδύνων με βάση τις δικές τους εσωτερικές αξιολογήσεις και τη θεσμική τους διάθεση ανάληψης κινδύνου», ανέφερε η κεντρική τράπεζα, προσθέτοντας ότι λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως ο κίνδυνος χώρας και ο γεωγραφικός κίνδυνος.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος των ΗΑΕ δήλωσε ότι το υπουργείο Οικονομίας δεν έχει λάβει αναφορές από εταιρείες του ιδιωτικού τομέα για δυσκολίες ή ασυνήθιστες καθυστερήσεις στις τραπεζικές μεταφορές μεταξύ των δύο χωρών.
«Τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία διατηρούν βαθιές και μακροχρόνιες οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, οι οποίες υποστηρίζονται από σημαντικές εμπορικές και επενδυτικές ροές», δήλωσε.
Πάνω από μισή ντουζίνα χώρες στο μικροσκόπιο
Η ενισχυμένη εποπτεία τοποθετεί τα ΗΑΕ, σημαντικό κόμβο για επενδύσεις σε ακίνητα και το εμπόριο πολύτιμων μετάλλων και λίθων, μεταξύ περισσότερων από μισή ντουζίνα χωρών στην περιοχή που θεωρούνται υψηλού κινδύνου από τη Σαουδική Αραβία για οικονομικά εγκλήματα, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο Λίβανος, το Νότιο Σουδάν και το Ιράκ, χώρες που βρίσκονται στη «γκρίζα λίστα» της FATF, η οποία περιλαμβάνει δικαιοδοσίες που υπόκεινται σε αυξημένη παρακολούθηση.
Η FATF αφαίρεσε τα ΗΑΕ από τη λίστα το 2024, μετά τις βελτιώσεις που πραγματοποίησε η χώρα στο πλαίσιο καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ορισμένες οργανώσεις κατά της διαφθοράς είχαν υποστηρίξει τότε ότι η απόφαση ήταν πρόωρη.
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις σε ορισμένα πρόσωπα και οντότητες με έδρα τα ΗΑΕ, κατηγορώντας τα ότι συγκέντρωναν ή ξέπλεναν χρήματα για ομάδες όπως οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν και η σομαλική ένοπλη οργάνωση Αλ Σεμπάμπ.
Σύμφωνα με Σαουδάραβα αξιωματούχο που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, η αυξημένη εποπτεία αποσκοπεί και στην αποστολή ενός «λεπτού μηνύματος» προς την ηγεσία των Εμιράτων σχετικά με τη σημασία της διατήρησης καλών σχέσεων.
Την ίδια ερμηνεία συμμερίζονται τέσσερις περιφερειακές πηγές του χρηματοπιστωτικού κλάδου, οι οποίες δεν είχαν ενημερωθεί για τους λόγους πίσω από τα μέτρα.
Οι σχέσεις Ριάντ-Άμπου Ντάμπι δοκιμάζονται
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ παραμένουν σημαντικοί εμπορικοί εταίροι, όμως τα συμφέροντά τους έχουν αποκλίνει τα τελευταία χρόνια σε ζητήματα όπως οι ποσοστώσεις πετρελαίου, η γεωπολιτική επιρροή και ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και ταλέντων.
Οι διαφωνίες έγιναν πιο έντονες στα τέλη του περασμένου έτους, λόγω της διαφορετικής στάσης τους απέναντι στις αντιμαχόμενες πλευρές του πολέμου στην Υεμένη. Η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε τα ΗΑΕ ότι απειλούν την ασφάλειά της στηρίζοντας αποσχιστικές δυνάμεις που προέλασαν προς τα σύνορά της.
Νέες διαφωνίες προέκυψαν σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης του πολέμου του Ιράν με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ακόμη και όταν το Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι επιχειρούσαν να εμφανίσουν ενιαίο μέτωπο απέναντι στις επιθέσεις της Τεχεράνης εναντίον χωρών του Κόλπου.
Παρά τις εντάσεις, μια πλήρης οικονομική ρήξη θεωρείται απίθανη. Οι δύο οικονομίες είναι βαθιά συνδεδεμένες μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων και των υποδομών logistics, ενώ μια ρήξη δεν θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα καμίας πλευράς.
Η Σαουδική Αραβία είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των ΗΑΕ στον αραβικό κόσμο. Τα ΗΑΕ ήταν το 2024 ο πέμπτος μεγαλύτερος προορισμός για τις σαουδαραβικές εξαγωγές και η τέταρτη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών της χώρας, σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Πολυπλοκότητας.
«Ο πόλεμος στο Ιράν εδραίωσε τη λογική της συνεργασίας» για την προστασία ζωτικών συμφερόντων, μεταξύ άλλων για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, δήλωσε ο Τζάστιν Αλεξάντερ, διευθυντής της Khalij Economics.
Οικονομικός ανταγωνισμός
Ο οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ των δύο χωρών έχει, ωστόσο, βαθιές ρίζες. Τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και τα ΗΑΕ προσπαθούν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τα έσοδα πετρελαίου και φυσικού αερίου και να εξελιχθούν σε διεθνή χρηματοοικονομικά και επιχειρηματικά κέντρα.
Το Ντουμπάι παραμένει ο σημαντικότερος επιχειρηματικός κόμβος του Κόλπου, όμως η Σαουδική Αραβία πιέζει πολυεθνικές εταιρείες να μεταφέρουν τα περιφερειακά τους κεντρικά γραφεία στο Ριάντ, καθιστώντας την παρουσία εκεί προϋπόθεση για την ανάληψη μεγάλων κυβερνητικών συμβάσεων.
Οι επιχειρηματίες που μίλησαν στο Reuters ανέφεραν ότι οι δυσκολίες στις διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων ξεκίνησαν τις εβδομάδες μετά την ανακοίνωση των ΗΑΕ, στις 28 Απριλίου, ότι αποχωρούν από τον OPEC, τον οργανισμό πετρελαιοπαραγωγών χωρών στον οποίο η Σαουδική Αραβία έχει κεντρικό ρόλο.
Ο επικεφαλής συμβουλευτικής εταιρείας με έδρα το Ντουμπάι δήλωσε ότι ορισμένοι Σαουδάραβες πελάτες αντιμετώπιζαν δυσκολίες στις πληρωμές προς την εταιρεία και τον είχαν συμβουλεύσει να μεταφέρει την επιχείρησή του αλλού.
Δύο ακόμη εταιρείες με έδρα τα ΗΑΕ έλαβαν παρόμοια αιτήματα από πελάτες, οι οποίοι υποστήριξαν ότι οι σαουδαραβικές αρχές τούς ζήτησαν να μην συνεργάζονται με εταιρείες στα ΗΑΕ, σύμφωνα με επενδυτή που κατέχει συμμετοχές και στις δύο εταιρείες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εταιρείες περιμένουν πλέον εβδομάδες για πληρωμές από τη Σαουδική Αραβία, ακόμη και για ποσά κάτω του 1 εκατ. ντιρχάμ, περίπου 272.257 δολάρια, τα οποία προηγουμένως διεκπεραιώνονταν μέσα σε λίγες ημέρες.
Τρεις τραπεζίτες δήλωσαν ότι η ενισχυμένη εποπτεία σημαίνει πως οι μεταφορές προς τα ΗΑΕ περνούν από περισσότερα στάδια ελέγχου και εξετάζονται αυστηρότερα από τις υπηρεσίες συμμόρφωσης. Ορισμένες μεταφορές χρειάζονται πλέον εβδομάδες για να ολοκληρωθούν, ενώ άλλες δεν φτάνουν ποτέ στον προορισμό τους.
Τρεις επιχειρηματίες δήλωσαν ότι οι εταιρείες τους έχουν αρχίσει να δρομολογούν πληρωμές μέσω τρίτων χωρών, προκειμένου να παρακάμψουν τις καθυστερήσεις.