Δύο εβδομάδες αφότου τοποθέτησε τις αποταμιεύσεις του σε ένα τουρκικό fund μετοχών που κατέγραφε εντυπωσιακές επιδόσεις, κατόπιν συμβουλής ενός συγγενή, ο Μεχμέτ Κερβαντσί πατούσε μανιωδώς το κουμπί πώλησης στην εφαρμογή συναλλαγών του κινητού του.
Ο Κερβαντσί, 28 ετών και άνεργος, ήθελε να χρησιμοποιήσει τα 2,5 εκατομμύρια λίρες (51.000 δολάρια) για να βοηθήσει να καλυφθούν τα έξοδα του επικείμενου γάμου του. Αντ’ αυτού, είναι ένας από τους σχεδόν μισό εκατομμύριο επενδυτές που έχουν παγιδευτεί στην κρίση η οποία έχει κατακλύσει τους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων της Τουρκίας και τους έχει αφήσει να αναρωτιούνται αν θα πάρουν ποτέ πίσω τα χρήματά τους.
Οι τουρκικές ρυθμιστικές αρχές ανακοίνωσαν την εκκαθάριση περίπου 20 δισ. δολαρίων σε μετοχικά funds και funds χρηματαγοράς, στο πλαίσιο έρευνας για μακροχρόνια σχήματα τύπου Ponzi που αφορούν μη ρευστοποιήσιμες μετοχές. Δεν είναι σαφές πόσο από αυτό το ποσό μπορεί να ανακτηθεί.
Ενώ ορισμένοι επενδυτές αντιλήφθηκαν ότι αποδόσεις τριψήφιου ποσοστού δεν ήταν βιώσιμες και αποχώρησαν πριν από την κατάρρευση, άλλοι δεν ήξεραν που ακριβώς έμπλεκαν. Συνολικά 455.758 επενδυτές παγιδεύτηκαν στα περισσότερα από 130 funds που τέθηκαν υπό εκκαθάριση, ανακοίνωσε την Τετάρτη το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς.
«Όταν η εντολή πώλησης δεν εκτελέστηκε, πανικοβληθήκαμε», δήλωσε τηλεφωνικά ο Κερβαντσί. «Οι καταθέσεις δεν προσέφεραν καλές αποδόσεις, οπότε αναζητούσαμε κάπου αλλού να επενδύσουμε. Είμαστε συντετριμμένοι.»
Όπως πολλοί άλλοι, ήλπιζε ότι οι υψηλές αποδόσεις των funds που διαχειρίζονται εταιρείες όπως οι Tera Portfoy Yonetimi AS και Pusula Portfoy Yonetimi AS θα βοηθούσαν τις αποταμιεύσεις του να ξεπεράσουν έναν πληθωρισμό που κατά μέσο όρο διαμορφώθηκε περίπου στο 50% τα τελευταία τρία χρόνια.
Η Τουρκία δεν είναι άγνωστη στις καταρρεύσεις των αγορών, αν και το επίκεντρο σε προηγούμενες περιπτώσεις ήταν συνήθως η αποδυνάμωση της λίρας και οι απειλές για το τραπεζικό σύστημα. Η τρέχουσα αναταραχή πηγάζει από υποψίες ότι μια ομάδα funds διόγκωνε τεχνητά τα κέρδη της, με τις κανονιστικές αλλαγές που εισήχθησαν στα τέλη Αυγούστου να δημιουργούν αυτόν τον μήνα πλήρη πανικό.
«Κυρίως τεχνητές»
Οι υψηλές αποδόσεις ήταν «κυρίως τεχνητές», δήλωσε ο Ορκούν Σάκα, λέκτορας στο City St. George’s, University of London. «Σε μια μετοχή με περιορισμένο free float, οι ίδιες οι αγορές του fund καθίστανται το μέσο που επαναπροσδιορίζει την αποτίμηση του ίδιου του χαρτοφυλακίου του fund.»
Οι τιμές των μετοχών κατέρρευσαν, αναγκάζοντας τις εταιρείες να πουλήσουν περισσότερα περιουσιακά στοιχεία για να αντλήσουν μετρητά, απειλώντας να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος περαιτέρω απωλειών και εξαγορών.
Οι επενδυτές απέσυραν περίπου 600 δισ. λίρες από τα επενδυτικά funds της χώρας μεταξύ 31 Αυγούστου και 23 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τις πλατφόρμες παρακολούθησης funds Fonbul και Fintables. Οι τουρκικές μετοχές κατέγραψαν στις 16 Σεπτεμβρίου τη μεγαλύτερη πτώση τους εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.
«Τώρα όλες οι μετοχές καταρρέουν κάθε μέρα», δήλωσε ο Τζεμ, 30 ετών, ένας trader που επίσης μπήκε αργά στο ράλι και ζήτησε να μην δημοσιοποιηθεί το πλήρες όνομά του, επειδή φοβάται τις επιπτώσεις. «Ποιος σώφρων άνθρωπος θα αγόραζε αυτές τις μετοχές ώστε να μπορέσουμε να αποπληρωθούμε;»
Καθώς το selloff κλιμακωνόταν, διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να ρευστοποιήσει τα 2,3 εκατομμύρια λίρες που είχε επενδύσει σε δύο funds της Tera. Ο Τζεμ δήλωσε ότι από την ελπίδα πως τα χρήματα θα τον βοηθούσαν να καλύψει την προκαταβολή για την αγορά ενός σπιτιού, έχει περάσει πλέον στην αγωνία για το από πού θα προέλθει το ενοίκιο του επόμενου μήνα.
Το γεγονός ότι είχε επενδύσει τον χρυσό που είχε λάβει ως γαμήλιο δώρο ήταν ιδιαίτερα οδυνηρό, είπε. «Με τρελαίνει. Εδώ και μέρες δεν τρώω σωστά», δήλωσε τηλεφωνικά.
«Μέσα στη φωτιά»
Ο Εμίλ Γκιουρόλ Ακιούζ μετέφερε 2,4 εκατομμύρια λίρες που είχε επενδύσει σε χρυσό σε δύο μετοχικά funds της Tera στα τέλη Αυγούστου, θεωρώντας ότι θα προστάτευαν τις αποταμιεύσεις του καθώς η τιμή του μετάλλου υποχωρούσε.
«Στην αρχή ήμουν διστακτικός, αλλά τα funds συνέχιζαν να ανεβαίνουν», δήλωσε τηλεφωνικά από την Κωνσταντινούπολη ο Ακιούζ, απόφοιτος πανεπιστημίου που σήμερα αναζητά εργασία.
Όταν η Tera ανακοίνωσε ότι θα εξαγοράσει την Pusula Portfoy νωρίτερα μέσα στον μήνα, τα ερωτήματα σχετικά με το πώς θα ανταποκρινόταν στα αιτήματα εξαγοράς συνέχισαν να πληθαίνουν. Οι επενδυτές στα funds της Tera πανικοβλήθηκαν και, στις 16 Σεπτεμβρίου, η εταιρεία δήλωσε ότι ούτε εκείνη θα ήταν σε θέση να πραγματοποιήσει πληρωμές προς πελάτες που ζητούσαν να εξέλθουν.
«Αυτά ήταν όλα funds εγκεκριμένα από τη ρυθμιστική αρχή», δήλωσε ο Λατίφ Ερσόι, επιχειρηματίας από την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος είχε επενδύσει περίπου 300.000 λίρες σε τρία funds της Pusula στις αρχές του έτους.