Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, για κάθε εργαζόμενο άνω των 65 ετών στη Βρετανία αντιστοιχούσαν έως και 10 νέοι εργαζόμενοι. Σήμερα, η αναλογία έχει μειωθεί μόλις στους δύο, καθώς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι παραμένουν για περισσότερο χρόνο στην αγορά εργασίας, ενώ οι νέοι δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να βρουν την πρώτη τους δουλειά.
Ο αριθμός των Βρετανών ηλικίας 65 ετών και άνω που εργάζονται ξεπέρασε τα 1,7 εκατομμύρια νωρίτερα φέτος, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Office for National Statistics (ONS). Το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και η καλύτερη υγεία καθυστερούν τη συνταξιοδότηση, ενώ οι πιέσεις από το κόστος διαβίωσης έχουν επίσης οδηγήσει αρκετούς ανθρώπους της γενιάς των baby boomers να παραμείνουν λίγο περισσότερο στην εργασία.
Τα ποσοστά απασχόλησης αυτής της ηλικιακής ομάδας, μεγάλο μέρος της οποίας έχει ήδη ξεπεράσει την ηλικία συνταξιοδότησης, βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Σε έναν ιδανικό κόσμο, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα εργατικό δυναμικό που θυμίζει μια παραδοσιακή ιταλική οικογένεια, με πολλές γενιές κάτω από την ίδια στέγη και με δεξιότητες να μεταφέρονται από τους μεγαλύτερους στους νεότερους. Ωστόσο, η Βρετανία αντιμετωπίζει αυτό που η Τράπεζα της Αγγλίας αποκαλεί αγορά εργασίας «low hire, low fire», όπου οι προσλήψεις και οι απολύσεις παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα οι νέοι να παραμένουν εκτός.
Μόλις δύο νέοι εργαζόμενοι για κάθε άνω των 65
Η ανεργία των νέων βρίσκεται κοντά στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ενώ οι θέσεις εργασίας εισαγωγικού επιπέδου έχουν μειωθεί σημαντικά.
Νέοι στρέφονται ακόμη και σε λεγόμενα «emergency degrees», δηλαδή σε πρόσθετες πανεπιστημιακές σπουδές που λειτουργούν ως τρόπος καθυστέρησης της εισόδου τους σε μια ολοένα και πιο δύσκολη αγορά εργασίας.
Σχεδόν ένα εκατομμύριο άτομα ηλικίας 16-24 ετών βρίσκονται εκτός εργασίας ή εκπαίδευσης, σε μια κρίση γνωστή στη Βρετανία ως NEET. Η κυβέρνηση των Εργατικών προσπαθεί να κατανοήσει το πρόβλημα, ενώ έχει δεχθεί επικρίσεις ότι αυξάνει το κόστος πρόσληψης νέων εργαζομένων.
Η ασθενής ανάπτυξη και το ασταθές διεθνές περιβάλλον κάνουν τις επιχειρήσεις πιο επιφυλακτικές στις προσλήψεις. Και καθώς ανοίγουν λιγότερες θέσεις, η καθυστέρηση της συνταξιοδότησης μπορεί να έχει «αλυσιδωτές επιπτώσεις» στον αριθμό των θέσεων που δημιουργούνται για τους νέους, σύμφωνα με τον Μπεν Χάρισον, διευθυντή του Work Foundation στο Lancaster University.
Η κρίση της ανεργίας των νέων αποτελεί προτεραιότητα για τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ, ο οποίος έχει διευρύνει πρόγραμμα επιδότησης θέσεων εργασίας με κατώτατο μισθό για νέους και έχει ανακοινώσει σχέδια για την αναμόρφωση των επαγγελματικών διαδρομών προς την αγορά εργασίας.
Ορισμένοι στην αριστερή πτέρυγα του κόμματος ζητούν ακόμη πιο δραστικά μέτρα για την αντιμετώπιση αυτού που χαρακτηρίζουν διαγενεακή αδικία. Πρόσφατη έκθεση του Institute for Public Policy Research, think tank που πρόσκειται στους Εργατικούς, πρότεινε η κυβέρνηση να μεταφέρει το φορολογικό βάρος από τους νέους εργαζόμενους προς τους συνταξιούχους, στοχεύοντας στην ακίνητη περιουσία και άλλες μορφές πλούτου.
Η πανδημία άλλαξε την εικόνα
Παρότι το συνολικό ποσοστό απασχόλησης στη Βρετανία έχει παραμείνει σχετικά σταθερό, μόλις οι μισοί νέοι ηλικίας 16-24 ετών εργάζονται, ποσοστό μειωμένο κατά περισσότερες από τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες από το 2022. Η πτώση είναι αντίστοιχου μεγέθους με εκείνη που καταγράφηκε κατά την πανδημία και την οικονομική κρίση του 2008, σύμφωνα με το Institute for Fiscal Studies.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η Βρετανία φαινόταν να αντιμετωπίζει ένα εντελώς διαφορετικό πρόβλημα, καθώς ένα κύμα εργαζομένων της γενιάς των baby boomers επέλεξε να συνταξιοδοτηθεί πρόωρα.
Οι πιέσεις από το κόστος διαβίωσης, ωστόσο, οδήγησαν ορισμένους να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας. Περίπου ένας στους έξι συνταξιούχους είτε επέστρεψε στην εργασία είτε εξέταζε το ενδεχόμενο να το κάνει, σύμφωνα με έρευνα της Standard Life το 2026.
«Μπορεί επίσης να υπάρχει το στοιχείο ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμπληρώνουν το εισόδημά τους και εργάζονται με μερική απασχόληση σε θέσεις χαμηλότερης εξειδίκευσης ή χαμηλότερων αποδοχών, σε θέσεις που στο παρελθόν μπορεί να κατέληγαν σε νέους», δήλωσε η Μπρούνα Σκάριτσα, επικεφαλής οικονομολόγος της Morgan Stanley για τη Βρετανία.
Η μεγαλύτερη αλλαγή, ωστόσο, είναι ότι οι εργαζόμενοι παραμένουν στην αγορά εργασίας για περισσότερο χρόνο, υποβοηθούμενοι από την καλύτερη υγεία και την εξάπλωση της ευέλικτης εργασίας μετά την πανδημία, σύμφωνα με τον Αλεσάντρο Ντε Αρκάντζελις, ανώτερο αναλυτή έρευνας και πολιτικής στη Lewis Silkin.
Οι βρετανικές επιχειρήσεις αναζητούν ενεργά μεγαλύτερους σε ηλικία υποψηφίους και αλλάζουν τα πακέτα παροχών τους προκειμένου να διατηρήσουν εργαζομένους που πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση, σύμφωνα με τη Νάταλι Χολ, διευθύνουσα σύμβουλο της 55/Redefined, εταιρείας που βοηθά επιχειρήσεις να προσελκύουν μεγαλύτερους εργαζομένους.
Η Veolia, εταιρεία περιβαλλοντικών υπηρεσιών, διαθέτει ειδική σελίδα καριέρας στη Βρετανία για άτομα άνω των 50 ετών, προσφέροντας ευέλικτη εργασία και παροχές ευεξίας, όπως δωρεάν φυσικοθεραπεία. Η ασφαλιστική AXA προσφέρει προγράμματα κατάρτισης και επανεκπαίδευσης για άτομα άνω των 50, ενώ η διαφημιστική Dentsu έχει δημιουργήσει πρόγραμμα μαθητείας για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.
Η AI αλλάζει ξανά τις ισορροπίες
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί επίσης κερδισμένους και χαμένους μεταξύ των διαφορετικών γενεών. Η τεχνολογία μπορεί να επιτρέψει στους μεγαλύτερους εργαζόμενους να παραμείνουν περισσότερο στην αγορά, ενώ ταυτόχρονα αξιοποιεί την εμπειρία τους, καθώς τα bots αναλαμβάνουν εργασίες που παραδοσιακά δίνονταν σε νεότερους εργαζομένους.
Οι θέσεις εργασίας για αποφοίτους ως ποσοστό των συνολικών διαθέσιμων θέσεων έχουν μειωθεί στο μισό από το 2022, σύμφωνα με την Indeed.
«Η AI μπορεί κάλλιστα να σας επιτρέψει να παρατείνετε τον εργασιακό σας βίο. Αν είστε νέος, η απειλή μπορεί να είναι πολύ πιο άμεση», δήλωσε ο Χάρισον από το Lancaster University.
«Έχουμε αρκετούς πελάτες που μας έχουν προσεγγίσει λέγοντας: “Θέλουμε απλώς να απαλλαγούμε από κάποιους junior εργαζομένους και να τους αντικαταστήσουμε με AI”», πρόσθεσε ο Ντε Αρκάντζελις. «Υπάρχει μεγαλύτερη πίεση να βασίζονται στις πιο έμπειρες ομάδες εργαζομένων».
Η τηλεργασία μπορεί επίσης να διαδραματίζει ρόλο. Μελέτη της Federal Reserve Bank of New York απέδωσε το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της ανεργίας μεταξύ των νέων αποφοίτων στην εξάπλωση της εργασίας από το σπίτι, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις διστάζουν να προσλάβουν νέους εργαζομένους για απομακρυσμένη εργασία, καθώς η εκπαίδευση και η ανάπτυξη δεξιοτήτων είναι δυσκολότερες.
«Ως millennial, θυμάμαι το παλιό στερεότυπο: “Προσλαμβάνουμε για μια θέση εισαγωγικού επιπέδου, αλλά απαιτούμε πέντε χρόνια εμπειρίας”», ανέφερε ο Ντε Αρκάντζελις. «Αυτό το παράδοξο έχει γίνει ακόμη μεγαλύτερο».