Οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) θα είναι περισσότερο διατεθειμένες να στηρίξουν νέους ευρωπαϊκούς φόρους για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό, εφόσον αυτοί δημιουργούν έσοδα που τα κράτη-μέλη δεν εισπράττουν ήδη σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Σε συνέντευξή του στο POLITICO, ο Κόστα περιέγραψε για πρώτη φορά τα συμπεράσματα από την περιοδεία του σε 25 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με αντικείμενο ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα των διαπραγματεύσεων: την εξεύρεση στήριξης για νέες ευρωπαϊκές εισφορές, τους λεγόμενους «ίδιους πόρους», που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέα έσοδα για τον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Η στάση των κυβερνήσεων στο συγκεκριμένο ζήτημα θα είναι καθοριστική για το αν η ΕΕ θα καταφέρει να καταλήξει σε συμφωνία για τον προϋπολογισμό έως το τέλος του έτους, πριν από τις εκλογές του 2027 στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία, οι οποίες ενδέχεται να περιπλέξουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.
«Εάν δεν δημιουργήσουμε νέους ίδιους πόρους, θα πρέπει να ζητήσουμε περισσότερα χρήματα από τα κράτη-μέλη», δήλωσε ο Κόστα. Όπως σημείωσε, στόχος είναι να διατηρηθούν οι εθνικές συνεισφορές σε «λογικά επίπεδα», κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, προϋποθέτει ένα αξιόπιστο πακέτο νέων ιδίων πόρων.
Το παράδειγμα του φόρου καπνού
Ωστόσο, ορισμένες από τις προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι, όπως ένας φόρος στα προϊόντα καπνού, αντιμετωπίζουν αντιδράσεις από κυβερνήσεις, καθώς θα μπορούσαν να επιβαρύνουν έσοδα που ήδη εισπράττονται σε εθνικό επίπεδο.
Ο καπνός φορολογείται ήδη σε όλες τις χώρες της ΕΕ, σημείωσε ο Κόστα, επομένως ένας ευρωπαϊκός φόρος θα μπορούσε απλώς να περιορίσει τα εθνικά έσοδα.
Αντίθετα, προϊόντα όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και οι συσκευές ατμίσματος δεν φορολογούνται σήμερα σε αρκετές χώρες.
«Εάν φορολογείς το ίδιο πράγμα ή ένα διαφορετικό πράγμα, αυτό έχει σημασία», ανέφερε ο Κόστα. Εάν πρόκειται για διαφορετικό προϊόν, «τότε είναι πραγματικά νέο χρήμα. Και αυτό σημαίνει ότι είναι ευκολότερο να επιτευχθεί συμφωνία».
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο προσαρμογών σε ορισμένες από τις προτάσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των κρατών-μελών.
Όταν ρωτήθηκε αν αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να είναι «εξίσου δυσαρεστημένες», απάντησε: «Πρέπει να μοιραστούμε τη δυσαρέσκεια».
«Είναι ο μόνος τρόπος για να μοιραστούμε και τα οφέλη των ευρωπαϊκών επενδύσεων», πρόσθεσε.
Πού θα βρεθούν τα χρήματα
Η ιρλανδική κυβέρνηση, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής εξάμηνη προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, προετοιμάζει νέο πακέτο διαπραγμάτευσης για τον Οκτώβριο, με βάση την αξιολόγηση των θέσεων των κυβερνήσεων τόσο για τις περικοπές δαπανών όσο και για τους νέους φόρους.
Η αρχική πρόταση της Κομισιόν, που δημοσιεύθηκε πέρυσι, περιλάμβανε πέντε νέες εισφορές, οι οποίες εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποφέρουν περισσότερα από €60 δισ. τον χρόνο.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι κυβερνήσεις απέρριψαν ορισμένες επιλογές, θεωρώντας ότι θα επιβάρυναν δυσανάλογα συγκεκριμένα κράτη.
Μεταξύ των λιγότερο δημοφιλών προτάσεων είναι ένας φόρος στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη, γνωστός ως CORE, τον οποίο αντιτίθεται η Γερμανία και άλλες χώρες.
Αντιδράσεις υπάρχουν επίσης για έναν μηχανισμό που θα κατευθύνει έσοδα από εταιρείες που ρυπαίνουν προς τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, πρόταση την οποία απορρίπτει η Πολωνία και άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προτείνει επιπλέον εισφορές στα κρυπτονομίσματα, τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και τις μεγάλες ψηφιακές εταιρείες. Η Κομισιόν παρουσίασε τον Μάιο εκτιμήσεις για τα έσοδα που θα μπορούσε να αποφέρει κάθε νέα επιλογή.
Στο επίκεντρο τα κρυπτονομίσματα
Ο Κόστα εκτίμησε ότι ένας φόρος στα κρυπτονομίσματα έχει ιδιαίτερες προοπτικές, καθώς οι εθνικές κυβερνήσεις δεν φορολογούν σήμερα τον συγκεκριμένο τομέα.
«Όλοι συμφωνούν ότι δεν υπάρχει λόγος να παραμένουν τα κρυπτονομίσματα χωρίς φορολόγηση», δήλωσε. «Δεν είναι λογικό. Και για να υπάρχει δίκαιη φορολόγηση, θα πρέπει να γίνει».
Ωστόσο, όπως πρόσθεσε, παραμένουν τεχνικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν.
Πιο σύνθετη χαρακτήρισε την πρόταση για έναν ψηφιακό φόρο, καθώς οι κυβερνήσεις εμφανίζονται διχασμένες τόσο ως προς τον σχεδιασμό όσο και ως προς το πεδίο εφαρμογής του.
«Υπάρχουν πολλές χώρες που θα ήθελαν να υπάρχει ψηφιακός φόρος», είπε ο Κόστα. «Υπάρχουν χώρες που έχουν ήδη ψηφιακό φόρο, άλλες προτιμούν να ενταχθεί αυτό στο CORE και άλλες δεν θέλουν την ιδέα».
Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί επίσης από το εάν η νέα εισφορά θα αφορά εταιρείες, καταναλωτές ή διαφημίσεις, σημείωσε.
Η μεγάλη μάχη για τον προϋπολογισμό
Η συζήτηση για τα νέα έσοδα συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη διαμάχη για το ύψος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Όταν η Κύπρος είχε την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, είχε ήδη περικόψει €32 δισ. από την αρχική πρόταση της Κομισιόν.
Η Ιρλανδία αναμένεται να αναθεωρήσει εκ νέου το ποσό, καθώς η Γερμανία και άλλες κυβερνήσεις πιέζουν για περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ο Κόστα, ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι περικοπές σε βασικές προτεραιότητες της ΕΕ θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντιδράσεις από τις κυβερνήσεις.
«Ποιος θέλει να περικόψει τις δαπάνες για την άμυνα; Κανείς. Ποιος θέλει να περικόψει την ανταγωνιστικότητα; Κανείς. Ποιος θέλει να περικόψει τη γεωργία; Κανείς», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι κυβερνήσεις συμφωνούν σε γενικές γραμμές ότι οι διοικητικές δαπάνες της ΕΕ μπορούν να μειωθούν, σύμφωνα με τον Κόστα, όμως αυτό δεν θα ήταν αρκετό για να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό, καθώς «πρόκειται για ένα πολύ μικρό ποσό».
Στόχος συμφωνία έως το τέλος του 2026
Ο Κόστα δήλωσε ότι όλοι οι ηγέτες με τους οποίους συνομίλησε παραμένουν προσηλωμένοι στην επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους, ώστε ο επόμενος προϋπολογισμός να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2028.
Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποίησε, η ΕΕ θα βρεθεί αντιμέτωπη με περικοπές στη χρηματοδότηση για αγρότες, επιχειρήσεις, ερευνητές και φοιτητές.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα αναλάβει τις διαπραγματεύσεις μετά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο, όταν οι ηγέτες της ΕΕ θα εξετάσουν το νέο διαπραγματευτικό πακέτο της Ιρλανδίας.