Ισραηλινό πλήγμα σε συριακή αεροπορική βάση αυτή την εβδομάδα ενδέχεται να αποτέλεσε πολιτική απόπειρα «πρόκλησης» της Τουρκίας ώστε να εμπλακεί σε μια σύγκρουση ενόψει των ισραηλινών εκλογών αργότερα αυτό το φθινόπωρο, δήλωσε το Σάββατο ανώτερος Αμερικανός διπλωμάτης.
Τα σχόλια του Τομ Μπάρακ, πρέσβη της Ουάσινγκτον στην Άγκυρα και ειδικού απεσταλμένου για τη Συρία, αποτέλεσαν την πιο έντονη μέχρι στιγμής αμερικανική κριτική στην ισραηλινή επιδρομή στη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία την Τρίτη, σημειώνουν οι Financial Times.
Μετά την επιδρομή, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι η βάση αποτέλεσε στόχο λόγω φόβων ότι η Τουρκία θα εγκαθίστατο στην τοποθεσία και θα απειλούσε την ασφάλεια του Ισραήλ. Ισραηλινοί αναλυτές υπέθεσαν ότι η Τουρκία σκόπευε να εγκαταστήσει στη βάση ραντάρ αεράμυνας και επιθετικά drones.
Σε συνέντευξή του σε διαδικτυακή πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο, ο Μπάρακ δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί ήταν αβάσιμοι, προσθέτοντας ότι δεν υπήρχαν τουρκικά στρατιωτικά μέσα στην τοποθεσία και ότι η Άγκυρα δεν σκόπευε να εγκατασταθεί στη βάση.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος άφησε να εννοηθεί ότι το Ισραήλ ενδέχεται να «προκαλούσε τους Τούρκους», στο πλαίσιο μιας «πολύ επιθετικής αλλά καλά αποδεκτής προεκλογικής ιδέας», ενόψει των γενικών εκλογών του Οκτωβρίου, στις οποίες ο Νετανιάχου υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις.
Αμέσως μετά το πλήγμα, ο Μπάρακ είχε δηλώσει ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να είχε ενεργοποιήσει μαχητικά αεροσκάφη για να αναχαιτίσει τα ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη, διακινδυνεύοντας μια «περιττή κλιμάκωση». Το Σάββατο δήλωσε ότι αυτό θα μπορούσε να είχε οδηγήσει σε «Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο».
Στην ίδια συνέντευξη, ο Μπάρακ πρόσθεσε ότι μια δεύτερη θεωρία για την ισραηλινή επιδρομή θα μπορούσε να είναι μια «παρεξήγηση» μεταξύ του γραφείου του Νετανιάχου, των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας (IDF) και της υπηρεσίας πληροφοριών Mossad.
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς απέρριψε τα σχόλια του Μπάρακ σε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη δήλωση που εκδόθηκε το απόγευμα του Σαββάτου, κατά τη διάρκεια του εβραϊκού Σαββάτου.
Δήλωσε ότι οι IDF είχαν συστήσει επανειλημμένα την πραγματοποίηση πλήγματος στο Αμπού αλ-Ντουχούρ «υπό το φως σαφών πληροφοριών» ότι η Τουρκία σκόπευε να «διεξαγάγει επιχειρήσεις» στην τοποθεσία.
Ο Κατς ισχυρίστηκε επίσης ότι είχε διατυπωθεί «άμεση προειδοποίηση» προς τη συριακή κυβέρνηση και ότι οι ΗΠΑ είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων -κάτι που ο Μπάρακ είχε αρνηθεί.
«[Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν] πιάστηκε με το χέρι στο βάζο με τα μπισκότα και αναγκάστηκε να υποχωρήσει», δήλωσε ο Κατς, καταδικάζοντας αυτό που υποστήριξε ότι ήταν μια προσπάθεια να παρουσιαστεί το πλήγμα υπό πολιτικό πρίσμα.
Επέκρινε επίσης τα σχόλια του Μπάρακ ότι τα Υψίπεδα του Γκολάν — τα οποία καταλήφθηκαν από το Ισραήλ στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής του 1967 και αργότερα προσαρτήθηκαν — ήταν «κατεχόμενα» συριακά εδάφη, λέγοντας ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε αναγνωρίσει την ισραηλινή κυριαρχία στην περιοχή κατά την πρώτη του θητεία.
Η Τουρκία είναι ένας από τους κυριότερους υποστηρικτές της κυβέρνησης του νέου Σύρου προέδρου Αχμέντ αλ-Σαράα, πρώην ισλαμιστή μαχητή που ηγήθηκε της επίθεσης των ανταρτών η οποία ανέτρεψε τον δικτάτορα Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024.
Η Άγκυρα έχει παράσχει στρατιωτική εκπαίδευση, εξοπλισμό και υλικοτεχνική υποστήριξη στη Δαμασκό για την ανοικοδόμηση κρατικών θεσμών που καταστράφηκαν κατά τον σχεδόν 14ετή εμφύλιο πόλεμο της Συρίας, ο οποίος άφησε πίσω του μισό εκατομμύριο νεκρούς.
Ωστόσο, το Ισραήλ θεωρεί την κυβέρνηση του Σαράα, στην οποία κυριαρχεί η ισλαμιστική του παράταξη, απειλή. Έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένες επιδρομές στη χώρα μετά την ανατροπή του Άσαντ, έχει καταστρέψει μεγάλο μέρος των στρατιωτικών υποδομών του πρώην καθεστώτος και έχει καταλάβει εκτάσεις στη νότια Συρία, χαρακτηρίζοντάς τες «ζώνη ασφαλείας».
Η Τουρκία διατηρεί χιλιάδες στρατιώτες στη βόρεια Συρία, έπειτα από αρκετές επεμβάσεις κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Το Ισραήλ έχει αντιταχθεί στην εγκατάσταση τουρκικών στρατιωτικών υποδομών που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης του, ιδίως στον συριακό εναέριο χώρο.
Η αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ βρίσκεται περίπου 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα, στη βορειοδυτική επαρχία Ιντλίμπ της Συρίας, η οποία αποτελούσε προπύργιο των ανταρτών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Είχε παραμείνει σε μεγάλο βαθμό εκτός λειτουργίας για περισσότερο από μία δεκαετία, αλλά βρισκόταν σε διαδικασία επανενεργοποίησης.
Τουρκική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε την εγκατάσταση για να επιθεωρήσει τις εργασίες μόλις λίγες ώρες πριν από τα ισραηλινά πλήγματα, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, η οποία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ, άρχισαν να επιδεινώνονται σημαντικά το 2024 λόγω του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα, με την Άγκυρα να αναστέλλει το διμερές εμπόριο.
Έκτοτε, οι διαφορές τους έχουν κλιμακωθεί, ιδίως όσον αφορά τη Συρία.
Καθώς το Ισραήλ διεξήγαγε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και τον Λίβανο τον Ιούνιο, ο Ερντογάν δήλωσε ότι «η ασφάλεια της Τουρκίας . . . ξεκινά από το Χαλέπι, ξεκινά από τη Δαμασκό, ξεκινά από τη Βηρυτό». Πρόσθεσε: «Δεν θα κλείσουμε τα μάτια σε καμία επίθεση εναντίον των αδελφών μας.»
Το Ισραήλ παρουσιάζει ολοένα περισσότερο τον διευρυνόμενο περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας ως αυτοτελή πρόκληση για την ασφάλειά του, με ορισμένους Ισραηλινούς πολιτικούς και αναλυτές να αποκαλούν μάλιστα την Τουρκία «νέο Ιράν».